യസ്യാം മാനമദൌ പുംസാം കരിണാം യൌവനാഗമേ
അവിടെ, യുവാവായപ്പോൾ പുരുഷന്മാരിലും ആനകളിലും അഭിമാനവും മദവും ഉണരുന്നു.
താരാഗണേ ഽകുലീനത്വം ഗദ്യേ വൃത്തച്യുതിര്വിഭോ
നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ഉന്നതതയില്ല; ഗദ്യത്തിൽ വൃത്തം നഷ്ടപ്പെടുന്നു, ഭഗവനെ.
ചന്ദ്രഭൂഷിതദേഹാശ്ച യസ്യാം ത്വമിവ ശങ്കര
ചന്ദ്രൻ അലങ്കരിച്ച ശരീരമുള്ളവർ, ശങ്കരനേ, നിന്നെപ്പോലെ അവിടെയുണ്ട്.
വസതേ ഭവാംല്ലോലഃ സര്വപാപഹരോ രവിഃ
അവിടെ അശാന്തനായ സൂര്യൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കംചെയ്യുന്നവൻ, വസിക്കുന്നു.
തത്ര ഗത്വാ സുരശ്രേഷ്ഠ പാപമോക്ഷമവാപ്സ്യസി
അവിടെ ചെന്നാൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ പാപമുക്തി നേടും.
ജഗാമ വേഗാദ് ഗരുഡോ യഥാസൌ വാരാണസീം പാപവിമോചനായ
പാപം നീക്കാൻ, ഗരുഡൻ വേഗത്തിൽ വാരാണസിയിലേക്ക് പോയി.
സ്നാത്വാ ച തീര്ഥേഷു വിമുക്തപാപഃ സ കേശവം ദ്രഷ്ടുമുപാജഗാമ
പുണ്യനദികളിൽ കുളിച്ച് പാപങ്ങൾ വിട്ടു, അവൻ കേശവനെ കാണാൻ പോയി.
തവത്പ്രസാദാദ് ഹൃഷീകേശ ബ്രഹ്മഹത്യാ ക്ഷയം ഗതാ
നിന്റെ കൃപകൊണ്ട്, ഹൃഷീകേശാ, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
കാരണം വേദ്മി ന ച തദേതന്മേ വക്തുമര്ഹസി
കാരണം എനിക്ക് അറിയാം, പക്ഷേ അതു പറയാൻ എനിക്ക് യോഗ്യമല്ല.
വിദ്യതേ കാരണം രുദ്ര തത്സര്വം കഥയാമി തേ
രുദ്രാ, ഇതിന് ഒരു കാരണം ഉണ്ട്; അതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.
ഏഷ തീര്ഥവരഃ പുണ്യോ ദേവഗന്ധര്വപൂജിതഃ
ഇത് ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുണ്യമായ തീർത്ഥമാണ്.
സ്നാതമാത്രസ്യ ചാദ്യൈവ കപാലം പരിമോക്ഷ്യതി
ഇന്ന് ഇവിടെ കുളിക്കുന്നവർക്കു ഉടൻ തന്നെ കപാലം വിട്ടുപോകും.
കപാലമോചനേത്യേവം തീര്ഥം ചേദം ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട് ഈ തീർത്ഥം ഇനി കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.
കപാലമോചനേ സസ്നൌ വേദോസ്തവിധിനാ മുനേ
മഹർഷേ, വേദവിധിപ്രകാരം അവൻ കപാലമോചനത്തിൽ കുളിച്ചു.
നാമ്നാ ബഭൂവാഥ കപാലമോചനം തത്തീര്ഥവര്യം ഭഗവത്പ്രസാദാത്
ഭഗവാന്റെ കൃപകൊണ്ട് ആ ഉത്തമതീർത്ഥം കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.
