ವಾಮನಪುರಾಣಮ್

ನನ್ದನ್ತಿ ಹೃಷ್ಟಾನ್ಯಪಿ ಗೋಕುಲಾನಿ ಸನ್ತಶ್ಚ ಸಂತೋಷಮನುವ್ರಜನ್ತಿ

ಗೋಕುಲಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸತಾಂ ಚ ಚಿತ್ತಂ ಹಿ ದಿಶಾಂ ಮುಖೈಃ ಸಮಂ ವೈಮಲ್ಯಮಾಯಾನ್ತಿ ಶಶಙ್ಕಕಾನ್ತಯಃ

ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಚಂದಿರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸತೀಮಾದಾಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಮನ್ದರಂ ಸಮುಪಾಯಯೌ

ಸತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಮಂದರ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು.

ರರಾಮ ಶಂಭುರ್ಭಗವಾನ್ ಸತ್ಯಾ ಸಹ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶಂಭು ಭಗವಂತನು ಸತ್ಯೆಯ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಯಷ್ಟುಮಾರಭತ ಕ್ರತುಮ್

ದಕ್ಷನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಸಕಶ್ಯಪಾನ್ ಸಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಸದಸ್ಯಾನ್ ಸಮಚೀಕರತ್

ಅವನು ಕಶ್ಯಪರುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಸಹಾನಸೂಯಯಾತ್ರಿಂ ಚ ಸಹ ಧೃತ್ಯಾ ಚ ಕೌಶಿಕಮ್

ಅನುಸೂಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ರಿ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕನೂ ಇದ್ದರು.

ಚನ್ದ್ರಯಾ ಸಹಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನೃಷಿಮಙ್ಗೀರಸಂ ತಥಾ

ಚಂದ್ರನ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಅಂಗೀರಸ ಮುನಿಯೂ ಇದ್ದನು.

ವಿದ್ವಾನ್ ಗುಣಸಂಪನ್ನಾನ್ ವೇದವೇದಾಡ್ಗಪಾರಗಾನ್

ಅವರು ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತರು, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು.

ನಿಮನ್ತ್ರ್ಯ ಯಜ್ಞವಾಟಸ್ಯ ದ್ವಾರಪಾಲತ್ವಮಾದಿಶತ್

ಅವನು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಯಜ್ಞವಾಟದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕಾಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಭೃಗುಂ ಚ ಮನ್ತ್ರಸಂಸ್ಕಾರೇ ಸಮ್ಯಗ್ ದಕ್ಷಂ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾನ್

ಭೃಗುಮುನಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಧನಾನಾಮಾಧಿಪತ್ಯೇ ಚ ಯುಕ್ತವಾನ್ ಹಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ

ಧನದ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಶಙ್ಕರಾಂ ಸತೀಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಖೇ ಸರ್ವಾನ್ ನ್ಯಮನ್ತ್ರಯತ್

ಶಂಕರನ ಜೊತೆಗೆ ಸತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇತರ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವರಿಷ್ಠೋ ಽಪಿ ಆದ್ಯೋ ಽಪಿ ನ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಃ

ಹಿರಿಯನು, ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ಮೊದಲನೆಯವನಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕಪಾಲೀಲಿ ವಿದಿತ್ವೇಶೋ ದಕ್ಷೇಣ ನ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಃ

ಕಪಾಲಿಯನ್ನು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಈಶ್ವರನನ್ನು ದಕ್ಷನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಕಿಮರ್ಥಂ ದೇವತಾಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಶೂಲಪಾಣಿಸ್ತ್ರಿಲೋಚನಃ ಕಪಾಲೀ ಭಗವಾಞ್ಜಾತಃ ಕರ್ಮಣಾ ಕೇನ ಶಙ್ಕರಃ

ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಕಪಾಲಿಯಾದ ಭಗವಂತ ಶಂಕರನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂತಹನಾದನು?

ಪ್ರೋಕ್ತಮಾದಿಪುರಾಣೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣಾವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತ್ತಿನಾ

ಇದು ಆದಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯಕ್ತರೂಪಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಷ್ಟಟನ್ದ್ರಾರ್ಕನಕ್ಷತ್ರಂ ಪ್ರಣಷ್ಟಪವನಾನಲಮ್

ಸೂರ್ಯನೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಶಕ್ತಿಹೀನರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೂ ಇಲ್ಲದಾಗ,

ನಿಮಗ್ನುಪರ್ವತತರು ತಮೋಭೂತಂ ಸುದುರ್ದಸಮ್

ಪರ್ವತಗಳು ಮರಗಳು ಮುಳುಗಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಾಟಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

ರಾತ್ರ್ಯನ್ತೇ ಸೃಜತೇ ಲೋಕಾನ್ ರಾಜಸಂ ರೂಪಾಸ್ಥಿತಃ

ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ರಷ್ಟಾ ಚರಾಚರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಗತೋ ಽದ್ಭುತದರ್ಶನಃ

ಈ ಅದ್ಭುತ ಜಗತ್ತಿನ ಚರಾಚರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು.

ಶೂಲಪಾಣಿಃ ಕಪರ್ದ್ದೀ ಚ ಅಕ್ಷಮಾಲಾಂ ಚ ದರ್ಶಯನ್

ತ್ರಿಶೂಲ, ಜಟಾಮಂಡಲ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಯೇನಾಕ್ರಾನ್ತಾವ್ ಉಭೌ ದೇವೌ ತಾವೇವ ಬ್ರಹ್ಮಶಙ್ಕರೌ

ಯಾರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಂಕರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವರುಗಳು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಕೋ ಭವಾನಿಹ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕೇನ ಸೃಷ್ಟೋ ಽಸಿ ಮಾಂ ವದ

ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ? ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ? ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಭವತೋ ಜನಕಃ ಕೋ ಽತ್ರ ಜನನೀ ವಾ ತದುಚ್ಯತಾಮ್

ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು? ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಯಾರು? ಅದನ್ನು ಹೇಳು.

ಪರಿವಾದೋ ಽಭವತ್ ತತ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿರ್ಭವತೋ ಽಭವತ್

ಅಲ್ಲಿ ವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಿನ್ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿತು.

ಧಾರಯನ್ನತುಲಾಂ ವೀಣಾಂ ಕುರ್ವನ್ ಕಿಲಕಿಲಾಧ್ವನಿಮ್

ಒಬ್ಬನು ತೂಕದ ಕಂಚನ್ನು ಮತ್ತು ವೀಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗದ್ದಲದ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ,

ತಸ್ಥಾವಧೋಮುಖೋ ದೀನೋ ಗ್ರಹಾಕ್ರಾನ್ತೋ ಯಥಾ ಶಶೀ

ಅವನು ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ, ಗ್ರಹದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚಂದ್ರನಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಕ್ರೋಧಾನ್ಧಕಾರಿತಂ ರುದ್ರಂ ಪಞ್ಚಮೋ ಽಥ ಮುಖೋ ಽಬ್ರೋವೀತ್

ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರುದ್ರನಿಗೆ ಐದನೇ ಮುಖವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು: