താസാം മധ്യേ ദദര്ശാഥ കന്യാം സംവരണോ ഽധികാമ്
അവയുടെ നടുവിൽ, സംവരണൻ അവയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠയായൊരു യുവതിയെ കണ്ടു.
ജാതഃ സാ ച തമീക്ഷ്യൈവ കാമബാണാതുരാഭവത്
അവളത് കണ്ടതുമാത്രം, പ്രേമബാണത്തിൽ ആകുലയായി.
രാജാ ചലാസനോ ഭൂമ്യാം നിപപാത തുരങ്ഗമാത്
രാജാവ്, കുതിരപ്പുറത്ത് ഇരിപ്പു തളർന്നു, നിലത്തേക്ക് വീണു.
സിഷിചുര്വാരിണാഭ്യേത്യ ലബ്ധസംജ്ഞോ ഽഭവത് ക്ഷണാത്
അവർ സമീപിച്ച് വെള്ളം തളിച്ചു, ഉടൻ അവൻ ബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ചു.
താഭിരാശ്വാസിതാ ചാപി മധുരൈര്വചനാമ്ബുഭിഃ
അവൾമാർ മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗതസ്തു മേരുശിഖരം കാമചാരീ യഥാമരഃ
അവൻ ദേവന്മാരെപ്പോലെ ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ച്, മേരു പർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിലെത്തിച്ചു.
തദാപ്രഭൃതി നാശ്നാതി ദിവാ സ്വപിതി നോ നിശി
അന്ന് മുതൽ അവൻ പകൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചില്ല, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്തില്ല.
തപതീതാപിതം വീരം പാര്ഥിവം തപസാം നിധിഃ
തപസ്സിന്റെ നിധിയായ വസിഷ്ഠൻ, ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്ന രാജാവിനെ ഉപദ്രവിച്ചു.
വിവേശ ദേവം തിഗ്മാംശു ദദര്ശ സ്യന്ദനേ സ്ഥിതമ്
അവൻ ദേവനായ സൂര്യനിൽ പ്രവേശിച്ച്, രഥത്തിൽ നില്ക്കുന്നവനെ കണ്ടു.
പ്രതിപ്രണമിതശ്ചാസൌ ഭാസ്കരേണാവിശദ് രഥേ
ഭാസ്കരൻ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു, അവൻ രഥത്തിൽ ചേർന്നു.
ശോഭതേ വാരുണിഃ ശ്രീമാന് ദ്വിതീയ ഇവ ഭാസ്കരഃ
ശോഭയോടെ വാരുണി ദ്വിതീയ സൂര്യനായി പ്രകാശിച്ചു.
പൃഷ്ടശ്ചാഗമനേ ഹേതും പ്രത്യുവാച ദിവാകരമ്
അവനോടു കാരണം ചോദിച്ചപ്പോൾ, വാരുണി സൂര്യനോട് തന്റെ വരവിന്റെ കാരണം പറഞ്ഞു.
സുതാം സംവരണസ്യാര്ഥേ തസ്യ ത്വം ദാതുമര്ഹസി
സംവരണന്റെ മകളെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ വന്നത്; അവളെ അവനു നൽകേണ്ടത് നിനക്കാണ് ഉചിതം.
ഗൃഹാഗതായ ദ്വിജപുങ്ഗവായ രാജ്ഞോര്ഽഥതഃ സംവരണസ്യ ദേവാഃ
സംവരണൻ രാജാവിന്റെ ആവശ്യത്തിന് വീട്ടിൽ എത്തിയ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോടു ദേവന്മാർ—
സാ ചാപി സംസ്മൃത്യ നൃപാത്മജം തം കൃതാഞ്ജലിര്വാരുണിമാഹ ദേവീ
അവൾ രാജകുമാരനെ ഓർത്ത് കയ്യുകൂടി വാരുണി ദേവിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
ദൃഷ്ടോ ഹ്യരണ്യേ ഽമരഗര്ഭതുല്യോ നൃപാത്മജോ ലക്ഷണതോ ഽഭിജാനേ
അരണമിടയിൽ ഞാൻ ആ രാജകുമാരനെ കണ്ടു—അമരപുത്രനെപ്പോലെ; അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾകൊണ്ട് ഞാൻ അവനെ തിരിച്ചറിയുന്നു.
