અદ્યાતિથિરયં પૂજ્યઃ સદૈવ સ્વજનો મમ
આજે આ મહેમાનનું સન્માન કરવું જોઈએ—એ હંમેશા મારો પોતાનો સગો છે.
અસ્મિન્ સમાગતે પ્રેતાઃ પ્રીતિર્જાતા મમાતુલા
આના આવવાથી પ્રેતોમાં મને અદભૂત આનંદ થયો છે.
દધ્યોદનેન સંપૂર્ણમાજગામ યથેપ્સિતમ્
તે પોતે ઇચ્છ્યું તેમ, દહીંભાતથી ભરેલો વાસણ લઈને આવ્યો.
વારિધાની ચ સંપ્રાપ્તા પ્રેતાનામગ્રતઃ સ્થિતા
પાણીની કૂડી પણ આવી, જે પ્રેતો સામે મૂકી હતી.
પ્રાહોત્તિષ્ઠ વણિક્પુત્ર ત્વમાહ્નિકમુપાચર
તેને કહ્યું, 'ઉઠો વેપારીના પુત્ર, તમારું દૈનિક કર્મ કરો.'
કૃતાહ્નિકાવુભૌ જાતૌ વણિક્ પ્રેતપતિસ્તથા
વેપારી અને પ્રેતપતિ—બન્નેએ પોતાનું દૈનિક કર્મ કર્યું.
દત્ત્વા તેભ્યશ્ચ સર્વેભ્યઃ પ્રેતેભ્યો વ્યદદાત્ તતઃ
પછી તેણે બધા પ્રેતોને આપી, દરેકને વહેંચી દીધું.
અનન્તરં સબુભુજે પ્રેતપાલો બરાશનમ્
પછી પ્રેતપતિએ શ્રેષ્ઠ ભોજન ગ્રહણ કર્યું.
અન્તર્ધાનમગાદ્ બ્રહ્મન્ વણિક્પુત્રસ્ય પશ્યતઃ
હે બ્રાહ્મણ, વેપારીના પુત્રને તેની આંખો સામે જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
પપ્રચ્છ તં પ્રેતપાલં કૌતૂહલમના વશી
વશીએ ઉત્સુક મનથી તે યમદૂતને પ્રશ્ન કર્યો.
કુતશ્ચ વારિધાનીયં સંપૂર્ણા પરમામ્ભસા
આ પાણીથી ભરેલી ઘડાની અહીં ક્યાંથી આવી છે?
ભવાનપિ ચ તેજસ્વી કિઞ્ચિત્પુષ્ટવપુઃ શુભઃ
તમે પણ તેજસ્વી દેખાઓ છો, તમારું શરીર પણ થોડું પોષિત અને શુભ છે.
સર્વમેતન્મમાચક્ષ્વ કો ભવાન્ કા શમી ત્વિયમ્
મને બધું સાચું કહો—તમે કોણ છો અને આ શમી કોણ છે?
શશંસ સર્વમસ્યાદ્યં યથાવૃત્તં પુરાતનમ્
તે યમદૂતે પ્રાચીન સમયથી જે થયું હતું તે બધું વિગતે કહ્યું.
સોમશર્મેતિ વિખ્યાતો બહુલાગર્ભસંભવઃ
તેનો નામ સોમશર્મા છે, જે બહુલા માતાના ગર્ભમાંથી જન્મ્યો હતો.
સ તુ સોમશ્રવા નામ વિષ્ણુભક્તો મહાયશાઃ
પણ તેનું નામ સોમશ્રવા હતું, જે વિષ્ણુભક્ત અને પ્રસિદ્ધ હતો.
ન દદામિ દ્વિજાતિભ્યો ન ચાશ્નામ્યન્નમુત્તમમ્
મેં બ્રાહ્મણોને કશું આપ્યું નહીં અને શ્રેષ્ઠ ભોજન પણ ખાધું નહીં.
તતો રાત્રૌ નૃભિર્ ઘોરૈસ્તાડ્યતે મમ વિગ્રહઃ
એટલે રાત્રે ભયાનક પુરુષો મારું શરીર પીટે છે.
ન ચ કશ્ચિન્માભ્યાસે તત્ર તિષ્ઠતિ બાન્ધવઃ
અને ત્યાં મારા નજીક એકપણ સગો રહેતો નથી.
એવમેતાદૃશઃ પાપી નિવસામ્યતિનિર્ઘૃણઃ
આ રીતે, પાપી અને ક્રૂર બનીને હું અહીં રહે છું.
ક્ષપયામિ કદન્નાદ્યૈરાત્માનં કાલયાપનૈઃ
હું નીચ ખોરાક ખાઈને, માત્ર સમય પસાર કરતો, ધીમે ધીમે ક્ષીણ થાઉં છું.
શ્રવણદ્વાદશી નામ માસિ ભાદ્રપદે ઽભવત્
ભાદરવા મહિનામાં શ્રવણ દ્વાદશી નામનું વ્રત આવ્યું હતું.
ઇરાવત્યા નડ્વલાયા બ્રહ્મક્ષત્રપુરસ્સરઃ
ઈરાવતી નદીના કાંઠે, નળિયાળમાં, બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય આગેવાન હતા.
કૃતોપવાસઃ શુચિમાનેકાદશ્યાં યતવ્રતઃ
એકાદશીના દિવસે, ઉપવાસ કરીને, શુદ્ધ અને નિયમિત રહીને વ્રત પાળ્યું હતું.
સંપૂર્ણાં વસ્તુસંવીતાં છત્રોપાનહસંયુતામ્
સામાનથી ભરેલી, છત્રી અને પાદુકા સાથે એક ઘડી તૈયાર કરી હતી.
પ્રદત્તં બ્રાહ્મણેન્દ્રાય શુચયે જ્ઞાનધર્મિણે
એ ઘડી શુદ્ધ અને જ્ઞાનપ્રેમી શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને આપી હતી.
વર્ષાણાં સપ્તતીનાં વૈ નાન્યદ્ દત્તં હિ કિઞ્ચન
સિત્તેર વર્ષ સુધી કશું જ આપાયું નહોતું.
અમી ચાદત્તદાનાસ્તુ મદન્નેનોપજીવિનઃ
આ લોકો, જેમણે કશું આપ્યું નથી, એ બધા મારા ભોજન પર જ જીવતા રહ્યા છે.
દત્તં તદિદમાયાતિ મધ્યાહ્ને ઽપિ દિને દિને
જે આપ્યું છે, એ દરરોજ મધ્યાહ્ને પણ મારી પાસે આવી પહોંચે છે.
મયિ ભુક્તે ચ પીતે ચ સર્વમન્તર્હિતં ભવેત્
પણ જ્યારે હું ખાઈ અને પી લઉં, ત્યારે બધું જ છુપાઈ જાય છે.