ಚೂಡಾಮಣಿಂ ಕುಣ್ಡಲಮರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರಂ ಪ್ರಾದಾತ್ ಕುಠಾರಂ ವಸುಶಿಲ್ಪಕರ್ತ್ತಾ
ವಸುಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃ ದೇವಶಿಲ್ಪಿ, ತಲೆಯ ಮುತ್ತು, ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಭುಜಙ್ಗಹಾರಂ ಭುಜಗೇಶ್ವರೋ ಽಪಿ ಅಮ್ಲಾನಪುಷ್ಪಾಮೃತವಃ ಸ್ರಜಂ ಚ
ಹಾವುಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಹಾವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಎಂದೂ ಬಾಡದ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಹೂಮಾಲೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ತಾಂ ತುಷ್ಟುವುರ್ದೇವವರಾಃ ಸಹೇನ್ದ್ರಾಃ ಸವಿಷ್ಣುರುದ್ರೇನ್ದ್ವನಿಲಾಗ್ನಿಭಾಸ್ಕರಾಃ
ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ನಿದ್ರಾಸ್ವರೂಪೇಣ ಮಹೀಂ ವಿತತ್ಯ ತೃಷ್ಣಾ ತ್ರಪಾ ಕ್ಷುದ್ ಭಯದಾಥ ಕಾನ್ತಿಃ
ನಿದ್ರೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಳು; ತೃಷ್ಣೆ, ಲಜ್ಜೆ, ಹಸಿವು, ಭಯ ಮತ್ತು ಕಾಂತಿ ಕೂಡ ಇದ್ದವು.
ವೃತ್ತಿರ್ದಯಾ ಭ್ರಾನ್ತಿ ರಥೇಹ ಮಾಯಾ ನಮೋ ಽಸ್ತು ದೈವ್ಯೈ ಭವರೂಪಿಕಾಯೈ
ಜೀವನೋಪಾಯ, ದಯೆ ಮತ್ತು ಮೋಹ ಅವಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಥವಾಗಿವೆ; ಭವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವ ದೈವೀ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ವಿನ್ಧ್ಯಂ ಮಹಾಪರ್ವತಮುಚ್ಚಶೃಙ್ಗಂ ಚಕಾರ ಯಂ ನಿಮ್ನತರಂ ತ್ವಗಸ್ತ್ಯಃ
ಮಹಾ ಪರ್ವತವಾದ, ಎತ್ತರದ ಶೃಂಗಗಳಿರುವ ವಿಂಧ್ಯವನ್ನು ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದನು.
ಕಸ್ಮೈ ಕೃತೇ ಕೇನ ಚ ಕಾರಣೇನ ಏತದ್ ವದಸ್ವಾಮಲಸತ್ತ್ವವೃತ್ತೇ
ಯಾರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ನಡೆಯಿತು? ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಿರುವವನೇ, ಇದನ್ನು ಹೇಳು.
ರವಿಸ್ತತಃ ಕುಮಭಭವಂ ಸಮೇತ್ಯ ಹೋಮಾವಸಾನೇ ವಚನಂ ಬಭಾಷೇ
ಆಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನು, ಹೋಮದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಮಭಭವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ದದಸ್ವ ದಾನಂ ಮಮ ಯನ್ಮನೀಷಿನಂ ಚರಾಮಿ ಯೇನ ತ್ರಿದಿವೇಷು ನಿರ್ವೃತಃ
ನಾನು ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಬೇಕೆಂದರೂ ಕೊಡು, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಬಹುದು.
ದಾನಂ ದದಾಮಿ ತವ ಯನ್ಮನಸಸ್ತ್ವಭೀಷ್ಟಂ ನಾರ್ಥಿ ಪ್ರಯಾತಿ ವಿಮುಖೋ ಮಮ ಕಶ್ಚಿದೇವ
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಯಾವ ದಾನವನ್ನಾದರೂ ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಯಾರೂ ನನ್ನಿಂದ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಏಷೋ ಽದ್ಯ ಮೇ ಗಿರಿವರಃ ಪ್ರರುಣಾದ್ಧಿ ಮಾರ್ಗಂ ವಿನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ನಿಮ್ನಕರಣೇ ಭಗವನ್ ಯತಸ್ವ
ಈ ದಿನ, ಭಗವಂತ, ಈ ಮಹಾ ಪರ್ವತವು ನನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ; ವಿಂಧ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
ತವ ಕಿರಣಜಿತೋ ಭವಿಷ್ಯತೇ ಮಹೀಧ್ರೋ ಮಮ ಚರಣಸಮ್ಶ್ರಿತಸ್ಯ ಕಾ ವ್ಯಥಾ ತೇ
ನಿನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಜಯಗೊಂಡ ಈ ಪರ್ವತ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ; ನಿನಗೆ ಯಾವ ದುಃಖವೂ ಇರದು.
ಜಗಾಮ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ಹಿ ದಣ್ಡಕಂ ಹಿ ವಿನ್ಧ್ಯಾಚಲಂ ವೃದ್ಧ್ವಪುರ್ಮಹರ್ಷಿಃ
ಮಹರ್ಷಿಯು ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಾದ ದೇಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದಂಡಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ವೃದ್ಧೋಸ್ಮಯಶಕ್ತಶ್ಚ ತವಾಧಿರೋಢುಂ ತಸ್ಮಾದ್ ಭವಾನ್ ನೀಚತರೋ ಽಸ್ತು ಸದ್ಯಃ
ನಾನು ವಯಸ್ಸಾದವನೂ, ದುರ್ಬಲನೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕೂಡಲೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗು.
ಸಮಾಕ್ರಮಚ್ಚಾಪಿ ಮಹರ್ಷಿಮುಕ್ಯಃ ಪ್ರೋಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ ವಿನ್ಧ್ಯಂ ತ್ವಿದಮಾಹ ಶೈಲಮ್
ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿಂಧ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ, ಪರ್ವತವನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ತ್ವಯಾ ನ ತಾವತ್ತ್ವಿಹ ವರ್ಧಿತವ್ಯಂ ನೋ ಚೇದ್ ವಿಶಪ್ಸ್ಯೇ ಽಹಮವಜ್ಞಯಾ ತೇ
ನಾನು ಮರಳಿ ಬರುವವರೆಗೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಾರದು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಶಪಿಸುತೆನೆ.
ಆಕ್ರಮ್ಯ ತಸ್ಥೌ ಸ ಹಿ ತಾಂ ತದಾಶಾಂ ಕಾಲೇ ವ್ರಜಾಮ್ಯತ್ರ ಯದಾ ಮುನೀನ್ದ್ರಃ
ಅವನು ಆ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ನಿಂತು, ಯಾವಾಗ ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವನೆಂಬ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಇದ್ದನು.
ತತ್ರಾಥ ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ವಿದರ್ಭಪುತ್ರೀಂ ಸ್ವಮಾಶ್ರಮಂ ಸೌಮ್ಯಮುಪಾಜಗಾಮ
ಆಗ ಅವನು ವಿಧರ್ಭದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಾಂತ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು.
ಶೇಷಂ ಚ ಕಾಲಂ ಸ ಹಿ ದಣ್ಡಕಸ್ಥಸ್ ತಪಶ್ಚಾರಾಮಿತಕಾನ್ತಿಮಾನ್ ಮುನಿಃ
ಆ ಮುನಿ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿದು, ಉಳಿದ ಸಮಯವನ್ನೆಲ್ಲ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ನಾಸೌ ನಿವೃತ್ತೇತಿ ಮತಿಂ ವಿಧಾಯ ಸ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ನೀಚತರಾಗ್ರಶೃಙ್ಗಃ
ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಆ ಕೆಳಗಿನ ಶಿಖರದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡನು.
ತಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಶೃಙ್ಗೇ ಮುನಿಸಂಸ್ತುತಾ ಸಾ ದುರ್ಗಾ ಸ್ಥಿತಾ ದಾನವನಾಶನಾರ್ಥಮ್
ಮೇಲಿನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದುರ್ಗಾದೇವಿ, ದಾನವರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಳು.
ಸರ್ವಾಪ್ಸರೋಭಿಃ ಪ್ರತಿರಾಮಯನ್ತಃ ಕಾತ್ಯಾಯನೀಂ ತಸ್ಥುರಪೇತಶೋಕಾಃ
ಎಲ್ಲಾ ಅಪ್ಸರಸರು, ಕಾತ್ಯಾಯನಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಅಪಶ್ಯತಾಂ ದಾನವಸತ್ತಮೌ ದ್ವೌ ಚಣ್ಡಶ್ ಚ ಮುಣ್ಡಶ್ಚ ತಪಸ್ವಿನೀಂ ತಾಮ್
ಅಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ, ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯನ್ನು ಕಂಡರು.
ದೃಷ್ಟ್ವೋಚತುಸ್ತೌ ಮಹಿಷಾಸುರಸ್ಯ ದೂತಾವಿದಂ ಚಣ್ಡಮುಣ್ಡೌ ದಿತೀಶಮ್
ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಿಷಾಸುರನ ದೂತರಾದ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡ, ದೈತ್ಯರ ರಾಣಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ತತ್ರಾಸ್ತಿ ದೇವೀ ಸುಮಹಾನುಭಾವಾ ಕನ್ಯಾ ಸುರೂಪಾ ಸುರಸುನ್ದರೀಣಾಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಇದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಯುವತಿ.
ನೇತ್ರೈಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತ್ರೀಣಿ ಹುತಾಶನಾನಿ ಜಿತಾನಿ ಕಣ್ಠೇನ ಜಿತಸ್ತು ಶಙ್ಖಃ
ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳ ಗಂಟಿನಿಂದ ಶಂಖವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.
ತ್ವಾಂ ಸರ್ವಜೋತಾರಮಿತಿ ಪ್ರತರ್ಕ್ಯ ಕುಚೌ ಸ್ಮರೇಣೈವ ಕೃತೌ ಸುದುರ್ಗೌ
ನೀನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವವಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವಳ ಬೊಮ್ಮಗಳು ಪ್ರೇಮದಿಂದಲೇ ದುರ್ಗಗಳಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿವೆ.
ಪರಾಕ್ರಮಂ ವೈ ಭವತೋ ವಿದಿತ್ವಾ ಕಾಮೇನ ಯನ್ತ್ರಾ ಇವ ತೇ ಕೃತಾಸ್ತು
ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಮದಿಂದ ಯಂತ್ರಗಳಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಭಯಾತುರಾರೋಹಣಕಾತರಸ್ಯ ಕಾಮಸ್ಯ ಸೋಪಾನಮಿವ ಪ್ರಯುಕ್ತಮ್
ಭಯದಿಂದ, ಏರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಏರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತಾಗಿದೆ.
ಆರೋಹಣೇ ತ್ವದ್ಭಯಕಾತರಸ್ಯ ಸ್ವೇದಪ್ರವಾಹೋ ಽಟಸುರ ಮನ್ಮಥಸ್ಯ
ನಿನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಏರಲು ಹೊರಟವನಿಗೆ, ಓ ದಾನವ, ಮನ್ಮಥನ ಪೋಟ sweat ಹರಿಯುತ್ತದೆ.