પાદેન વૃત્રં તરસા કુજમ્ભં નિપાતયામાસ બલં ચ મુષ્ટ્યા
પગથી તેણે વૃત્ર અને કુજંભને જોરથી પટક્યા અને મુઠીથી બલાને માર્યો.
તતો ઽન્ધકઃ સત્વરિતો ઽભ્યુપેયાદ્ રણાય યોદ્ધું જલનાયકેન
પછી અંધક ઝડપથી યુદ્ધ માટે જલના નાયક પાસે આવ્યો.
તં પાશમાવિધ્ય ગદાં પ્રગૃહ્ય ચિક્ષેપ દૈત્યઃ સ ચ જલેશ્વરાય
તે પાશ ફેંકી અને ગદા પકડીને જલના સ્વામી પર ફેંકી.
વિવેશ વેગાત્ પયસાં નિધાનં તતો ઽન્ધકો દેવબલં મમર્દ
તે ઝડપથી સાગરના તળમાં ગયો અને પછી અંધકે દેવસેનાને ચકનાચૂર કરી નાખી.
તમભ્યયાદ્ દાનવવિશ્વકર્મા મયો મહાબાહુરુદગ્રવીર્યઃ
પછી મહાબળવાન અને મહાબાહુ દાનવ વિશ્વકર્મા માયા તેના પાસે આવ્યો.
શક્ત્યા મયં શમ્બરમેત્ય કણ્ઠે સંતાડ્ય જગ્રાહ બલાન્મહર્ષે
શમ્બરે શક્તિથી માયાને ગળામાં માર્યો અને જોરથી પકડી લીધો, હે મહર્ષિ.
મયઃ પ્રજજ્વાલ ચ શમ્વરો ઽપિ કણ્ઠાવલગ્ને જ્વલને પ્રદીપ્તે
માયા ધધકી ઉઠ્યો અને શમ્બર પણ, કારણ કે શક્તિ ગળામાં ફસાઈ આગ જેવું પ્રગટ્યું.
સિંહાભિપન્નો વિપિને યથૈવ મત્તો ગજઃ ક્રન્દતિ વેદનાર્ત્તઃ
જેમ જંગલમાં સિંહે હુમલો કર્યો હોય એવો ઉગ્ર હાથી પીડામાં ગર્જના કરે છે,
આઃ કિં કિમેતન્નનુ કેન યુદ્ધે જિતો મયઃ શમ્બરદાનવશ્ચ
'આહ! આ શું છે? યુદ્ધમાં કોણે માયા અને દાનવ શમ્બરને હરાવ્યો?'
રક્ષસ્વ ચાભ્યેત્ય ન શક્યતે ઽન્યૈર્હુતાશનો વારયિતું રણાગ્રે
'પોતાનું રક્ષણ કર! યુદ્ધના મથાડે અગ્નિદેવને બીજું કોઈ રોકી શકતું નથી.'
ઉદ્યમ્ય વેગાત્ પરિઘં હુતાશં સમાદ્રવત્ તિષ્ઠ તિષ્ઠ બ્રુવન્ હિ
તે જોરથી લોખંડની ગદા ઉંચકી અગ્નિદેવ પર દોડી ગયો અને બોલ્યો, 'થેમ! થેમ!'
ઉત્પાટ્ય ભૂમ્યાં ચ વિનિષ્પિપેષ તતો ઽન્ધકઃ પાવકમાસસાદ
તે જમીનમાંથી ગદા ઉપાડી ભાંગી નાખી; પછી અંધક અગ્નિદેવ પાસે ગયો.
સમાહતો ઽગ્નિઃ પરિમુચ્ય શમ્બરં તથાન્ધકં સ ત્વરિતો ઽભ્યધાવત્
માર પડતાં અગ્નિએ શમ્બરને છોડી દીધો અને પછી ઝડપથી અંધક પર તૂટી પડ્યો.
સ તાડિતો ઽગ્નિર્દિતિજેશ્વરેણ ભયાત્ પ્રદુદ્રાવ રણાજિરાદ્વિ
દૈત્યપતિએ મારતાં, અગ્નિ ભયથી યુદ્ધભૂમિમાંથી ભાગી ગયો.
