સ્વર્ગે સહસ્રં સ તુ યોજનાનાં વિષ્ણોઃ પ્રમાણેન હિ વામનો ઽભૂત્ તત્રાસ્ય શક્રઃ પ્રચકાર પૂજાં સ્વયંભુવસ્તુલ્યગુણાં મહર્ષે
સ્વર્ગમાં વામન વિષ્ણુના માપ પ્રમાણે હજાર યોજન જેટલો વિશાળ થયો; ત્યાં ઇન્દ્રે મહર્ષે, સ્વયંભૂ જેટલી ગુણવત્તાવાળી પૂજા કરી.
રસાતલસ્થો દિતિજશ્ચકાર યત્તચ્છૃણુષ્વાદ્ય વદામિ વિપ્ર
હવે, હે બ્રાહ્મણ, પાતાળમાં રહેલા દૈત્યે શું કર્યું તે હું તને કહું છું, સાંભળ.
શુદ્ધસ્ફટિસોપાનં કારયામાસ વૈ પુરમ્
તેને શુદ્ધ સ્ફટિકની સીડીઓથી શોભતો શહેર બનાવડાવ્યું.
મુક્તાજાલાન્તરદ્વારો નિર્મિતો વિશ્વકર્મણા
વિશ્વકર્માએ તેમાં મુક્તાની જાળવાળા આંતરિક દ્વાર બનાવ્યા.
તયા સહ મહાતેજા રેમે વૈરોચનિર્મુને
હે મુનિ, મહાતેજસ્વી વૈરોચનિ તેની સાથે આનંદથી રહેતો હતો.
દૈત્યતેજોહરઃ પ્રાપ્તઃ ચપાતાલે વૈ સુદર્શનઃ
દૈત્યશક્તિને નાશ કરનાર સુદર્શન પાતાળમાં આવી પહોંચ્યો.
બભૈ હલહલાશબ્દઃ ક્ષુભિતાર્ણવસંનિભઃ
હલહલાટનો અવાજ ઉઠ્યો, જે ઉગ્ર સમુદ્રના ગર્જનાની જેમ લાગતો હતો.
આઃ કિમેતદિતીત્થઞ્ચ પપ્રચ્છાસુરપુઙ્ગવઃ
અરે! આ શું છે? એમ કહીને અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એ પ્રશ્ન પૂછ્યો.
કોશે ખઙ્ગં સમાવેશ્ય ધર્મપત્ની શુચિવ્રતા
પવિત્ર વર્તનવાળી તેની ધર્મપત્નીએ તપેલીમાં તલવાર મૂકી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા ચાર્વઙ્ગી સાર્ઘપાત્રા વિનિર્યયૌ
આવું કહીને સુંદર અંગવાળી સ્ત્રી યજ્ઞપાત્ર લઈને બહાર નીકળી.
સંપૂજ્ય વિધિવચ્ચક્રમિદં સ્તોત્રમુદીરયત્
વિધિપૂર્વક પૂજા કરીને તેણે એ સ્તોત્રનું પાઠન કર્યું.
સહસ્રાંશું સહસ્રાભં સહસ્રારં સુનિર્મલમ્
હજારો કિરણો, હજારો તેજ અને હજારો spokesવાળો, એકદમ શુદ્ધ એને—
તુણ્ડે ત્રિશૂલધૃક્ શર્વ આરામૂલે મહાદ્રયઃ
જેના મોઢામાં ત્રિશૂલ છે, જે શર્વ છે, વનમૂળે મહાપર્વત છે—
જવે યસ્ય સ્થિતો વાયુરાપોગ્નિઃ પૃથિવી નભઃ
જેની ગતિમાં પવન, પાણી, અગ્નિ, પૃથ્વી અને આકાશ સ્થિત છે—
બાહ્મતો મુનયો યસ્ય બાલખિલ્યાદયસ્તથા
જેમાંથી ઋષિઓ અને બાલખિલ્યાદિક પણ ઉત્પન્ન થાય છે—
યન્મે પાપં શરીરોત્થં વાગ્જં માનસમેવ ચ
મારા શરીર, વાણી કે મનથી થયેલા જે પણ પાપ છે—
યન્મે કુલોદ્ભવં પાપં પૈતૃકં માતૃકં તથા
મારા કુળમાંથી, પિતૃક કે માતૃક તરફથી થયેલા જે પણ પાપ છે—
ત્વન્નામકીર્તનાચ્ ચક્ર દુરિતં યાતુ સંક્ષયમ્
હે ચક્ર, તારા નામના સ્મરણથી એ બધું દુષ્કર્મ નાશ પામે.
સંસ્મરન્ પુણ્ડરીકાક્ષં સર્વપાપપ્રણાસનમ્
પુંડરીકાક્ષનું સ્મરણ કરવાથી, જે સર્વ પાપોનો નાશક છે—
નિશ્ચક્રામાથ પાતાલાદ્ વિષુવે દક્ષિમે મુને
પછી તે દક્ષિણાયન સમયે પાતાળમાંથી બહાર આવ્યો, હે મુનિ.
પરમામાપદં પ્રાપ્ય સસ્માર સ્વપિતામહમ્
અતિ મોટી મુશ્કેલીમાં પહોંચીને, તેણે પોતાના પિતામહને યાદ કર્યો.
દૃષ્ટ્વા તસ્થૌ મહાતેજાઃ સાર્ઘપાત્રો બલિસ્તદા
તેને જોઈને, મહાતેજસ્વી બલિ યજ્ઞપાત્ર લઈને ઉભો રહ્યો.
તરણે યો ભવેત્ પોતસ્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ
સૂર્યને પાર કરવા માટે જે નાવ બને છે, એ મને તમે સમજાવો.
વિચિન્ત્ય પ્રાહ વચનં સંસારે યદ્વિતં પરમ્
વિચાર કરીને તેણે કહ્યું: 'સંસારમાં જે સર્વોચ્ચ જ્ઞાન છે—'
પ્રવક્ષ્યામિ હિતં તે ઽદ્ય તથાનેયેષાં હિતં બલે
બલિ, આજે હું તને અને આ બધાને શું કલ્યાણકારી છે તે કહીશ.
વિષમવિષયતોયે મજ્જતામપ્લાવાનાં ભવતિ શરણમેકો વિષ્ણુપોતો નરાણામ્
જેમ કોઈ વિષયોના જોખમી દરિયામાં ડૂબી રહેલા, આધાર વગરના માણસો માટે એકમાત્ર આશરો વિષ્ણુરૂપ નાવ છે.
પરિહર મધુસૂદનપ્રન્નાન્ પ્રભુરહમન્યનૃણાં ન વૈષ્ણવાનામ્
મધુસૂદનના ભક્તોનું ટાળ; હું બીજા બધાનો સ્વામી છું, પણ વૈષ્ણવોનો નથી.
યે વિષ્ણુભક્તાઃ પુરુષાઃ પૃથિવ્યાં યમસ્ય તે નિર્વિષયા ભવન્તિ
પૃથ્વી પર જે લોકો વિષ્ણુભક્ત છે, તેઓ યમરાજના અધિકારથી પર થઈ જાય છે.
તાવેવ કેવલં શલાઘ્યૌ યૌ તત્પૂજાકરૌ કરૌ
માત્ર એ બે હાથ સાચા પ્રશંસનીય છે, જે ભગવાનની પૂજા કરે છે.
ન યૌ પૂજિતું શક્તૌ હરિપાદામ્બુજદ્વયમ્
જે બે હાથ હરિના કમળ જેવા પગની પૂજા કરવા અસમર્થ છે, તે પ્રશંસનીય નથી.