ನೀಲವಸ್ತ್ರಾಲಿಸದೃಶೀ ಯಾ ಚುರ್ಥೀ ವೃಷಸ್ಥಿತಾ
ನೀಲವಸ್ತ್ರಗಳ ಗುಂಪಿನಂತಿರುವ ನಾಲ್ಕನೆಯವಳು, ಎಮ್ಮೆ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ.
ವಿಪ್ರಾದ್ಯಾಃ ಶ್ವೇತರೂಪಾಂ ತಾಂ ಕಥಯನ್ತಿ ಸರಸ್ವತೀಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಆ ಶ್ವೇತರೂಪಳನ್ನು ಸರಸ್ವತಿಯಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ರಕ್ತವರ್ಣಾಂ ತಾಂ ಜಯಶ್ರೀಮಿತಿ ಶಂಸಿರೇ
ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಆ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವಳನ್ನು ಜಯಶ್ರೀ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುತ್ತಾರೆ.
ವೈಶ್ಯಾಸ್ತಾಂ ಪೀತವಸನಾಂ ಕನಕಾಙ್ಗೀಂ ಸದೈವ ಹಿ
ವೈಶ್ಯರು ಸದಾ ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಬಂಗಾರದ ದೇಹವಿರುವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶೂದ್ರಾಸ್ತಾಂ ನೀಲವರ್ಣಾಙ್ಗೀಂ ಸ್ತುವನ್ತಿ ಚ ಸುಭಕ್ತಿತಃ
ಶೂದ್ರರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ನೀಲಿ ವರ್ಣದ ದೇಹವಿರುವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏವಂ ವಿಭಕ್ತಾಸ್ತಾ ನಾರ್ಯಸ್ತೇನ ದೇವೇನ ಚಕ್ರಿಣಾ
ಹೀಗೆ ಆ ಚಕ್ರಧಾರಿ ದೇವರು ಆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದನು.
ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾನಿ ವೇದಾಃ ಸಾಙ್ಗಾಸ್ತಥೋಕ್ತಯಃ
ಇತಿಹಾಸಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಸಿದ ಉಪದೇಶಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಮುಕ್ತಾಸುವರ್ಣರಜತಂ ರಥಾಶ್ವಗಜಭೂಷಣಮ್
ಮುತ್ತುಗಳು, ಬಂಗಾರ, ಬೆಳ್ಳಿ, ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಇದ್ದವು.
ಗೋಮಹಿಷ್ಯಃ ಖರೋಷ್ಟ್ರಂ ಚ ಸುವರ್ಣಾಮ್ಬರಭೂಮಯಃ
ಹಸುಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳು, ಕತ್ತೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು ಇದ್ದವು.
ಸರ್ವಾಸಾಮಪಿ ಜಾತೀನಾಂ ಜಾತಿರೇಕಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ
ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೂಲ ಒಂದೇ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಭವನ್ತಿ ಸುರುಷಾಣಾಂ ವೈ ತಾನ್ ವಿಬೋಧ ವದಾಮಿ ತೇ
ಇವುಗಳು ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಕೇಳು, ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಭವನ್ತಿ ದಾವನಪತೇ ಮಹಾಪದ್ಮಾಶ್ರಿತಾ ನರಾಃ
ದಾನವನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪದ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯಸುಖಿನೋ ನರಾಃ ಪದ್ಮಾಶ್ರಿತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಪದ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾನ್ಯಾಯವ್ಯಯೋಪೇತಾ ಮಹಾನೀಲಾಶ್ರಿತಾ ನರಾಃ
ನ್ಯಾಯವಾದ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಖರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವವರು ಮಹಾನೀಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು.
ಸ್ತೇಯಾನೃತಕಥಾಯುಕ್ತಾ ನರಾಃ ಶಙ್ಖಶ್ರಿತಾ ಬಲೇ
ಕಳವು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಶಂಖವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೇ.
ಇತ್ಯೇವಂ ಕಥಿತಸ್ತುಭ್ಯಂ ತೇಷಾಂ ದಾನವ ನಿರ್ಣಯಃ
ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರ ದಾನದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಮಾಸ್ತಿ ದಾವನಪತೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಸಾಧುಸಂಮತಾ
ದಾನವನದ ಅಧಿಪತಿಯೇ, ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ರತವಿದೆ, ಅದು ಸಜ್ಜನರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿದೆ.
ನ ಚಾಸ್ತಿ ಭವತಸ್ತುಲ್ಯೋ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಽಪಿ ಬಲಾಧಿಕಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗೆ ಸಮಾನವಾದವರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
ಯತ್ತ್ವಯಾ ಯುಧಿ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ದೇವರಾಜೋ ವಿನಿರ್ಜಿತಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ದೇವರಾಜನನ್ನು ನೀನು ಜಯಿಸಿದ್ದೆ ಎಂಬುದು—
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೇ ಪರಮಂ ಸತ್ತ್ವಂ ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಽಪಿ ಬಲಾಧಿಕಮ್
ನಿನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲರ ಬಲಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ನಾಶ್ಚರ್ಯ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋಃ ಕುಲೇ
ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ವಿಶೇಷಿತಸ್ತ್ವಯಾ ರಾಜನ್ ದೈತೇಯಃ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ
ರಾಜನೇ, ನೀನು ದೈತ್ಯರ ಪಿತಾಮಹನನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮೆರೆದಿದ್ದೀಯೆ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ದಾನವೈನ್ದ್ರಂ ತದಾ ಬಲಿಮ್
ಹೀಗೆಂದು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾನವರಾಧಿಪತಿ ಬಲಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ತಸ್ಯಾಂ ಚಾಥ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಯಾಂ ವಿಧವಾ ಇವ ಯೋಷಿತಃ
ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿಧವೆಯರಂತೆ ಆಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಭಾ ಮತಿಃ ಶ್ರಮಾ ಭೂತಿರ್ವಿದ್ಯಾ ನೀತಿರ್ದಯಾ ತಥಾ
ಪ್ರಭೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರಮ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಸದುಪಚಾರ ಮತ್ತು ದಯೆ—
ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಬಲಿಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವ್ಯಶ್ರಾಮ್ಯನ್ತ ಯಥಾಸುಖಮ್
ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಬಲಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದವು.
ಯಜ್ವಾ ತಪಸ್ವೀ ಮೃದುರೇವ ಸತ್ಯವಾಕ್ ದಾತಾ ವಿಭರ್ತಾ ಸ್ವಜನಾಭಿಗೋಪ್ತಾ
ಅವನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನು, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದವನು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುವವನು, ದಾನಿಯಾಗಿಯೂ, ತನ್ನವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವವನು.
ಸದೋಜ್ಜ್ವಲೋ ಧರ್ಮರತೋ ಽಥ ದಾನ್ತಃ ಕಾಮೋಪಭೋಕ್ತಾ ಮನುಜೋ ಽಪಿ ಜಾತಃ
ಅವನು ಸದಾ ಕೀರ್ತಿಯುತನಾಗಿದ್ದ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಮಾನವನಾದರೂ ಕಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಾಗಿದ್ದ.
ಜಗಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಸದನಂ ಸಹ ದೇವೈಃ ಶಚೀಪತಿಃ
ಶಚೀಪತಿಯು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ಋಷಿಭಿಃ ಸಾರ್ಧಮಾಸೀನಂ ಪಿತರಂ ಸ್ವಂ ಚ ಕಶ್ಯಪಮ್
ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತನ್ನ ತಂದೆ ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ನೋಡಿದನು.