ભવાન્ યથા રાક્ષસસત્તમેષુ પાશેષુ નાગસ્તિમિતેષુ બન્ધઃ
જેમ તમે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ છો, અને બંધન બંધાયેલા નાગોમાં મુખ્ય છે,
પુષ્પેષુ જાતી નગરેષુ કાઞ્ચી નારીષુ રમ્ભા શ્રમીણાં ગૃહસ્થઃ
ફૂલોમાં જાસુદ, શહેરોમાં કાંચી, સ્ત્રીઓમાં રંભા, અને થાકેલા લોકોમાં ગૃહસ્થ શ્રેષ્ઠ છે.
ફલેષુ ચૂતો મુકુલેષ્વશોકઃ સર્વૌષધીનાં પ્રવરા ચ પથ્યા
ફળોમાં કેરી શ્રેષ્ઠ છે, કળીઓમાં અશોક, અને બધી ઔષધિઓમાં પથ્યા સર્વોપરી છે.
શ્વેતેષુ દુગ્ધં પ્રવરં યથૈવ કાર્પાસિકં પ્રાવરણેષુ યદ્વત્
સફેદ વસ્તુઓમાં દૂધ સર્વોત્તમ છે, જેમ કે વસ્ત્રોમાં કપાસ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
શાકેષુ મુખ્યા ત્વપિ કાકમાચી રસેષુ મુખ્યં લવણં યથૈવ
શાકભાજીમાં કાકમાચી મુખ્ય છે, અને સ્વાદોમાં મીઠું સર્વોપરી છે.
મહીરુહેષ્વેવ યથા વટશ્ચ યથા હરો જ્ઞાનવતાં વરિષ્ઠઃ
વૃક્ષોમાં વટવૃક્ષ વિશિષ્ટ છે, જેમ જ્ઞાનીઓમાં શિવ સર્વોચ્ચ છે.
દુર્ગેષુ રૌદ્રેષુ નિશાચરેશ નૃપાતનં વૈતરણી પ્રધાના
કિલ્લાઓ અને ભયાનક સ્થળોમાં, રાત્રિમાં ફરતા પ્રભુ અને વૈતરણી રાજાઓના પતન માટે મુખ્ય ગણાય છે.
ન નિષ્કૃતિશ્ચાસ્તિ કૃતઘ્નવૃત્તેઃ સુહૃત્કૃતં નાશયતો ઽબ્દકોટિભિઃ
મિત્રનો નાશ કરનાર માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી; અબજ વર્ષો પછી પણ એ પાપ દૂર થતું નથી.
જમ્બૂદ્વીપસ્ય સંસ્થાનં કથયન્તુ મહર્ષયઃ
મહાન ઋષિઓએ જંબૂદ્વીપની રચના વર્ણવો.
નવભેદં સુવિસ્તીર્ણં સ્વર્ગસોક્ષફલપ્રદમ્
તેમાં નવ ભાગો છે, જે વિશાળ છે અને સ્વર્ગ તથા મોક્ષ ફળ આપે છે.
પૂર્વ ઉત્તરતશ્ચાપિ હિરણ્યો રાક્ષસેશ્વર
પૂર્વ અને ઉત્તર તરફ હિરણ્ય છે, જે રાક્ષસોનો સ્વામી છે.
ભારતો દક્ષિણે પ્રોક્તો હરિર્દક્ષિણપશચિમે
દક્ષિણમાં ભારત છે, અને દક્ષિણપશ્ચિમમાં હરિ છે.
ઉત્તરે ચ કુરુર્વર્ષઃ કલ્પવૃક્ષસમાવૃતઃ
ઉત્તર તરફ કુરુ દેશ છે, જે કલ્પવૃક્ષોથી ઘેરાયેલો છે.
ઇલાવૃતાદ્યા યે ચાષ્ટૌ વર્ષં મુક્ત્વૈવ ભારતમ્
ભારતને છોડીને, ઇલાવૃતથી શરૂ થતા આઠ પ્રદેશો છે.
વિપર્યયો ન તેષ્વસ્તિ નોત્તમાધમમધ્યમાઃ
એમાં કોઈ ફેરફાર નથી; એમાં કોઈ ઉત્તમ, મધ્યમ કે નીચું નથી.
સાગરાન્તરિતાઃ સર્વે અગમ્યાશ્ચ પરસ્પરમ્
બધા પ્રદેશો દરિયાઓથી અલગ છે અને એકબીજાને પહોંચી શકતા નથી.
નાગદ્વીપઃ કટાહશ્ચ સિંહલો વારુણસ્તથા
નાગદ્વીપ, કટાહ, સિન્હલ અને વારુણ પણ તેમ જ ગણાય છે.
કુમારાખ્યઃ પરિખ્યાતો દ્વીપો ઽયં દક્ષિણોત્તરઃ
કુમાર નામનું દ્વીપ દક્ષિણ અને ઉત્તર વચ્ચે આવેલું છે.
આન્ધ્રા દક્ષિમતે વીર તુરુષ્કાસ્ત્વપિ ચોત્તરે
દક્ષિણમાં આંધ્રો છે, વીર, અને ઉત્તર તરફ તુરુષ્કો વસે છે.
ઇજ્યાયુદ્ધવણિજ્યાદ્યૈઃ કર્મભિઃ કૃતપાવનાઃ
એ લોકો પૂજા, યુદ્ધ અને વેપાર જેવા કર્મોથી પવિત્ર બને છે.
વિન્ધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તાત્ર કુલપર્વતાઃ
વિંધ્ય અને પારિયાત્રા અહીંના સાત મુખ્ય પર્વતોમાં ગણાય છે.
વિસ્તારોચ્છ્રાયિણો રમ્યા વિપુલાઃ શુભસાનવઃ
આ પર્વતો પહોળા, ઊંચા, સુંદર, વિશાળ અને શુભ ઢાળ ધરાવે છે.
વાતન્ધમો વૈદ્યુતશ્ચ મૈનાકઃ સરસસ્તથા
વાતંધમ, વૈદ્યુત, મૈનાક અને સરસ પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.
ઉજ્જાયનઃ પુષ્પગિરિરર્બુદો રૈવતસ્તથા
ઉજ્જાયન, પુષ્પગિરિ, અર્બુદ અને રૈવત પણ તેમાં આવે છે.
શ્રીપર્વતઃ કોઙ્ગણશ્ચ શતશઽન્યે ઽપિ પર્વતાઃ
શ્રીપર્વત, કોંગણ અને અનેક અન્ય પર્વતો પણ તેમાં છે.
તૈઃ પીયન્તે સરિચ્છ્રેષ્ઠા યાસ્તાઃ સમ્યઙ્ નિશામયઃ
આ પર્વતોમાંથી શ્રેષ્ઠ નદીઓ ઉદ્ભવે છે; તેમના નામ ધ્યાનથી સાંભળો.
શતદ્રુશ્ચન્દ્રિકા નીલા વિતસ્તૈરાવતી કુહૂઃ
શતદ્રુ, ચંદ્રિકા, નીલા, વિતસ્થા, ઇરાવતી અને કુહૂ.
ગોમતી ધૂતપાપા ચ બાહુદા સદૃષદ્વતી
ગોમતી, ધૂતપાપા, બાહુદા અને સદૃશદ્વતી.
સરૂશ્ચ સલૌહિત્યા હિમવત્પાદનિઃસૃતાઃ
સરુ અને લૌહિત્ય પણ હિમાલયના પાદથી નીકળે છે.
પર્ણાશા નન્દિની ચૈવ પાવની ચ મહી તથા
પર્ણાશા, નંદિની, પાવની અને મહી પણ છે.