યાન્ યાઞ્શરેણ સ્પૃશતે પરાક્રમી પરાઙ્મુખાંસ્તાન્કૃતવાન્ રણાજિરાત્
વીર પુરુષે જે યોદ્ધાઓ યુદ્ધભૂમિમાંથી પીઠ ફેરવી ગયા, તેમને પોતાના બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
સંપૂજ્યમાનો દનુપુઙ્ગવૈસ્તુ તદાન્ધકો ભૂમિમુપાજગામ
પછી અંધકને દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા દાનવો દ્વારા સન્માન મળ્યું અને તે ધરા પર આવ્યો.
સહાપ્સરોભિઃ પરિચારણાય પાતાલમભ્યેત્ય સમાવસન્ત
એમણે અપ્સરાઓ સાથે મળીને પાતાળમાં સેવા માટે ગયા અને ત્યાં જ રહેવા લાગ્યા.
પાતિતો ભુવિ સૂર્યોણ તત્કદા કુત્ર કુત્ર ચ
જ્યારે સૂર્યને ધરા પર ફેંકવામાં આવ્યો, ત્યારે એ કયાં અને કયા સ્થળે બન્યું હતું?
કિમર્થં પાતિતો ભૂમ્યામાકાશાદ્ ભાસ્કરેણ હિ
ભાસ્કરે આકાશમાંથી સૂર્યને ધરા પર શા માટે ફેંક્યો હતો?
યથોક્તવાન્ સ્વયંભૂર્માં કથ્યમાનાં મયાનઘ
સ્વયંભૂએ જે રીતે કહ્યું છે, હે નિર્દોષ, એ હું જેમ સાંભળ્યું તેમ કહું છું.
તસ્ય પુત્રો ગુણજ્યેષ્ઠઃ સુકેશિરભવત્તતઃ
એનો પુત્ર ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સુકેશ તરીકે જન્મ્યો.
પ્રાદાદજેયત્વમપિ શત્રુભિશ્ચાપ્યવધ્યતામ્
એને દુશ્મનો પણ મારી ન શકે એવી અજયતા અને અવિનાશિતા આપી.
રેમે નિશાચરૈઃ સાર્દ્ધૂ સદા ધર્મપથિ સ્થિતઃ
એ હંમેશા રાત્રિચર પ્રાણીઓ સાથે આનંદ માણતો અને ધર્મના માર્ગે અડગ રહેતો.
તત્રાશ્રમાંસ્તુ દદૃશો ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્
ત્યાં તેણે પવિત્ર આત્માવાળા ઋષિઓના આશ્રમો જોયા.
કથયન્તુ ભવન્તો મે ન ચૌવાજ્ઞાપયામ્યહમ્
મારે કહો, પણ હું તમને આજ્ઞા આપતો નથી.
કેન પૂજ્યસ્તથા સત્સુ કેનાસૌ સુખમેધતે
સજ્જનોમાં માન કેવી રીતે મળે છે અને સુખ કેવી રીતે મળે છે?
પ્રોચુર્વિમૃસ્ય શ્રેયોર્ઽથમિહ લોકે પરત્ર ચ
તેમણે આ લોક અને પરલોકમાં શ્રેષ્ઠ શું છે એ વિચારીને કહ્યું.
યદ્ધિ શ્રેયો ભવેદ્ વીર ઇહ ચામુત્ર ચાવ્યયમ્
હે વીર, અહીં અને પરલોકમાં જે ચિરંજીવ કલ્યાણ આપે છે—
તસ્મિન્ સમાશ્રિતઃ સત્સુ પૂજ્યસ્તેન સુખી ભવેત્
સજ્જનોમાં જે એ પર આધાર રાખે છે, તેને એથી માન અને સુખ મળે છે.
યમાશ્રિત્ય ન સીદન્તિ દેવાદ્યાસ્તુ તદુચ્યતામ્
જેના આધારથી દેવાદિ પણ કદી પછાડાતા નથી—એ જણાવો.