તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
ઉચ્ચૈઃ પ્રોવાચ કેનેયં કૂપોપરિ શિલા કૃતા
એણે ઉંચે અવાજે પૂછ્યું: 'આ કૂવામાં ઉપર પથ્થર કોણે મૂક્યો?'
પ્રાહ પ્રદત્તા પિત્રા મે કૂપોપરિ શિલા ત્વિયમ્
એણે જવાબ આપ્યો: 'આ પથ્થર મારા પિતાએ કૂવામાં ઉપર મૂકી હતી.'
સો ઽપ્યાહ તવ પુત્રો ઽસ્મિ નિશાકરેતિ વિશ્રુતઃ
એણે પણ કહ્યું: 'હું તમારો પુત્ર છું, નિશાકર નામે પ્રસિદ્ધ છું.'
નિશાકરેતિ નામ્નાહો ન કશ્ચિત્ તનયો ઽસ્તિ મે
એણે કહ્યું: 'નિશાકર નામે તો મારો કોઈ પુત્ર જ નથી.'
સા શ્રુત્વા તાં શિલાંસુભ્રઃ સમુત્ક્ષિપ્યાન્તયો ઽશ્રિપત્
આ સાંભળીને એણે ચમકતી પથ્થર ઉંચકી અને એની આંખોમાંથી આંસુ વહી પડ્યા.
સા સ્વાનુરૂપં તનયં દૃષ્ટ્વા સ્વસુતસ્ય ચ
એણે પોતાને યોગ્ય એવો પુત્ર અને પોતાનો દીકરો બંને જોયા.
કથયામાસ તત્સર્વં ચેષ્ટિતં સ્વસુતસ્ય ચ
એણે બધું વર્ણન કર્યું, અને પોતાના પુત્રના કૃત્યો પણ કહી દીધાં.
નોક્તવાન્ યદ્ભવાન્ પૂર્વં મહત્કૌતૂહલં મમ
તમે પહેલા જે કહ્યું નહોતું, એથી મને બહુ જ જિજ્ઞાસા થઈ.
પ્રાહ પુત્રો ઽદ્ભુતં વાક્યં માતરં પિતરં તથા
પુત્રએ પોતાની માતા અને પિતા બંનેને આશ્ચર્યજનક વાત કહી.
મયા જડત્વમનઘ તથાન્ધત્વં સ્વચક્ષુષઃ
હે નિર્દોષે, મારા દ્વારા જ આ મંદતા અને મારી આંખોની અંધતા આવી હતી.
વૃષાકપેશ્ચ તનયો માલાગર્ભસમુદ્ભવઃ
વૃષાકપિનો પુત્ર માલાના ગર્ભમાંથી જન્મ્યો હતો.
મોક્ષશાસ્ત્રં પરં તાત સેતિહાસશ્રુતિં તથા
પ્રિય, મુક્તિનું શ્રેષ્ઠ શાસ્ત્ર, સાથે ઇતિહાસ અને પરંપરા પણ હાજર હતી.
જાતો મદાન્ધસ્તેનાહં દુષ્કર્માભિરતો ઽભવમ્
હું નશામાં અંધ બની જન્મ્યો અને દુષ્કર્મોમાં જ જોડાયો.
વિવેકો નાશમગમત્ મૂર્ખભાવમુપાગતઃ
મને સમજ ન આવી, હું મૂર્ખતામાં પડી ગયો.
પરદારપરાર્થેષુ મતિર્મે ચ સદાભવત્
મારો મન હંમેશા બીજાની સ્ત્રીઓ અને સંપત્તિ પર જ રહ્યો.
મૃતો ઽસ્મ્યુદ્બ્ન્ધનેનાહં નરકં રૌરવં ગતઃ
હું કર્મના બંધનમાં મરી ગયો અને રૌરવ નામના નરકમાં ગયો.
અરણ્યે મૃગહા પાપઃ સંજાતો ઽહં મૃગાધિપઃ
જંગલમાં હું પાપી મૃગહંતક બની ગયો, મૃગોમાં મુખ્ય થયો.
નરાધિપેન વિભુના નીતશ્ચ નગરં નિજમ્
મને રાજાએ, પોતાના શહેરમાં લઈ ગયો.
ધર્માર્થકામશાસ્ત્રાણિ પ્રત્યભાસન્ત સર્વશઃ
ધર્મ, અર્થ અને કામના શાસ્ત્રો મને સર્વ રીતે દેખાયા.
એકવસ્ત્રપરીધાનો નગરાન્નિર્યયૌ બહિઃ
એ એક જ વસ્ત્ર પહેરીને શહેરમાંથી બહાર ગયો.
સા નિર્ગતે તુ રમણે મમાન્તિકમુપાગતા
જ્યારે એ બહાર ગઈ, ત્યારે મારી પ્રિય મને મળવા આવી.
યથૈવ ધર્મશાસ્ત્રાણિ તથાહમવદં ચ તામ્
જેમ ધર્મશાસ્ત્રોમાં લખ્યું છે, તેમ મેં એને કહ્યું.
ચિત્તં હરસિ મે ભીરુ કોકિલા ધ્વનિના યથા
ભયાનક, તું મારા મનને એવી રીતે ચોરી લે છે જેમ કોયલની કૂજન.
કથમેવાવયોર્વ્યાઘ્ર રતિયોગમુપેષ્યતિ
વાઘ, આપણા બંને વચ્ચે પ્રેમમિલન કેવી રીતે થશે?
દ્વારમુદ્ઘાટયસ્વાદ્ય નિર્ગમિષ્યામિ સત્વરમ્
પ્રિય, દરવાજો ખોલ, હું તરત બહાર જઈશ.
રાત્રાવુદ્ઘાટયિષ્યામ તતો રંસ્યાવ સ્વેચ્છયા
રાત્રે હું દરવાજો ખોલીશ, પછી આપણે મનમેળે આનંદ માણીશું.
તસ્માદુદ્ઘાટય દ્વારં માં બન્ધાચ્ચ વિમોચય
એથી, દરવાજો ખોલ અને મને બંધનમાંથી મુક્ત કર.
ઉદ્ઘાટિતે તતો દ્વારે નિર્ગતો ઽહં બહિઃ શ્રણાત્
પછી જ્યારે દરવાજો ખૂલ્યો, હું ત્યાંથી બહાર નીકળી ગયો.