અવતીર્ણં પ્રજગ્રાહ નાગઃ કેકરલોહિતઃ
જ્યારે એ ઉતરતો હતો ત્યારે કેકરલોહિત નામના સાપે તેને પકડી લીધો.
સંસ્મૃતે પુણ્ડરીકાક્ષે નિર્વિષો ઽભૂન્મહોરગઃ
પુંડરીકાક્ષનું સ્મરણ કરતાં જ એ મહાનાગનો ઝેર દૂર થઈ ગયો.
નિર્વિષશ્ચાપિ તત્યાજ ચ્યવનં ભુજગોત્તમઃ
ઝેર મુક્ત થઈને, શ્રેષ્ઠ ભુજગે ચ્યવનને છોડ્યો.
ચચાર નાગકન્યાભિઃ પૂજ્યચમાનઃ સમન્તતઃ
એ સર્વત્ર નાગકન્યાઓ દ્વારા સન્માન પામતો ફરતો રહ્યો.
સંપૂજ્યમાનો દૈત્યેન્દ્રઃ પ્રહ્લાદો ઽથ દદર્શ તમ્
જ્યારે તેનું પૂજન થઈ રહ્યું હતું ત્યારે દૈત્યરાજ પ્રહલાદે તેને જોયો.
સંપૂજિતોપવિષ્ટશ્ચ પૃષ્ટશ્ચાગમનં પ્રતિ
એ સન્માનિત થઈ બેઠો અને આવવાના વિષયમાં પૂછપરછ કરવામાં આવી.
સ્નાતુમેવાગતો ઽસ્મ્યદ્ય દ્રષ્ટુઞ્ચૈવાકુલીશ્વરમ્
હું આજે માત્ર સ્નાન કરવા અને અકુલીશ્વરને જોવા આવ્યો છું.
સમાનીતો ઽસ્મિ પાતાલે દૃષ્ટશ્ચાત્ર ભવાનપિ
મને પાતાળમાં લાવવામાં આવ્યો અને અહીં તમારું પણ દર્શન થયું.
પ્રોવાચ ધર્મસંયુક્તં સ વાક્યં વાક્યકોવિદઃ
વાણીમાં પારંગત એ ધર્મયુક્ત વાતો બોલ્યો.
રસાતલે ચ કાનિ સ્યુરેતદ્ વક્તું મમાર્હસિ
રસાયતલમાં કયા સ્થળો છે, એ તમે મને કહો.
ચક્રતીર્થં મહાબાહો રસાતલતલે વિદુઃ
મહાબાહુ, રસાયતલની તળેટીમાં ચક્રતીર્થ છે એવું કહેવાય છે.
નેમિષૈ ગન્તુકામસ્તુ દાનવાનિતદબ્રવીત્
જે દાનવો નેમિષ જવું ઈચ્છતા હતા, તેમને એ વાત કહી.
દ્રક્ષ્યામઃ પુણ્ડરીકાક્ષં પીતવાસસમચ્યુતમ્
અમે પુંડરીકાક્ષ, પીળા વસ્ત્રધારી અચ્યૂતના દર્શન કરીશું.
ચક્રુરુદ્યોગમતુલં નિર્જગ્મુશ્ચ રસાતલાત્
તેમણે વિશેષ તૈયારી કરી અને રસાયતલમાંથી નીકળી ગયા.
નેમિષારણ્યમાગત્ય સ્નાનં ચક્રુર્મુદાન્વિતાઃ
નેમિષારણ્ય પહોંચીને, આનંદપૂર્વક સ્નાન કર્યું.
ચરન્ સરસ્વતીં પુણ્યાં દદર્શ વિમલોદકામ્
ફરતાં ફરતાં, એ પવિત્ર અને નિર્મળ જળવાળી સરસ્વતી નદી જોઈ.
દદર્શ બાણાનપરાન્ મુખે લગ્નાન્ પરસ્પરમ્
તેને બીજાના તીરો એકબીજાના મોઢામાં ફસાયેલા અને ગૂંચવાયેલા દેખાયા.
દૃષ્ટ્વાતુલં તદા ચક્રે ક્રોધં દૈત્યેશ્વરઃ કિલ
આવું જોઈને દૈત્યોના રાજા ખૂબ જ ગુસ્સે થઈ ગયા.
સમુન્નતજટાભારૌ તપસ્યાસક્તમાનસૌ
ઉચ્ચ જટાવાળા અને મનથી તપમાં લીન એવા બે જણ હતા.
શાર્ઙ્ગમાગવં ચૈવ અક્ષ્ય્યૌ ચ મહેષુધી
તેઓ પાસે શારંગ ધનુષ્ય, મહાન ગાય અને બે અખૂટ તીણાં હતાં.
તતઃ પ્રોવાચ વચનં તાવુભૌ પુરુષોત્તમૌ
પછી તેણે એ બંને શ્રેષ્ઠ પુરુષોને વાત કરી.
ક્વ તપઃ ક્વ જટાભારઃ ક્વ ચેમૌ પ્રવરાયુધૌ
ક્યાં તપ, ક્યાં જટાનો ભાર અને ક્યાં આ બે ઉત્તમ શસ્ત્રો?
સામર્થ્યે સતિ યઃ કુર્યાત્ તત્સંપદ્યેત તસ્ય હિ
જેને શક્તિ હોય તે જે કરે એ જ તેની સિદ્ધિ બને છે.
મયિ તિષ્ઠતિ દૈત્યેન્દ્રે ધર્મસેતુપ્રવર્તકે
હું અહીં ધર્મનો પુલ બાંધીને ઊભો છું, હે દૈત્યરાજ, ત્યારે—
ન કશ્ચિચ્છક્નુયાદ્ યોદ્ધું નરનારાયણૌ યુધિ
કોઈ પણ નર અને નારાયણ સામે યુદ્ધમાં લડી શકે તેમ નથી.
યથા કથઞ્ચિજ્જેષ્યામિ નરનારાયણૌ રણે
કોઈ પણ રીતે, હું નર અને નારાયણને યુદ્ધમાં હરાવીશ.
વિતત્ય ચાપં ગુણમાવિકૃષ્ય તલધ્વનિં ઘોરતરં ચકાર
ધનુષ્ય તાણીને અને તાર ખેંચીને, તેણે હથેળીથી ભયાનક અવાજ કર્યો.
મુમોચ તાનપ્રતિમૈઃ પૃષત્કૈશ્ચિચ્છેદ દૈત્યસ્તપનીયપુઙ્ખૈઃ
તેને જેવું તીણ છોડ્યું, દૈત્યે સોનાની અણીવાળા તીરો વડે તેને કાપી નાખ્યું.
ક્રુદ્ધઃ સમાનમ્ય મહાધનુસ્તતો મુમોચ ચાન્યાન્ વિવિધાન્ પૃષત્કાન્
ગુસ્સે થઈને, તેણે મોટું ધનુષ્ય વાળી અને અનેક પ્રકારના બીજા તીરો છોડ્યા.
નરસ્તુ બાણાન્ પ્રમુમોચ પઞ્ચ ષડ્ દ્રત્યનાથો નિશિતાન્ પૃષત્કાન્
નરે પોતાનાં ધનુષ્યથી પાંચ અને પછી છ તીખા તીરો છોડ્યા.