ક્રમેણ ત્વં લઙ્ઘયિતું સમર્થો લીલામેતાં કૃતવાન્ લોકનાથ
લોકનાથ, તમે પગલે પગલે બધું વટાવી શકો છો; આ તો તમે રમતમાં કર્યું છે.
વિષ્ણો ન બધ્નાસિ બલિં ન દૂરે પ્રભુર્યદેવેચ્છતિ તત્કરોતિ
વિષ્ણુ, તમે બલિને બાંધતા નથી, તમે દૂર પણ નથી; ભગવાન જે ઇચ્છે એ કરે છે.
પ્રોવાચ ભગવાન્ વાક્યમાદિકર્ત્તા જનાર્દનઃ
પછી ભગવાન જનાર્દને, મૂળ સર્જનહારે, આ રીતે કહ્યું.
તેષાં વૈચ હેતુસંયુક્તં શૃણુ પ્રત્યુત્તરં મમ
હવે તમે બધા માટે મારા કારણસભર ઉત્તર સાંભળો.
દેહિ મહ્યં પ્રમાણેન તદેતત્ સમનુષ્ઠિતમ્
મારે જે યોગ્ય રીતે થયેલું છે, એ પ્રમાણ પ્રમાણે મને આપો.
પ્રાયચ્છદ્ યેન નિઃશઙ્કં મમાનન્તં ક્રમત્રયમ્
જેણે નિર્ભયપણે મારા ત્રણ મહાન પગલાં મને આપી દીધાં.
બલેરપિ હિતાર્થાય કૃતમેતત્ ક્રમત્રયમ્
બલિના હિત માટે પણ આ ત્રણ પગલાં લીધાં છે.
દત્તં તેનાયુરેતસ્ય કલ્પં યાવદ્ ભવિષ્યતિ
તેના દ્વારા બલિને યુગ જેટલું આયુષ્ય આપવામાં આવ્યું છે.
સાવર્ણિકે ચ સંપ્રાપ્તે બલિરિન્દ્રો ભવિષ્યતિ
અને જ્યારે સાવર્ણિ મન્વંતર આવશે, ત્યારે બલિ ઇન્દ્ર બનશે.
પ્રોવાચ બલિમભ્યેત્ય વચનં મધુરાક્ષરમ્
પછી બલિ પાસે જઈને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
સુતલં નામ પાતાલં વસ તત્ર નિરામયઃ
સુતલ નામનું પાતાળ લોક છે, તું ત્યાં નિરોગી અને નિરાંજક રહીને વસ.
ભવિષ્યન્તિ તુ યેનાહં નિવત્સ્યામિ નિરામયઃ
આગળ જઈને, હું પણ ત્યાં નિરોગી અને નિર્વિઘ્ન રહીને વસવાનો છું.
ભિવષ્યન્તિ મહાર્હાણિ તાનિ વક્ષ્યામિ સર્વશઃ
ત્યાં અનેક મૂલ્યવાન ખજાનાં હશે, એ બધાની હું તને વિગતે વાત કરીશ.
તથાધીતાન્યવ્રતિભિર્દાસ્યન્તિ ભવતઃ ફલમ્
જ્યારે એ વ્રતોનું પાલન થશે, ત્યારે તને એના ફળ મળશે.
દ્વારપ્રતિપદા નામ તવ ભાવી મહોત્સવઃ
આગળ તારા માટે દ્વારપ્રતિપદા નામનું મહોત્સવ ઉજવાશે.
પુષ્પદીપપ્રદાનેન અર્જયિષ્યન્તિ યત્નતઃ
ફૂલો અને દીવો અર્પણ કરીને, લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક પુણ્ય મેળવશે.
યથૈવ રાજ્યે ભવતસ્તુ સામ્પ્રતં તથૈવ સા ભાવ્યથ કૌમુદી ચ
જેમ તું આજે રાજ્ય કરે છે, એમ જ કૌમુદીનો ઉત્સવ પણ ઉજવાશે.
