ભગવાનપ્યસંપૂર્ણે તૃતીયે તુ ક્રમે વિભુઃ
ભગવાન, સર્વવ્યાપક, ત્રીજું પગલું પૂરું થયું નહોતું ત્યારે પણ—
ત્વં પૂરય પદં તન્મે નો ચેદ્ બન્ધં પ્રતીચ્છ ભોઃ
"તમે મને આપેલું પગલું પૂરૂ કરો; નહીં તો, રાજા, બંધન સ્વીકારો!"
બાણઃ પ્રાહામરપતિં વચનં હેતુસંયુતમ્
બાણે અમરપતિને સમજપૂર્વકની વાત કહી.
કથં બલિં પ્રાર્થયસે સુવિસ્તૃતાં યાં પ્રાગ્ભવાન્ નો વિપુલામથાકરોત્
તમે બલિ પાસેથી એ વિશાળ દાન કેમ માંગો છો, જે તમે પહેલાં પોતે વિશાળ બનાવ્યું હતું?
દત્તા ચ તાતેન હિ તાવતીયં કિં વાક્છલેનૈષ નિબધ્યતે ઽદ્ય
એટલું તો તેના પિતાએ પહેલેથી જ આપી દીધું છે—તો આજે માત્ર વાણીથી તેને શા માટે બાંધો છો?
શક્તસ્તુ સંપૂજયિતું મુરારે પ્રસીદ મા બન્ધનમાદિશસ્વ
મુરાનાશક, તે તમને પૂજા કરવા સક્ષમ છે; કૃપા કરીને, તેને બાંધવાનો આદેશ આપશો નહીં.
દેશે સુપુણ્યે વરદે યચ્ચ કાલે તચ્ચાશેષં દૃશ્યતે ચક્રપાણે
ચક્રધારી, આ પવિત્ર સ્થાન અને શુભ સમયે બધું સ્પષ્ટ રીતે દેખાય છે.
કાલો જ્યેષ્ઠામૂલયોગે મૃગાઙ્ગઃ કુરુક્ષેત્રં પુણ્યદેશં પ્રસિદ્ધમ્
હમણાં જ્યેષ્ઠ નક્ષત્ર છે, ચાંદો છે અને કુરૂક્ષેત્ર એ પવિત્ર પ્રખ્યાત ભૂમિ અહીં હાજર છે.
સ્વયં શ્રુતીનામપિ ચાદિકર્ત્તા વ્યાપ્ય સ્થિતઃ સદસદ્ યો જગદ્ વૈ
તમે સ્વયં વેદોના મૂળ સર્જનહાર છો, સમગ્ર જગતમાં, દેખાતા અને અદેખાતા રૂપે વ્યાપી રહેલા છો.
કિં ત્વં ન ગૃહ્ણાસિ જગત્ત્રયં ભો રૂપેણ લોકત્રયવન્દિતેન
પ્રભુ, ત્રણેય લોકોથી પૂજિત તમારા રૂપથી તમે ત્રણેય લોક કેમ સ્વીકારતા નથી?
ક્રમેણ ત્વં લઙ્ઘયિતું સમર્થો લીલામેતાં કૃતવાન્ લોકનાથ
લોકનાથ, તમે પગલે પગલે બધું વટાવી શકો છો; આ તો તમે રમતમાં કર્યું છે.
વિષ્ણો ન બધ્નાસિ બલિં ન દૂરે પ્રભુર્યદેવેચ્છતિ તત્કરોતિ
વિષ્ણુ, તમે બલિને બાંધતા નથી, તમે દૂર પણ નથી; ભગવાન જે ઇચ્છે એ કરે છે.
પ્રોવાચ ભગવાન્ વાક્યમાદિકર્ત્તા જનાર્દનઃ
પછી ભગવાન જનાર્દને, મૂળ સર્જનહારે, આ રીતે કહ્યું.
