ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರತಶ್ಚಾಪಿ ಹಿರಣ್ಯೋ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ
ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಹಿರಣ್ಯನು, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ಇದ್ದಾನೆ.
ಭಾರತೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಹರಿರ್ದಕ್ಷಿಣಪಶಚಿಮೇ
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹರಿಯು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.
ಉತ್ತರೇ ಚ ಕುರುರ್ವರ್ಷಃ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಸಮಾವೃತಃ
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುರುವರ್ಷ ಇದೆ, ಅದು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಲಾವೃತಾದ್ಯಾ ಯೇ ಚಾಷ್ಟೌ ವರ್ಷಂ ಮುಕ್ತ್ವೈವ ಭಾರತಮ್
ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇಳಾವೃತದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇನ್ನೆಂಟು ಭಾಗಗಳಿವೆ.
ವಿಪರ್ಯಯೋ ನ ತೇಷ್ವಸ್ತಿ ನೋತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಮಾಃ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ; ಯಾವುದೂ ಮೇಲು, ಕೆಳ, ಮಧ್ಯಮವಲ್ಲ.
ಸಾಗರಾನ್ತರಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಅಗಮ್ಯಾಶ್ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನಾಗದ್ವೀಪಃ ಕಟಾಹಶ್ಚ ಸಿಂಹಲೋ ವಾರುಣಸ್ತಥಾ
ನಾಗದ್ವೀಪ, ಕಟ್ಟಾಹ, ಸಿಂಹಳ, ವಾರುಣ ಎಂಬ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಕುಮಾರಾಖ್ಯಃ ಪರಿಖ್ಯಾತೋ ದ್ವೀಪೋ ಽಯಂ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಃ
ಕುಮಾರ ಎಂಬ ದ್ವೀಪವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ನಡುವೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆನ್ಧ್ರಾ ದಕ್ಷಿಮತೇ ವೀರ ತುರುಷ್ಕಾಸ್ತ್ವಪಿ ಚೋತ್ತರೇ
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರರು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತುರುಷ್ಕರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಇಜ್ಯಾಯುದ್ಧವಣಿಜ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಕೃತಪಾವನಾಃ
ಪೂಜೆ, ಯುದ್ಧ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಅವರು ಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ವಿನ್ಧ್ಯಶ್ಚ ಪಾರಿಯಾತ್ರಶ್ಚ ಸಪ್ತಾತ್ರ ಕುಲಪರ್ವತಾಃ
ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಎಂಬುವು ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ವಿಸ್ತಾರೋಚ್ಛ್ರಾಯಿಣೋ ರಮ್ಯಾ ವಿಪುಲಾಃ ಶುಭಸಾನವಃ
ಈ ಪರ್ವತಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ, ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ, ಸುಂದರವಾಗಿವೆ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ವಾತನ್ಧಮೋ ವೈದ್ಯುತಶ್ಚ ಮೈನಾಕಃ ಸರಸಸ್ತಥಾ
ವಾತಂಧಮ, ವೈದ್ಯುತ, ಮೈನಾಕ ಮತ್ತು ಸರಸ ಎಂಬ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.
ಉಜ್ಜಾಯನಃ ಪುಷ್ಪಗಿರಿರರ್ಬುದೋ ರೈವತಸ್ತಥಾ
ಉಜ್ಜಾಯನ, ಪುಷ್ಪಗಿರಿ, ಅರ್ಬುಡ ಮತ್ತು ರೈವತ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.
ಶ್ರೀಪರ್ವತಃ ಕೋಙ್ಗಣಶ್ಚ ಶತಶಽನ್ಯೇ ಽಪಿ ಪರ್ವತಾಃ
ಶ್ರೀಪರ್ವತ, ಕೊಂಗಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ಪರ್ವತಗಳೂ ಇವೆ.
ತೈಃ ಪೀಯನ್ತೇ ಸರಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾ ಯಾಸ್ತಾಃ ಸಮ್ಯಙ್ ನಿಶಾಮಯಃ
ಈ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.
