നവാബ്ദികസ്യ വ്രതബന്ധനം ച വേദേ ച ശാസ്ത്രേ വിധിപാരഗോ ഽബൂത്
ഒൻപത് വയസ്സിൽ അവൻ ഉപനയനച്ചടങ്ങ് സ്വീകരിച്ചു, വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായും പ്രാവീണ്യം നേടി.
ഖ്യാതഃ പൃഥിവ്യാം പുരുഷോത്തമോ ഽസൌ നാമ്നാ കുരുഃ സംവരണസ്യ പുത്രഃ
അവൻ ഭൂമിയിൽ പുരുഷോത്തമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി, സംവരണന്റെ മകൻ കുറു എന്നാണവനെ വിളിച്ചത്.
ദാരക്രിയാര്ഥമകരോദ് യത്നം ശുഭകുലേ തതഃ
ഒരു നല്ല കുടുംബത്തിൽ വിവാഹം നടത്താൻ അവൻ പരിശ്രമിച്ചു.
കുരോരര്ഥായ വതവാന് സ പ്രാദാത് കുരവേ ഽപി താമ്
കുറുവിന്റെ കാരണത്താൽ അവൻ അവളെ അപേക്ഷിച്ചു, പിന്നെ അവളെയും കുറുവിനും നൽകി.
രേമേ തന്വ്യാ സഹ തയാ പൌലോമ്യാ മഘവാനിവ
അവൻ ആ സുന്ദരിയായ പൗലോമിയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.
വിദിത്വാ യോവരാജ്യായ വിധാനേനാഭ്യഷേചയത്
ഇത് അറിഞ്ഞ്, അവൻ നിയമപ്രകാരം അവനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പാലയാമാസ സ മഹീം പുത്രവച്ച സ്വയം പ്രജാഃ
അവൻ ഭൂമിയെയും ജനങ്ങളെയും സ്വന്തം മക്കളെ പോലെ സംരക്ഷിച്ചു.
സ സര്വപാലകശ്ചാസീത് പ്രജാപാലോ മഹാബലഃ
അവൻ എല്ലാവരുടെയും രക്ഷകനായ ശക്തനായ ജനസംരക്ഷകനായിരുന്നു.
യാവത്കീര്തിഃ സുസംസ്ഥാ ഹി താവദ്വാസഃ സുരൈഃ സഹ
അവന്റെ കീർത്തി ഉറപ്പോടെ നിലനിന്നിരുന്ന കാലം മുഴുവൻ അവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം വസിച്ചു.
വിചചാര മഹീം സര്വാം കീര്ത്യര്ഥം തു നരാധിപഃ
രാജാവ് പ്രശസ്തിക്കായി ഭൂമിയാകെ സഞ്ചരിച്ചു.
തദാസാദ്യ സുസംതുഷ്ടോ വിവേശാഭ്യാന്തരം തതഃ
അത് കൈവരിച്ച ശേഷം, പൂർണ്ണമായ സന്തോഷത്തോടെ അവൻ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
പ്ലക്ഷജാം ബ്രഹ്മണഃ പുത്രീം ഹരിജിഹ്വാം സരസ്വതീമ്
അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകളും പ്ലക്ഷവൃക്ഷത്തിൽ ജനിച്ച ഹരിയുടെ പ്രിയമായ നാവുള്ള സരസ്വതിയെ സമീപിച്ചു.
സ്ഥിതാം ഭഗവതീം കൂലേ തീര്ഥകോടിഭിരാപ്ലുതാമ്
അനേകം തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ച ഭഗവതിയായ ദേവി തീരത്ത് നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സമാജഗാമ ച പുനഃ ബ്രഹ്മണോ വേദിമുത്തരാമ്
പിന്നീട് അവൻ വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വടക്കൻ യാഗവേദിയിലേക്കെത്തി.
ആകമന്താദ് യോജനാനി പഞ്ച ച സര്വതഃ
അവൻ എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്ന് അഞ്ചു യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തിൽ സമീപിച്ചു.