તેષાં વૈચ હેતુસંયુક્તં શૃણુ પ્રત્યુત્તરં મમ
હવે તમે બધા માટે મારા કારણસભર ઉત્તર સાંભળો.
દેહિ મહ્યં પ્રમાણેન તદેતત્ સમનુષ્ઠિતમ્
મારે જે યોગ્ય રીતે થયેલું છે, એ પ્રમાણ પ્રમાણે મને આપો.
પ્રાયચ્છદ્ યેન નિઃશઙ્કં મમાનન્તં ક્રમત્રયમ્
જેણે નિર્ભયપણે મારા ત્રણ મહાન પગલાં મને આપી દીધાં.
બલેરપિ હિતાર્થાય કૃતમેતત્ ક્રમત્રયમ્
બલિના હિત માટે પણ આ ત્રણ પગલાં લીધાં છે.
દત્તં તેનાયુરેતસ્ય કલ્પં યાવદ્ ભવિષ્યતિ
તેના દ્વારા બલિને યુગ જેટલું આયુષ્ય આપવામાં આવ્યું છે.
સાવર્ણિકે ચ સંપ્રાપ્તે બલિરિન્દ્રો ભવિષ્યતિ
અને જ્યારે સાવર્ણિ મન્વંતર આવશે, ત્યારે બલિ ઇન્દ્ર બનશે.
પ્રોવાચ બલિમભ્યેત્ય વચનં મધુરાક્ષરમ્
પછી બલિ પાસે જઈને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
સુતલં નામ પાતાલં વસ તત્ર નિરામયઃ
સુતલ નામનું પાતાળ લોક છે, તું ત્યાં નિરોગી અને નિરાંજક રહીને વસ.
ભવિષ્યન્તિ તુ યેનાહં નિવત્સ્યામિ નિરામયઃ
આગળ જઈને, હું પણ ત્યાં નિરોગી અને નિર્વિઘ્ન રહીને વસવાનો છું.
ભિવષ્યન્તિ મહાર્હાણિ તાનિ વક્ષ્યામિ સર્વશઃ
ત્યાં અનેક મૂલ્યવાન ખજાનાં હશે, એ બધાની હું તને વિગતે વાત કરીશ.
તથાધીતાન્યવ્રતિભિર્દાસ્યન્તિ ભવતઃ ફલમ્
જ્યારે એ વ્રતોનું પાલન થશે, ત્યારે તને એના ફળ મળશે.
દ્વારપ્રતિપદા નામ તવ ભાવી મહોત્સવઃ
આગળ તારા માટે દ્વારપ્રતિપદા નામનું મહોત્સવ ઉજવાશે.
પુષ્પદીપપ્રદાનેન અર્જયિષ્યન્તિ યત્નતઃ
ફૂલો અને દીવો અર્પણ કરીને, લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક પુણ્ય મેળવશે.
યથૈવ રાજ્યે ભવતસ્તુ સામ્પ્રતં તથૈવ સા ભાવ્યથ કૌમુદી ચ
જેમ તું આજે રાજ્ય કરે છે, એમ જ કૌમુદીનો ઉત્સવ પણ ઉજવાશે.
યજ્ઞં સમાદાય જગામ તૂર્ણં સ શક્રસદ્ભામરસંઘજુષ્ટમ્
યજ્ઞ લઈને, તે ઝડપથી ઇન્દ્રની સભામાં ગયો, જ્યાં દેવતાઓ અને ઋષિઓ હતાં.
અન્તર્દધે વિશ્વપતિર્મહર્ષે સંપશ્યતામેવ મુરાધિપાનામ્
વિશ્વના સ્વામી, મુરાના રાજાઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, અદૃશ્ય થઈ ગયા.
કૃત્વા પુરં સૌભમિતિ પ્રસિદ્ધં તદાન્તરિક્ષે વિચચાર કામાત્
એણે સૌભ નામનું પ્રસિદ્ધ શહેર બનાવ્યું અને પછી આકાશમાં મનમુકી ફર્યો.