કોશકારદ્વિજગૃહે તસ્યાનીતઃ પ્રભો સુતઃ
'કોશકાર બ્રાહ્મણનો દીકરો લાવ્યો છે, પ્રભુ.'
મહાજ્ઞાની દ્વિજેન્દ્રો ઽસૌ તતઃ શપ્સ્યતિ કોપિતઃ
'એ મહાન જ્ઞાનવાં બ્રાહ્મણ છે; જો ગુસ્સે થશે તો શાપ આપશે.'
અન્યસ્ય કસ્યચિત્ પુત્રં શીઘ્રમાનય સુન્દરિ
'સુંદરિ, તું ઝડપથી બીજાના કોઈ બાળકને લાવી દે.'
સમાજગામ ત્વરિતા સમુત્પત્ય વિહાયસમ્
એ ત્વરિત રીતે ઊડીને આકાશમાં જઈ પહોંચી.
રુરોદ સુસ્વરં બ્રહ્મન્ પ્રક્ષિપ્યાઙ્ગુષ્ઠમાનને
એણે સ્પષ્ટ અવાજે રડવું શરૂ કર્યું, બ્રાહ્મણ, અને અંગૂઠો મોઢા પર મૂકી દીધો.
પશ્ય સ્વયં મુનિશ્રેષ્ઠ સશબ્દસ્તનયસ્તવ
'મુનિશ્રેષ્ઠ, તું જાતે જ જો, તારો દીકરો અવાજ કરી રહ્યો છે.'
સ ચાપિ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠઃ સમપશ્યત તં શિશુમ્
અને એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે એ બાળકને જોઈ લીધું.
તતો વિહસ્ય પ્રોવાચ કોશકારો નિજાં પ્રિયામ્
પછી, સ્મિત કરીને કોશકારએ પોતાની પ્રિયાને કહ્યું:
કો ઽપ્યટસ્માકં છલયિતું સુરૂપી ભુવિ સંસ્થિતઃ
'કોઈ સુંદર માણસ આપણને છેતરવા માટે ધરતી પર આવ્યો છે.'
બબન્ધોલ્લિખ્ય વસુધાં સકુશેનાથ પાણિના
એણે કુશ ઘાસ અને પોતાના હાથથી જમીન પર નિશાન કરી બાળકને બાંધી દીધો.
અન્તર્ધાનગતા ભૂમૌ ચિક્ષેપ ગૃહદૂરતઃ
જ્યારે એ સ્ત્રી અદૃશ્ય થઈ ગઈ, ત્યારે એણે બાળકને ઘરથી દૂર જમીન પર ફેંકી દીધો.
સા ચાભ્યેત્ય ગ્રહીતું સ્વં નાશકદ્ રાક્ષસી સુતમ્
પણ જ્યારે રાક્ષસી પોતાનો દીકરો પકડવા આવી, ત્યારે એ પકડી શકી નહીં.
કથયામાસા યદ્ વૃત્તં સ્વદ્વિજાત્મજહીરિણમ્
એણે જે બન્યું હતું—બ્રાહ્મણના દીકરાને લઈ જવાનું—તે બધું કહી સંભળાવ્યું.
સ રાભસશિશુર્બ્રહ્મન્ ભાર્યાયૈ વિનિવેદિતઃ
એ રાક્ષસ બાળક, બ્રાહ્મણ, પોતાની પત્નીને કહી સંભળાવ્યો.
દધ્ના સંયોજિતો ઽત્યર્થં ક્ષીરેણેક્ષુરસેન ચ
તેને દહીં, દુધ અને ઈખુના રસ સાથે સારી રીતે મિક્સ કરવામાં આવ્યો હતો.
પિત્રા ચ કૃતનામાનૌ નિશાકરદિવાકરૌ
પિતાએ તેમને નામ આપ્યાં: નિશાકર અને દિવાકર.
તયોશ્ચકાર વિપ્રો ઽસૌ વ્રતબન્ધક્રિયાં ક્રમાત્
પંડિતે બંનેનું ક્રમશઃ ઉપનયન સંસ્કાર કર્યું.
નિશાકરો જડતયા ન પપાઠેતિ નઃ શ્રુતમ્
નિશાકર બૌદ્ધિક મંદતાને કારણે પાઠ બોલી શક્યો નહીં, એવું આપણે સાંભળ્યું છે.
પર્યનિન્દંસ્તથા યે ચ જના મલયવાસિનઃ
અને મલય દેશના લોકો એના માટે કોઈ નિંદા કરતા નહોતા.
મહાશિલાં ચોપરિ વૈ પિધાનમવરોપયત્
તેને ઉપર મોટી પથ્થર મૂકીને ઢાંકણું બનાવી દીધું.
તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
તસ્ય માતાગમત્ કૂપં તમન્ધં શિલયાચિતમ્
એની માતા એ અંધકારમય અને પથ્થરોથી ભરેલા કૂવામાં આવી.
ઉચ્ચૈઃ પ્રોવાચ કેનેયં કૂપોપરિ શિલા કૃતા
એણે ઉંચે અવાજે પૂછ્યું: 'આ કૂવામાં ઉપર પથ્થર કોણે મૂક્યો?'
પ્રાહ પ્રદત્તા પિત્રા મે કૂપોપરિ શિલા ત્વિયમ્
એણે જવાબ આપ્યો: 'આ પથ્થર મારા પિતાએ કૂવામાં ઉપર મૂકી હતી.'
સો ઽપ્યાહ તવ પુત્રો ઽસ્મિ નિશાકરેતિ વિશ્રુતઃ
એણે પણ કહ્યું: 'હું તમારો પુત્ર છું, નિશાકર નામે પ્રસિદ્ધ છું.'
નિશાકરેતિ નામ્નાહો ન કશ્ચિત્ તનયો ઽસ્તિ મે
એણે કહ્યું: 'નિશાકર નામે તો મારો કોઈ પુત્ર જ નથી.'
સા શ્રુત્વા તાં શિલાંસુભ્રઃ સમુત્ક્ષિપ્યાન્તયો ઽશ્રિપત્
આ સાંભળીને એણે ચમકતી પથ્થર ઉંચકી અને એની આંખોમાંથી આંસુ વહી પડ્યા.
સા સ્વાનુરૂપં તનયં દૃષ્ટ્વા સ્વસુતસ્ય ચ
એણે પોતાને યોગ્ય એવો પુત્ર અને પોતાનો દીકરો બંને જોયા.
કથયામાસ તત્સર્વં ચેષ્ટિતં સ્વસુતસ્ય ચ
એણે બધું વર્ણન કર્યું, અને પોતાના પુત્રના કૃત્યો પણ કહી દીધાં.
નોક્તવાન્ યદ્ભવાન્ પૂર્વં મહત્કૌતૂહલં મમ
તમે પહેલા જે કહ્યું નહોતું, એથી મને બહુ જ જિજ્ઞાસા થઈ.