અન્તર્ધાનગતા ભૂમૌ ચિક્ષેપ ગૃહદૂરતઃ
જ્યારે એ સ્ત્રી અદૃશ્ય થઈ ગઈ, ત્યારે એણે બાળકને ઘરથી દૂર જમીન પર ફેંકી દીધો.
સા ચાભ્યેત્ય ગ્રહીતું સ્વં નાશકદ્ રાક્ષસી સુતમ્
પણ જ્યારે રાક્ષસી પોતાનો દીકરો પકડવા આવી, ત્યારે એ પકડી શકી નહીં.
કથયામાસા યદ્ વૃત્તં સ્વદ્વિજાત્મજહીરિણમ્
એણે જે બન્યું હતું—બ્રાહ્મણના દીકરાને લઈ જવાનું—તે બધું કહી સંભળાવ્યું.
સ રાભસશિશુર્બ્રહ્મન્ ભાર્યાયૈ વિનિવેદિતઃ
એ રાક્ષસ બાળક, બ્રાહ્મણ, પોતાની પત્નીને કહી સંભળાવ્યો.
દધ્ના સંયોજિતો ઽત્યર્થં ક્ષીરેણેક્ષુરસેન ચ
તેને દહીં, દુધ અને ઈખુના રસ સાથે સારી રીતે મિક્સ કરવામાં આવ્યો હતો.
પિત્રા ચ કૃતનામાનૌ નિશાકરદિવાકરૌ
પિતાએ તેમને નામ આપ્યાં: નિશાકર અને દિવાકર.
તયોશ્ચકાર વિપ્રો ઽસૌ વ્રતબન્ધક્રિયાં ક્રમાત્
પંડિતે બંનેનું ક્રમશઃ ઉપનયન સંસ્કાર કર્યું.
નિશાકરો જડતયા ન પપાઠેતિ નઃ શ્રુતમ્
નિશાકર બૌદ્ધિક મંદતાને કારણે પાઠ બોલી શક્યો નહીં, એવું આપણે સાંભળ્યું છે.
પર્યનિન્દંસ્તથા યે ચ જના મલયવાસિનઃ
અને મલય દેશના લોકો એના માટે કોઈ નિંદા કરતા નહોતા.
મહાશિલાં ચોપરિ વૈ પિધાનમવરોપયત્
તેને ઉપર મોટી પથ્થર મૂકીને ઢાંકણું બનાવી દીધું.
તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
ઉચ્ચૈઃ પ્રોવાચ કેનેયં કૂપોપરિ શિલા કૃતા
એણે ઉંચે અવાજે પૂછ્યું: 'આ કૂવામાં ઉપર પથ્થર કોણે મૂક્યો?'
પ્રાહ પ્રદત્તા પિત્રા મે કૂપોપરિ શિલા ત્વિયમ્
એણે જવાબ આપ્યો: 'આ પથ્થર મારા પિતાએ કૂવામાં ઉપર મૂકી હતી.'
સો ઽપ્યાહ તવ પુત્રો ઽસ્મિ નિશાકરેતિ વિશ્રુતઃ
એણે પણ કહ્યું: 'હું તમારો પુત્ર છું, નિશાકર નામે પ્રસિદ્ધ છું.'
નિશાકરેતિ નામ્નાહો ન કશ્ચિત્ તનયો ઽસ્તિ મે
એણે કહ્યું: 'નિશાકર નામે તો મારો કોઈ પુત્ર જ નથી.'
સા શ્રુત્વા તાં શિલાંસુભ્રઃ સમુત્ક્ષિપ્યાન્તયો ઽશ્રિપત્
આ સાંભળીને એણે ચમકતી પથ્થર ઉંચકી અને એની આંખોમાંથી આંસુ વહી પડ્યા.
સા સ્વાનુરૂપં તનયં દૃષ્ટ્વા સ્વસુતસ્ય ચ
એણે પોતાને યોગ્ય એવો પુત્ર અને પોતાનો દીકરો બંને જોયા.
કથયામાસ તત્સર્વં ચેષ્ટિતં સ્વસુતસ્ય ચ
એણે બધું વર્ણન કર્યું, અને પોતાના પુત્રના કૃત્યો પણ કહી દીધાં.
નોક્તવાન્ યદ્ભવાન્ પૂર્વં મહત્કૌતૂહલં મમ
તમે પહેલા જે કહ્યું નહોતું, એથી મને બહુ જ જિજ્ઞાસા થઈ.
પ્રાહ પુત્રો ઽદ્ભુતં વાક્યં માતરં પિતરં તથા
પુત્રએ પોતાની માતા અને પિતા બંનેને આશ્ચર્યજનક વાત કહી.
મયા જડત્વમનઘ તથાન્ધત્વં સ્વચક્ષુષઃ
હે નિર્દોષે, મારા દ્વારા જ આ મંદતા અને મારી આંખોની અંધતા આવી હતી.
વૃષાકપેશ્ચ તનયો માલાગર્ભસમુદ્ભવઃ
વૃષાકપિનો પુત્ર માલાના ગર્ભમાંથી જન્મ્યો હતો.
મોક્ષશાસ્ત્રં પરં તાત સેતિહાસશ્રુતિં તથા
પ્રિય, મુક્તિનું શ્રેષ્ઠ શાસ્ત્ર, સાથે ઇતિહાસ અને પરંપરા પણ હાજર હતી.
જાતો મદાન્ધસ્તેનાહં દુષ્કર્માભિરતો ઽભવમ્
હું નશામાં અંધ બની જન્મ્યો અને દુષ્કર્મોમાં જ જોડાયો.
વિવેકો નાશમગમત્ મૂર્ખભાવમુપાગતઃ
મને સમજ ન આવી, હું મૂર્ખતામાં પડી ગયો.
પરદારપરાર્થેષુ મતિર્મે ચ સદાભવત્
મારો મન હંમેશા બીજાની સ્ત્રીઓ અને સંપત્તિ પર જ રહ્યો.
મૃતો ઽસ્મ્યુદ્બ્ન્ધનેનાહં નરકં રૌરવં ગતઃ
હું કર્મના બંધનમાં મરી ગયો અને રૌરવ નામના નરકમાં ગયો.
અરણ્યે મૃગહા પાપઃ સંજાતો ઽહં મૃગાધિપઃ
જંગલમાં હું પાપી મૃગહંતક બની ગયો, મૃગોમાં મુખ્ય થયો.
નરાધિપેન વિભુના નીતશ્ચ નગરં નિજમ્
મને રાજાએ, પોતાના શહેરમાં લઈ ગયો.