യേനോത്തരതയാ വേദിര്ഗാദിതാ സര്വപഞ്ചകാ
വടക്കുവശത്തുള്ളതിനാൽ, എല്ലാ പണ്ഡിതരും അതിനെ 'വടക്കൻ വേദി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
യാസു യഷ്ടം സുരേശേന ലോകനാഥേന ശംഭുനാ
ദേവന്മാരുടെ അധിപനും ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനുമായ ശംഭു ഇവിടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു.
വിരജാ ദക്ഷിണാ വേദിരനന്തഫലദായിനീ
വിരജാ എന്നത് തെക്കേ ദിക്കിലെ യാഗശാലയാണ്, അതിൽ അനന്തമായ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും.
സമന്തപഞ്ചകാ ചോക്താ വേദിരേവോത്തരാവ്യയാ
സമന്തപഞ്ചകം എന്നും അത്യുത്തമവും നശിക്കാത്തവുമായ വടക്കേ യാഗശാലയാണെന്ന് പറയുന്നു.
കരിഷ്യാമി കൃഷിഷ്യാമി സര്വാന് കാമാന് യഥേപ്സിതാന്
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഞാൻ ചെയ്യുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യും.
ചക്രേ കീര്ത്യര്ഥമതുലം സംസ്ഥാനം പാര്ഥിവര്ഷഭഃ പൌണ്ഡ്രകം യാമ്യമഹിഷം സ്വയം കര്ഷിതുമുദ്യതഃ
പ്രശസ്തിക്ക് വേണ്ടി രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ അതുല്യമായ പൊണ്ട്രക യാമ്യമഹിഷം സൃഷ്ടിച്ച്, അതു താനേ ഉഴുകാൻ തയ്യാറായി.
പ്രോവാച രാജന് കിമിദം ഭവാന് കര്തുമിഹോദ്യതഃ
അവൻ ചോദിച്ചു: രാജാവേ, ഇവിടെ ഭവാൻ എന്താണ് ചെയ്യാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നത്?
പ്രോവാച രാജന് കിമിദം ഭവാന് കര്തുമിഹോദ്യതഃ
അവൻ ചോദിച്ചു: രാജാവേ, ഇവിടെ ഭവാൻ എന്താണ് ചെയ്യാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നത്?
കൃഷാമി ശൌചം ദാനം ച യോഗം ച ബ്രഹ്മചാരിതാമ്
ഞാൻ ശുദ്ധിയും ദാനവും യോഗവും ബ്രഹ്മചാര്യവും വളർത്തുന്നു.
ലബ്ധോ ഽഷ്ടാങ്ഗേതി സഹസാ അവഹസ്യ ഗതസ്തതഃ
അഷ്ടാംഗം അപ്രതീക്ഷിതമായി ലഭിച്ചവൻ ചിരിച്ചു അവിടെ നിന്ന് പോയി.
കൃഷതേ ഽന്യാന് സമന്താച്ച സപ്തക്രോശാന് മഹീപതിഃ
രാജാവ് ഏഴു ക്രോശം ചുറ്റും ഭൂമി ഉഴുതു.
തദാഷ്ടാങ്ഗം മഹാധര്മം സമാഖ്യാതം നൃപേണ ഹി
അപ്പോൾ രാജാവ് ആ മഹത്തായ അഷ്ടാംഗ ധർമ്മം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ദേഹ്യഹം വാപയിഷ്യാമി സീരം കൃഷതു വൈ ഭവാന്
ഭൂമി തരിക; ഞാൻ ഉഴവു തുടങ്ങിക്കൊടുക്കാം, നീ ഉഴുതുകൊള്ളുക.
പ്രസൃതം തം ഭുജം ദൃഷ്ട്വാ മയാ ചക്രേണ വേഗതഃ
അവൻ നീട്ടിയ കൈ കണ്ടു ഞാൻ അതിനെ ചക്രം കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ വെട്ടി.
തതഃ സവ്യോ ഭുജോ രാജ്ഞാ ദത്തശ് ഛിന്നോ ഽപ്യസൌ മയാ
അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ ഇടത് കൈ ഞാൻ വെട്ടി, അവൻ അതു തന്നു.