યજ્ઞં સમાદાય જગામ તૂર્ણં સ શક્રસદ્ભામરસંઘજુષ્ટમ્
યજ્ઞ લઈને, તે ઝડપથી ઇન્દ્રની સભામાં ગયો, જ્યાં દેવતાઓ અને ઋષિઓ હતાં.
અન્તર્દધે વિશ્વપતિર્મહર્ષે સંપશ્યતામેવ મુરાધિપાનામ્
વિશ્વના સ્વામી, મુરાના રાજાઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, અદૃશ્ય થઈ ગયા.
કૃત્વા પુરં સૌભમિતિ પ્રસિદ્ધં તદાન્તરિક્ષે વિચચાર કામાત્
એણે સૌભ નામનું પ્રસિદ્ધ શહેર બનાવ્યું અને પછી આકાશમાં મનમુકી ફર્યો.
સતારકાક્ષઃ સહ વૈદ્યુતેન સંતિષ્ઠતે ભૃત્યકલત્રવાન્ સઃ
તારાઓ જેવી આંખો ધરાવી, વીજળી સાથે, પોતાના સેવકો અને પત્નીઓ સાથે રહે છે.
કૃત્વા સુગુપ્તં ભુવિ શોણિતાખ્યં પુરં સ ચાસ્તે સહ દાનવેન્દ્રૈઃ
એણે પૃથ્વી પર શોણિત નામનું સુરક્ષિત શહેર સ્થાપ્યું અને દાનવોના રાજાઓ સાથે ત્યાં રહે છે.
શક્રપ્રિયાર્થ સુરકાર્યસિદ્ધયે હિતાય વિપ્રર્ષભગોદ્વિજાનામ્
ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કરવા અને દેવતાઓનું કાર્ય સિદ્ધ થાય, તેમજ બ્રાહ્મણો, ઋષિઓ, ગાયો અને પક્ષીઓનું કલ્યાણ થાય તે માટે.
શ્રુતે યસ્મિન્ સંસ્મૃતે કીર્તિતે ચ પાપં યાતિ પ્રક્ષયં પુણ્યમેતિ
જે સ્થળે આ સાંભળવામાં, સ્મરણ કરવામાં કે ગાન કરવામાં આવે, ત્યાં પાપ નાશ પામે છે અને પુણ્ય વધે છે.
યચ્ચાપ્યન્યન્ શ્રોતુકામો ઽસિ વિપ્ર તત્પ્રોચ્યતાં કથયિષ્યામ્યશેષમ્
હે બ્રાહ્મણ, તને જો બીજું કંઈ સાંભળવું હોય તો કહેજે, હું બધું વિગતે કહીશ.
કિં ત્વસ્તયન્યત્તુ પ્રષ્ટવ્યં તચ્છ્રુત્વા કથયાદ્ય મે
પણ હજુ પણ કંઈ પૂછવાનું બાકી હોય તો, એ સાંભળી આજે મને કહેજે.
અન્તર્ધાનં ગતઃ ક્વાસૌ સર્વાત્મા તાત કથ્યતામ્
જે સર્વના આત્મા છે, એ અદૃશ્ય થઈ ક્યાં ગયા? હે પિતા, કૃપા કરીને કહો.
કા ચેષ્ટા તસ્ય વિપ્રર્ષે તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ
હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, તેમના કયા કયા કાર્ય છે? કૃપા કરીને એ મને સમજાવો.
જગામ બ્રહ્મસદનમધિરુહ્યોરગાશનમ્
તે ઉરગસિંહાસન પર ચડીને બ્રહ્માના નિવાસસ્થાને ગયો.
સમુત્થાયાયથ સૌહાર્દાત્ સસ્વજે કમલાસનઃ
પદ્માસન પર બેઠેલા બ્રહ્માએ હર્ષથી ઊભા રહીને મિત્રભાવથી તેને ભેટી લીધો.