അനേന കാരണേനാസൌ ദക്ഷേണ ന നിമന്ത്രിതഃ
ഈ കാരണത്താൽ ദക്ഷൻ അവനെ ക്ഷണിച്ചില്ല.
യജ്ഞേ ചാര്ഹാപി ദുഹിതാ ദക്ഷേണ ന നിമന്ത്രിതാ
യാഗത്തിൽ ദക്ഷൻ തന്റെ യോഗ്യയായ മകളെയും ക്ഷണിച്ചില്ല.
ജയാ ജഗാമ ശൈലേന്ദ്രം മന്ദരം ചാരുകന്ദരമ്
ജയാ മലകളുടെ രാജാവായ മന്ദരപർവതത്തിലെ മനോഹരമായ ഗുഹകളിലേക്ക് പോയി.
കിമര്ഥം വിജയാ നാഗാജ്ജയന്തീ ചാപരാജിതാ
എന്തുകൊണ്ടാണ് വിജയയും ജയന്തിയും അപരാജിതയും പോയില്ലാത്തത്?
ഗതാ നിമന്ത്രിതാഃ സര്വാ മഖേ മാതാമഹസ്യ താഃ
ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട എല്ലാവരും അമ്മാവന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് പോയി.
അഹം സമാഗതാ ദ്രഷ്ടും ത്വാം തത്ര ഗമനോത്സുകാ
നിന്നെ കാണാനും അവിടെ പോകാനും ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
നാമന്ത്രിതാസി താതേന ഉതാഹോസ്വിദ് വ്രജിഷ്യസി
നിന്റെ അച്ഛൻ നിന്നെ ക്ഷണിച്ചില്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ നീ എങ്കിലും പോകുമോ?
മാതൃഷ്വസഃ ശശാങ്കശ്ച സപത്നീകോ ഗതഃ ക്രതുമ്
എന്റെ അമ്മാവനായ ശശാങ്കനും ഭാര്യയോടൊപ്പം യാഗത്തിലേക്ക് പോയി.
നിമന്ത്രിതാഃ ക്രതൌ സര്വേ കിം നാസി ത്വം നിമന്ത്രിതാ
യാഗത്തിന് എല്ലാവരെയും ക്ഷണിച്ചു; നീ മാത്രം എന്തുകൊണ്ട് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടില്ല?
മന്യുനാഭിപ്ലുതാ ബ്രഹ്മന് പഞ്ചത്വമഗമത് തതഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, കോപത്തിൽ മുഴുകി അവൾ അവിടെയെ വെച്ചുതന്നെ മരണമടഞ്ഞു.
മുഞ്ചതീ വാരി നേത്രാഭ്യാം സസ്വരം വിലലാപ ഹ
കണ്ണുനീരൊഴുകിച്ചൊരിയിച്ച് അവൾ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞുപോയി.
ആഃ കിമേതദിതീത്യുക്ത്വാ ജയാഭ്യാശമുപാഗതഃ
'അയ്യോ, എന്താണിത്?' എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ ജയയോടടുത്തു.
കൃത്താം പരശുനാ ഭൂമൌ ശ്ലഥാങ്ഗീം പതിതാം സതീമ്
കത്തിയാൽ വെട്ടപ്പെട്ട് നിലത്ത് വീണു കിടക്കുന്ന, ശരീരം തളർന്നിരിക്കുന്ന ധർമ്മപത്നിയെ അവൻ കണ്ടു.
കിമിയം പതിതാ ഭൂമൌ നികൃത്തേവ ലതാ സതീ
നല്ലവളായിട്ടും വെട്ടിയെടുത്ത തണ്ടുപോലെ ഇവൾ നിലത്ത് വീണത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ശ്രത്വാ മഖസ്ഥാ ദക്ഷസ്യ ഭഗിന്യഃ പതിഭിഃ സഹ
ഇതറിഞ്ഞ്, യാഗത്തിൽ ഇരുന്ന ദക്ഷന്റെ സഹോദരിമാർ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം—