દૃષ્ટ્વા તપ્તં તપો ઘોરં રુદ્રારાધનકામ્યયા
રુદ્રની આરાધના માટે કરેલી ભયાનક તપસ્યા જોઈને,
તુષ્ટેન શંભુના દત્તં વરં ચાસ્યૈ યદૃચ્છયા
સંતોષિત શંભુએ તેને મનગમતો વરદાન આપ્યો.
વ્રતેનેહ ત્વખણ્ડેન તેનાખણ્ડઃ શશી દિવિ
આ વ્રતથી, અખંડ ત્વચા સાથે, ચંદ્ર આકાશમાં અખંડ રહે છે.
પદદ્વયં સમભ્યર્ચ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ
અપરિમિત તેજવાળા વિષ્ણુના બંને ચરણોની પૂજા કરીને,
અસ્માકમાનન્દકરો દિવા તપતિ સૂર્યવત્
તે દિવસે સૂર્યની જેમ તેજ આપે છે અને અમને આનંદ આપે છે.
શશઙ્કનિર્જિતઃ સૂર્યો ન વિભાતિ યથા પુરા
ચંદ્રે સૂર્યને હરાવ્યો છે, તેથી હવે સૂર્ય પહેલાં જેવો પ્રકાશિત થતો નથી.
વિકચાઃ પ્રતિભાસન્તે જાતઃ સૂર્યોદયો ધ્રુવમ્
કમળો ખીલી ઉઠ્યાં છે; નિશ્ચિતપણે સૂર્યોદય થયો છે.
અતો વિજ્ઞાયતે ચન્દ્ર ઉદિતશ્ચ પ્રતાપવાન્
આથી જાણાય છે કે ચંદ્ર ઉગ્યો છે અને તેજस्वી છે.
અમન્યત કિમેતદ્ધિ લોકો વક્તિ શુભાશુભમ્
તે વિચારી રહ્યો કે, 'આ શું છે? ખરેખર, લોકો શુભ કે અશુભ વાતો કરે છે.'
આસમન્તાજ્જગદ્ ગ્રસ્તં ત્રૈલોક્યં રજનીચરૈઃ
ચારે બાજુ રાત્રિમાં ફરનારા દૈત્યોએ આખું જગત, ત્રણેય લોક ગ્રસી લીધાં હતાં.
નિશાચરસ્ય વૃદ્ધિં તામચિન્તયત યોગવિત્
યોગ જાણનારે રાત્રિમાં ફરનારા દૈત્યની વધતી શક્તિ વિશે વિચાર્યું.
દેવબ્રાહ્મણપૂજાસુ સંસક્તાન્ ધર્મસંયુતાન્
જે લોકો દેવ અને બ્રાહ્મણની પૂજા માટે તત્પર છે અને ધર્મમાં જોડાયેલા છે—
મહાંશુનખરઃ સૂર્યસ્તદ્વિઘાતમચિન્તયત્
મહાન તેજસ્વી કિરણોવાળો સૂર્ય એ બધું નાશ કરવાની રીત વિચારતો હતો.
સ્વધર્મવિચ્યુતિર્નામ સર્વધર્મવિઘાતકૃત્
પોતાના ધર્મથી વિમુખ થવું એ બધાં ધર્મોનો નાશક કહેવાય છે.
ભાનુભી રાક્ષસપુરં તદ્ દૃષ્ટં ચ યથૈચ્છયા
સૂર્યકિરણોથી રાક્ષસોની એ નગરી, જેમ તે ઈચ્છતો હતો તેમ, દેખાઈ આવી.
નિપપાતામ્બરાદ્ ભ્રષ્ટઃ ક્ષીણપુણ્ય ઇવ ગ્રહઃ
તે આકાશમાંથી પડી ગયો, જાણે પુણ્ય ખૂટેલા ગ્રહની જેમ નીચે આવી ગયો.
નમો ભવાય શર્વાય ઇદમુચ્ચૈરુદીરયત્
તે ઊંચે અવાજે બોલ્યો: 'ભવને, શર્વને વંદન છે!'
હા દેતિ ચુક્રુશુઃ સર્વે હરભક્તઃ પતત્યસૌ
બધાએ દુઃખથી બોલી ઉઠ્યા: 'હાય! હરા ભક્ત પડી રહ્યો છે.'
શ્રુત્વા સંચિન્તયામાસ કેનાસૌ પાત્યતે ભુવિ
આ સાંભળી, તેણે વિચારવાનું શરૂ કર્યું: 'કોણ તેને ધરતી પર ફેંકી રહ્યું છે?'
પાતિતં રાક્ષસપુરં તતઃ ક્રુદ્ધસ્ત્રિલોચનઃ
જ્યારે રાક્ષસોની નગરી પડી ગઈ, ત્યારે ક્રોધિત ત્રિનેત્રધારી—
દૃષ્ટમાત્રસ્ત્રિણેત્રેણ નિપપાત તતો ઽમબરાત્
જેમજ ત્રિનેત્રધારી શિવે તેને જોયો, તેટલામાં જ તે આકાશમાંથી નીચે પડી ગયો.
યદૃચ્છયા નિપતિતો યન્ત્રમુક્તો યથોપલઃ
સંયોગથી, બંધનમાંથી મુક્ત થઈ, તે પથ્થર જેવી નીચે પડ્યો.
નિપપાતાન્તરિક્ષાત્ સ વૃતઃ કિન્નરચારણૈઃ
તે આકાશમાંથી પડ્યો, કિન્નર અને ચારણો તેને ઘેરીને હતા.
અર્દ્ધપક્વં યથા તાલાત્ ફલં કપિભિરાવૃતમ્
જેમ અડધું પાકેલું તાડનું ફળ વાંદરો ઘેરીને હોય તેમ.
નિપતસ્વ હરિક્ષેત્રે યદિ શ્રેયો ઽભિવાઞ્છસિ
'જો તને સચ્ચો કલ્યાણ જોઈએ હોય તો હરીના ક્ષેત્રમાં પડી જા.'
કિં તત્ ક્ષેત્રં હરેઃ પુણ્યં વદધ્વં શીઘ્રમેવ મે
'હરીનું એ પવિત્ર ક્ષેત્ર કયું છે? જલ્દી મને કહો!'
સામ્પ્રતં વાસુદેવસ્ય ભાવિ તચ્છઙ્કરસ્ય ચ
હમણાં આ વાસુદેવ અને શંકર માટે નિશ્ચિત થયેલું છે.
એતત્ ક્ષેત્રં હરેઃ પુણ્યં નામ્ના વારાણસી પુરી
આ હરિનું પવિત્ર સ્થાન એટલે વારાણસી નામનું શહેર છે.
વરણાયાસ્તથૈવાસ્યાસ્ત્વન્તરે નિપપાત હ
વરુણા અને અસિ નદીઓની વચ્ચે એ ખરેખર આવી પડી.
વરણાયાં સમભ્યેત્ય ન્યમજ્જત યથેચ્છયા
એ વરુણા નદીમાં પ્રવેશી, પોતાની ઈચ્છાથી ત્યાં ડૂબી ગઈ.