સ્થિતઃ સ્થિણ્ડિલશાયી તુ પઠન્ સારસ્વતં સ્તવમ્
ત્યાં જમીન પર સૂઈને, તેણે સારસ્વત સ્તોત્રનું પઠન કર્યું.
જગામ દાનવો દ્રષ્ટું સર્વપાપહરં હરિમ્
દાનવે સર્વ પાપો હરનાર હરિને જોવા યાત્રા કરી.
યૌ પુરા ભગવાન્ પ્રાહ ક્રોડરૂપી જનાર્દનઃ
જે બેને ભગવાને ક્યારેક વરાહરૂપે ઉલ્લેખ્યા હતા, હે જનાર્દન, તેઓ જ છે.
પૂજયન્ ભગવત્પાદૌ મહાભાગવતો મુને
હે મુનિ, મહાન ભક્ત ભગવાનના ચરણોની પૂજા કરે છે.
યત્કીર્ત્તનાચ્છ્રવણાત્ સ્પર્શનાચ્ચ વિમુક્તપાપા મનુજા ભવન્તિ
જેનું કીર્તન, શ્રવણ કે સ્પર્શ કરવામાં આવે છે, એથી મનુષ્યો પાપથી મુક્ત થાય છે.
ગજેન્દ્રમોક્ષણાદીંસ્તુ ચતુરસ્તાન્ વદસ્વ મે
મને ગજેન્દ્રમોક્ષણથી શરૂ કરીને એ ચાર પ્રસંગો વિશે કહો.
દુઃસ્વપ્નનાશો ભવતિ યૈરુક્તૈઃ સંશ્રુતૈઃ સ્મૃતૈઃ
જેનું પઠન, શ્રવણ કે સ્મરણ કરવામાં આવે છે, એથી દુઃસ્વપ્નોનો નાશ થાય છે.
સારસ્વતં તતઃ પુણ્યૌ પાપપ્રશમનૌ સ્તવૌ
પછી સારસ્વત સ્તોત્ર આવે છે, જે પવિત્ર છે અને પાપ દૂર કરે છે.
સુતઃ પર્વતરાજસ્ય સુમેરોર્ભાસ્કરદ્યુતેઃ
પર્વતરાજ સુમેરુનો પુત્ર, જે સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે.
ઉત્થિતઃ સાગરં ભિત્ત્વા દેવર્ષિગણસેવિતઃ
તે સાગર ફાડી ઊભો થયો અને દેવો તથા ઋષિઓએ તેની સેવા કરી.
ગન્ધર્વૈઃ કિન્નરૈર્યક્ષૈઃ સિદ્ધચારણપન્નગૈઃ
ગંધર્વો, કિન્નરો, યક્ષો, સિદ્ધો, ચારણો અને પન્નગો દ્વારા તેની આરાધના કરવામાં આવી.
વૃકદ્વીપિગજેન્દ્રશ્ચ વૃગાત્રો વિરાજતે
વાઘ, જંગલી પ્રાણીઓ અને ગજરાજ સાથે તેનું રૂપ તેજસ્વી લાગે છે.
ચૂતનીપકદમ્બૈશ્ચ ચન્દનાગુરુચમ્પકૈઃ
આમ્ર, નીપ, કદંબ, ચંદન, અગર અને ચંપા વૃક્ષોથી તે શોભાયમાન છે.
તથાન્યૈર્વિવિધૈર્વૃક્ષૈઃ સર્વતઃ સમલઙ્કૃતઃ
અને અન્ય અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી ચારે બાજુથી શોભાયમાન છે.
શોભિતો રુચિરપ્રખ્યૈસ્ત્રિભિર્વિસ્તીર્ણસાનુભિઃ
તે ત્રણ વિશાળ કાંઠાઓથી સુંદર અને પ્રસિદ્ધ લાગે છે.
જીવઞ્જીવકસંઘુષ્ટૈશ્ચકોરશિખિનાદિતૈઃ
જીવજંતુઓના ટોળા, ચકોર અને મોરના રવથી ગૂંજતું છે.
નાનાપુષ્પસમાકીર્ણં નાનાગન્ધાધિવાસિતમ્
વિવિધ ફૂલોથી ઢંકાયેલું અને અનેક સુગંધોથી ભીંજાયેલું છે.
પાણ્ડુરામ્બુદસંકાશં તુષારચયસંનિભમ્
પાંઢરા વાદળ જેવું અને હિમના ઢગલાની જેમ લાગે છે.
તૃતીયં બ્રહ્મસદનં પ્રકૃષ્ટં શૃઙ્ગમુત્તમમ્
ત્રીજું શ્રેષ્ઠ શિખર બ્રહ્માનું નિવાસસ્થાન છે, જે સર્વોત્તમ છે.
નાતપ્તતપસો લોકે યે ચ પાપકૃતો જનાઃ
જે લોકોએ કઠિન તપ નથી કર્યું અને જે પાપ કરે છે, એવા લોકો.
કારણ્ડવસમાકીર્ણં રાજહંસોપશોભિતમ્
કારાંડવ પક્ષીઓથી ભરેલું અને રાજહંસોથી શોભાયમાન હતું.
કમલૈઃ શતપત્રૈશ્ચ કાઞ્ચનૈઃ સમલઙ્કૃતમ્
તેમાં સુવર્ણ કમળ અને શતપત્ર કમળોથી સુંદર શણગાર થયો હતો.
ગુલ્મૈઃ કીચકવેણૂનાં સમન્તાત્ પરિવેષ્ટિતમ્
આ આસપાસ કીચક અને વાંસના ઝાડીઓથી ઘેરાયેલું હતું.
આસીદ્ ગ્રાહો ગજેન્દ્રાણાં રિપુરાકેકરેક્ષમઃ
ત્યાં એક મગર રહેતો, જે હંમેશા શિકાર માટે તાકી રહેલો અને ગજરાજનો કટ્ટર દુશ્મન હતો.
મદસ્રાવી જલાકાઙ્ક્ષી પાદચારીવ પર્વતઃ
મદથી ટપકતો, પાણીની તલપ ધરાવતો, અને પર્વત જેવો ધીમે ધીમે ચાલતો હતો.
ગજો હ્યઞ્જનસંકાશો મદાચ્ચલિતલોચનઃ
એ ગજરાજ કાજળ જેવો કાળો અને મદમાં આંખો ડોલાવતો હતો.
સલીલઃ પઙ્કજવને યૂથમધ્યગતશ્ચરન્
એ પોતાના સમૂહ વચ્ચે, કમળથી ભરેલા જળવનમાં ફરતો હતો.
પશ્યન્તીનાં કરેણૂનાં ક્રોશન્તીનાં ચ દારુણમ્
કરેણીઓ જોતી અને દુઃખથી બૂમો પાડી રહી હતી.
વારુણૈઃ સંયતઃ પાશૈર્નિષ્પ્રયત્નગતિઃ કૃતઃ
પાણીમાં રહેતાં પ્રાણીઓએ પાંસાંથી તેને બાંધી નાખ્યો, જેથી એ ચાલવામાં અસમર્થ થયો.
વિસ્ફૂર્ય ચ યથાશક્તિ વિક્રોસંશ્ચ મહારવાન્
એણે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ઝઝૂમ્યો અને જોરદાર ગર્જના કરી.