ધર્માર્થકામશાસ્ત્રાણિ પ્રત્યભાસન્ત સર્વશઃ
ધર્મ, અર્થ અને કામના શાસ્ત્રો મને સર્વ રીતે દેખાયા.
એકવસ્ત્રપરીધાનો નગરાન્નિર્યયૌ બહિઃ
એ એક જ વસ્ત્ર પહેરીને શહેરમાંથી બહાર ગયો.
સા નિર્ગતે તુ રમણે મમાન્તિકમુપાગતા
જ્યારે એ બહાર ગઈ, ત્યારે મારી પ્રિય મને મળવા આવી.
યથૈવ ધર્મશાસ્ત્રાણિ તથાહમવદં ચ તામ્
જેમ ધર્મશાસ્ત્રોમાં લખ્યું છે, તેમ મેં એને કહ્યું.
ચિત્તં હરસિ મે ભીરુ કોકિલા ધ્વનિના યથા
ભયાનક, તું મારા મનને એવી રીતે ચોરી લે છે જેમ કોયલની કૂજન.
કથમેવાવયોર્વ્યાઘ્ર રતિયોગમુપેષ્યતિ
વાઘ, આપણા બંને વચ્ચે પ્રેમમિલન કેવી રીતે થશે?
દ્વારમુદ્ઘાટયસ્વાદ્ય નિર્ગમિષ્યામિ સત્વરમ્
પ્રિય, દરવાજો ખોલ, હું તરત બહાર જઈશ.
રાત્રાવુદ્ઘાટયિષ્યામ તતો રંસ્યાવ સ્વેચ્છયા
રાત્રે હું દરવાજો ખોલીશ, પછી આપણે મનમેળે આનંદ માણીશું.
તસ્માદુદ્ઘાટય દ્વારં માં બન્ધાચ્ચ વિમોચય
એથી, દરવાજો ખોલ અને મને બંધનમાંથી મુક્ત કર.
ઉદ્ઘાટિતે તતો દ્વારે નિર્ગતો ઽહં બહિઃ શ્રણાત્
પછી જ્યારે દરવાજો ખૂલ્યો, હું ત્યાંથી બહાર નીકળી ગયો.
સા ગૃહીતા ચ નૃપતેર્ભાર્યા રમિતુમિચ્છતા
રાજાની પત્ની, જેને એક ભોગ ઇચ્છનારએ પકડી લીધી હતી.
શસ્ત્રહસ્તૈઃ સર્વતશ્ચ તૈરહં પરિવેષ્ટિતઃ
હાથમાં શસ્ત્રો ધરાવતાં એ બધાએ મને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો હતો.
વધ્યમાનો ઽબ્રુવમહં મા મા હિંસધ્વમાકુલાઃ
જ્યારે મારી હત્યા થઈ રહી હતી, ત્યારે હું બોલ્યો: 'નહી, નહી, હે ગભરાયેલા લોકો, મને ન મારશો!'
દૃઢં વૃક્ષે સમુદ્બ્ધ્ય ઘાતયન્ત તપોધન
હે મુનિ, તેમણે મને મજબૂત રીતે ઝાડ સાથે બાંધીને માર માર્યો હતો.
મુક્તો વર્ષસહસ્રાન્તે જાતો ઽહં શ્વેતગર્દભઃ
હજારો વર્ષ પછી મુક્ત થયો અને હું એક સફેદ ગધેડો બનીને જન્મ્યો.
તત્રાપિ સર્વવિજ્ઞાનં પ્રત્યભાસત્ તતો મમ
ત્યાં પણ, મારું બધું જ્ઞાન મને ફરીથી યાદ આવ્યું.
એકદા નવરાષ્ટ્રીયા ભાર્યા તસ્યાગ્રજન્મનઃ
એક વખત નવરાષ્ટ્રના વડીલના પત્ની,
તામુવાચ પતિર્ગચ્છ આરુહ્યં શ્વેતગર્દભમ્
એના પતિએ કહ્યું: 'જાઓ, સફેદ ગધેડા પર ચઢો.'
ઇત્યેવમુક્તા સા ભર્ત્રા તન્વી મામધિરુહ્ય ચ
પતિએ આમ કહ્યું એટલે, તે પાતળી સ્ત્રીએ મારી ઉપર ચઢી.
તતોર્ઽધપથિ સા તન્વી મત્પૃષ્ઠાદવરુહ્ય વૈ
પછી રસ્તામાં અડધે, એ પાતળી સ્ત્રી મારી પીઠ પરથી નીચે ઊતરી.
સાઙ્ગોપાઙ્ગાં રૂપવતીં દૃષ્ટ્વા તામહમાદ્રવમ્
સુંદર અવયવવાળી સ્ત્રીને જોઈને, હું તેની તરફ દોડ્યો.
તસ્યામુપરિ ભો તાત પતિતો ઽહં ભૃશાતુરઃ
હે પ્રિય, ભારે દુઃખમાં, હું એ સ્ત્રી પર પડી ગયો.
પ્રોત્ક્ષિપ્ય યષ્ટિં માં બ્રહ્મન્ સમાધાવત્ ત્વરાન્વિતઃ
હે બ્રાહ્મણ, એના પતિએ લાકડી ઊંચકી અને ઉતાવળમાં મારી તરફ દોડ્યો.
તતો ઽભિદ્રવતસ્તૂર્ણ ખલીનરસના મુને
પછી, જયારે તે ઝડપથી દોડી આવ્યો, ત્યારે લગામ અને દોરો, હે મુનિ,
તત્રાસક્તસ્ય ષડ્રાત્રાન્મમાભૂજ્જીવિતક્ષયઃ
ત્યાં ફસાઈ ગયેલો, છ રાત પછી મારી જીવંતી પૂરી થઈ ગઈ.
મહારણ્યે તથા બદ્ધઃ શબરેણ દુરાત્મના
મહાન જંગલમાં પણ, એક દુષ્ટ શબરે મને આવી રીતે બાંધી દીધો.
તેનાપ્યન્તઃ પુરવરે યુવતીનાં સમીપતઃ
એ શબરે પણ મને મહેલના આંતરિક ભાગમાં, યુવતીઓની સામે રાખ્યો.
તત્રાસતસ્તરુણ્યસ્તા ઓદનામ્બુફલાદિભિઃ
ત્યાં હું હતો ત્યારે, એ યુવતીઓએ મને ભાત, પાણી, ફળ વગેરે આપ્યા.
કદાચિત્ પદ્મપત્રાક્ષી શ્યામા પીનપયોધરા
ક્યારેક એક કમળ જેવી આંખોવાળી, શ્યામવર્ણ અને ભરીછાતી સ્ત્રી આવી.
નામ્ના ચન્દ્રાવલી નામ સમુદ્ઘાટ્યાથ પઞ્જરમ્
એનું નામ ચંદ્રાવલી હતું, તેણે પાંજરું ખોલ્યું.