കടിസ്തഥാ സിംഹകടിര്യഥൈവ ക്ഷാമം ച മധ്യം ത്രിബലീനിബദ്ധമ്
അവന്റെ കമർ സിംഹത്തിന്റെ കമർപോലും, നടുവു സുന്ദരമായി മൂന്നു മടികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹസ്തൌ തഥാ പദ്മദലോദ്ഭവാങ്കൌ ഛത്രാകൃതിസ്തസ്യ ശിരോ വിഭാതി
അവന്റെ കൈകളും കാലുകളും താമരയിലപോലെയാണ്; അവന്റെ തല കുടയുപമയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദീര്ഘാശ്ച തസ്യാങ്ഗുലയഃ സുപര്വാഃ പദ്ഭ്യാം കരാഭ്യാം ദശനാശ്ച സുഭ്രാഃ
അവന്റെ വിരലുകൾ നീളവും നല്ല സംയുക്തവുമാണ്; അവന്റെ പല്ലുകൾ കൈകളിലും കാലുകളിലും മനോഹരമാണ്.
രക്തസ്തഥാ പഞ്ചസു രാജപുത്രഃ കൃഷ്ണശ്ചതുര്ഭിസ്ത്രിഭിരാനതോ ഽപി
ആ രാജകുമാരൻ അഞ്ചു സ്ഥലങ്ങളിൽ ചുവപ്പും, നാലിൽ കറുപ്പും, മൂന്നിടങ്ങളിൽ വളഞ്ഞതുമാണ്.
വൃതഃ സ ഭര്താ ഭഗവാന് ഹി പൂര്വം തം രാജപുത്രം ഭുവി സംവിചിന്ത്യ
ഭഗവാൻ, അവളുടെ ഭർത്താവ്, ഭൂമിയിൽ ആ രാജകുമാരനെ മുമ്പ് ചിന്തിച്ചിരുന്നു.
നേഹാന്യകാമാം പ്രവദന്തി സന്തോ ദാതും തഥാന്യസ്യ വിഭോ ക്ഷമസ്വ
മറ്റൊരാളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളെ മറ്റൊരാൾക്കു നൽകണമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയാറില്ല; മഹാപ്രഭോ, എന്നെ ക്ഷമിക്കണം.
ജ്ഞാത്വാ ച തത്രാര്കസുതാം സകാമാം മുദാ യുതോ വാക്യമിദം ജഗാദ
അവളെ സൂര്യപുത്രിയെ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ ഏവ ചായാതി മമാശ്രമം വൈ ഋക്ഷാത്മജഃ സംവരണോ ഹി നാമ്നാ
അവൻ തന്നെയാണ് ഋക്ഷപുത്രനായ സംവരണൻ; ഇപ്പോൾ എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ വസിഷ്ഠം പ്രണിപത്യ മൂര്ധ്നാ സ്ഥിതസ്ത്വപശ്യത് തപതീം നരേന്ദ്രഃ
വസിഷ്ഠനെ കണ്ട രാജാവ് തലകുനിഞ്ഞ് വന്ദിച്ചു, പിന്നെ തപതിയെ നോക്കി.
പപ്രച്ഛ കേയം ലലനാ ദ്വിജേന്ദ്ര സ വാരുണിഃ പ്രാഹ നരാധിപേന്ദ്രമ്
ഈ സ്ത്രീ ആരാണെന്ന് രാജാവ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോടു ചോദിച്ചു; വാരുണി രാജാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
മയാ തവാര്ഥായ ദിവാകരോ ഽര്ഥിതഃ പ്രാദാന്മയാ ത്വാശ്രമമാനിനിന്യേ
നിന്റെ ആവശ്യത്തിന് ഞാൻ സൂര്യനോട് അപേക്ഷിച്ചു; അവൻ അവളെ നൽകി, ഞാൻ അവളെ നിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
ഇത്യേവമുക്തോ നൃപതിഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ജഗ്രാഹ പാണിം വിധിവത് തപത്യാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് തപതിയുടെ കൈ നിയമാനുസൃതമായി പിടിച്ചു.
രരാമ തന്വീ ഭവനോത്തമേഷു യതാ മഹൈന്ദ്രം ദിവി ദൈത്യകന്യാ
അവൾ അതിമനോഹരമായ ഭവനങ്ങളിൽ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു, ദൈത്യകുമാരിയുടെ ദിവ്യലോകത്തിലെ ആനന്ദംപോലെ.
സ ജാതകര്മാദിഭിരേവ സംസ്കൃതോ വിവര്ദ്ധതാജ്യേന ഹുതോ യഥാഗ്നിഃ
അവൻ ജനനസമയത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന ചടങ്ങുകൾക്കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു, ഉത്തമമായ നെയ്യാൽ പോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, തീയെപ്പോലെ.