ಶತದ್ರುಶ್ಚನ್ದ್ರಿಕಾ ನೀಲಾ ವಿತಸ್ತೈರಾವತೀ ಕುಹೂಃ
ಶತದ್ರು, ಚಂದ್ರಿಕಾ, ನೀಲಾ, ವಿತಸ್ತಾ, ಇರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕುಹೂ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ಗೋಮತೀ ಧೂತಪಾಪಾ ಚ ಬಾಹುದಾ ಸದೃಷದ್ವತೀ
ಗೋಮತಿ, ಧೂತಪಾಪಾ, ಬಾಹುದಾ ಮತ್ತು ಸದೃಶದ್ವತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು.
ಸರೂಶ್ಚ ಸಲೌಹಿತ್ಯಾ ಹಿಮವತ್ಪಾದನಿಃಸೃತಾಃ
ಸರೂ ಮತ್ತು ಲೌಹಿತ್ಯ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ.
ಪರ್ಣಾಶಾ ನನ್ದಿನೀ ಚೈವ ಪಾವನೀ ಚ ಮಹೀ ತಥಾ
ಪರ್ಣಾಶಾ, ನಂದಿನಿ, ಪಾವನಿ ಮತ್ತು ಮಹಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಸಿಪ್ರಾ ಹ್ಯವನ್ತೀ ಚ ತಥಾ ಪಾರಿಯಾತ್ರಾಶ್ರಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಸಿಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಅವಂತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮನ್ದಾಕಿನೀ ದಶಾರ್ಣಾ ಚ ಚಿತ್ರಕೂಟಾಪವಾಹಿಕಾ
ಮಂದಾಕಿನಿ, ದಶಾರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟದಿಂದ ಹರಿಯುವ ನದಿಯೂ ಸೇರಿವೆ.
ತಥಾನ್ಯಾ ಪಿಪ್ಪಲಶ್ರೋಣೀ ವಿಪಾಶಾ ವಞ್ಜುಲಾವತೀ
ಇನ್ನೂ ಪಿಪ್ಪಲಶ್ರೋಣಿ, ವಿಪಾಶಾ ಮತ್ತು ವಂಜುಲಾವತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಋಕ್ಷಪಾದಪ್ರಸೂತಾ ಚ ತಥಾನ್ಯಾ ಬಲವಾಹಿನೀ
ಋಕ್ಷ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವಾಹಿನಿ ಎಂಬ ನದಿಯೂ ಸೇರಿವೆ.
ವೇಣ ವೈತರಣೀ ಚೈವ ಸಿನೀವಾಹುಃ ಕುಮುದ್ವತೀ
ವೇಣ, ವೈತರಣಿ, ಸಿನೀವಾಹು ಮತ್ತು ಕುಮುದ್ವತಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ವಿನ್ಧ್ಯಪಾದಪ್ರಸೂತಾಶ್ಚ ನದ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಜಲಾಃ ಶುಭಾಃ
ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನದಿಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ, ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾಗಿವೆ.
ತುಙ್ಗಭದ್ರಾ ಸುಪ್ರಯೋಗಾ ವಾಹ್ಯಾ ಕಾವೇರಿರೇವ ಚ
ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಸುಪ್ರಯೋಗಾ, ವಾಹ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಏತಾಸ್ತ್ವಪಿ ಮಹಾನದ್ಯಃ ಸಹ್ಯಪಾದವಿನಿರ್ಗತಾಃ
ಈ ನದಿಗಳೂ ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದ ಪಾದದಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ಮಹಾನದಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಿನೀ ಚೈವ ಸುದಾಮಾ ಚ ಶುಕ್ತಿಮತ್ಪ್ರಭವಾಸ್ತ್ವಿಮಾಃ
ಸಿನಿ ಮತ್ತು ಸುದಾಮಾ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶಂಖದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.
ಜಗತೋ ಮಾತರಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಾಗರಯೋಷಿತಃ
ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಮಹಿಳೆಯರು.