તત્ર દેવં જગન્નાથં ગોવિન્દં ચક્રપાણિનમ્
ત્યાં તેણે જગન્નાથ, ચક્રધારી ગોવિંદના દર્શન કર્યા.
દદર્શ દેવદેવેશં લોકનાથં ત્રિવિક્રમમ્
તેણે દેવોના દેવ, લોકનાથ ત્રિવિક્રમને જોયા.
કરિષ્યતિ જગત્સ્વામી બલેર્બન્ધનમીશ્વરઃ
જગતના સ્વામી, ઈશ્વર બલિને બાંધશે.
કસ્ય વા બન્ધનં વિષ્ણુઃ કૃતવાંસ્તચ્ચ મે વદ
વિષ્ણુએ કોને અને શા માટે બાંધ્યા હતા? એ પણ મને કહો.
યસ્મિન્ કાલે સંબભૂવ યં ચ વઞ્ચિતવાનસૌ
આ કઈ વખતે બન્યું અને તેણે કોને છેતર્યા?
દનુગર્ભસમુદ્ભૂતો માબલપરાક્રમઃ
દૈત્ય સ્ત્રીના ગર્ભમાંથી જન્મેલો, તે બહુ શક્તિશાળી અને પરાક્રમી હતો.
અવધ્યત્વં સુરૈઃ સેન્દ્રૈઃ પ્રાર્થયત્ સ તુ નારદ
એણે ઈન્દ્ર સહિત દેવતાઓ પાસેથી અવધ્યતા માગી હતી, હે નારદ.
પરિતુષ્ટઃ સ ચ બલી નિર્જગામ ત્રિવિષ્ટપમ્
ત્યારે પ્રસન્ન થઈ, એ બલી સ્વર્ગે ગયો.
ધુન્ધુઃ શક્રત્વમકરોદ્ધિરણ્યકશિપૌ સતિ
હિરણ્યકશિપુ જીવતો હતો ત્યારે ધુંધુએ ઈન્દ્રપદ મેળવ્યું.
ચચાર મન્દરગિરૌ દૈત્યં ધુન્ધું સમાશ્રિતઃ
એ મન્દર પર્વત પર ધુંધુ દૈત્યના આશ્રયે રહ્યો.
બ્રહ્મલોકે ચ ત્રિદશાઃ સંસ્થિતા દુઃખસંયુતાઃ
બ્રહ્મલોકમાં પણ દેવતાઓ દુઃખથી પીડાય છે.
બ્રજામ દૈત્ય વયમગ્રજસ્ય સદો વિજેતું ત્રિદશાન્ સશક્રાન્
દૈત્યોએ કહ્યું: ચાલો, આપણે આપણા મોટા ભાઈની સભામાં જઈએ અને ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓને જીતીએ.
ગતિર્યયા યામ પિતામહાજિરં સુદુર્ગમો ઽયં પરતો હિ માર્ગઃ
કયા રસ્તે જઈએ જેથી પિતામહના પ્રાચીન સ્થાન સુધી પહોંચી શકીએ? આ રસ્તો બહુ જ કઠિન છે અને આગળનો માર્ગ પણ મુશ્કેલ છે.
યેષાં હિ દૃષ્ટ્યાર્ઽપણચોદિતેન દહ્યન્તિ દૈત્યાઃ સહસેક્ષિતેન
જેઓની નજર માત્ર પડે છે અને ઈચ્છા થાય છે, એના કારણે દૈત્યો અને તેમના સાથીઓ સળગી ઊઠે છે.
ગોમાતરો ઽસ્માસુ વિનાશકારિ યાસાં રજો ઽપીહ મહાસુરેન્દ્ર
મહાસુરોના રાજા, આપણા વચ્ચે ગાયમાતાઓ છે, જેમની ધૂળ પણ વિનાશ લાવે છે.
તિષ્ઠન્તિ યત્રાસુર સાધ્યવર્યા યેષાં હિ નશ્વાસમરુત્ ત્વસહ્યઃ
જ્યાં શ્રેષ્ઠ સાધ્ય દેવતાઓ ઊભા છે, એ સ્થળે, અસુર, એમનો શ્વાસ અને પવન આપણાં માટે સહન કરવો મુશ્કેલ છે.
સત્યાભિધાનો ભગવન્નિવાસો વરપ્રદો ઽભુદ્ ભવતો હિ યો ઽસૌ
જેનું નિવાસસ્થાન સાચા નામે ઓળખાય છે, હે ભગવન, જે વર આપે છે—એજ તમારું ઘર છે.
સંકોચમસુરા યાન્તિ યે ચ તેષાં સધર્મિણઃ
જે અસુરો તમારી જેમ સ્વભાવ ધરાવે છે, તેઓ સંકોચ અનુભવે છે.
વૈરાજભુવનં ધુન્ધો દુરારોહં સદા નૃભિઃ
વિરાજનું ધુંધુ નામનું લોક મનુષ્યો માટે હંમેશા અતિ દુર્ગમ છે.
ગન્તુકામઃ સ સદનં બ્રહ્મણો જેતુમીશ્વરાન્
તેને બ્રહ્માનું નિવાસસ્થાન મેળવવાની ઈચ્છા હતી અને દેવતાઓને જીતવાનો મનસુબો હતો.
કથં તત્ર સહસ્રાક્ષઃ સંપ્રાપ્તઃ સહ દૈવતૈઃ
હજારો આંખો ધરાવતો ઇન્દ્ર ત્યાં દેવતાઓ સાથે કેવી રીતે પહોંચ્યો?
કર્મ તન્ન વયં વિદ્મઃ શુક્રસ્તદ્ વેત્ત્યસંશયમ્
એ કાર્ય શું હતું, એ તો અમને ખબર નથી; પણ શુક્રને એ નિશ્ચિતપણે ખબર છે.
પપ્રચ્છ શુક્રં કિં કર્મ કૃત્વા બ્રહ્મસદોગતિઃ
તેમણે શુક્રને પૂછ્યું: કયું કર્મ કરીને બ્રહ્માની બેઠક પ્રાપ્ત થાય છે?
શક્રસ્ય ચરિતં શ્રીમાન્ પુરા વૃત્રરિપોઃ કિલ
પૂર્વે, વૃત્રના શત્રુ એવા શ્રીમંત શક્રના કૃત્યો પ્રખ્યાત છે.
દૈત્યેન્દ્ર વાજિમેધાનાં તેન બ્રહ્મસદો ગતઃ
દૈત્યોના રાજા, ઘોડા યજ્ઞો દ્વારા તેણે બ્રહ્માની બેઠક મેળવી.
અથામન્ત્ર્યાસુરગુરું દાનવાંશ્ચાપ્યનુત્તમાન્
પછી અસુરોના ગુરુ અને શ્રેષ્ઠ દાનવોને બોલાવ્યા.
તદાગચ્છધ્વમવનીં ગચ્છામો વસુધાધિપાન્
ત્યારે કહ્યું: આવો, આપણે પૃથ્વી પર જઈએ અને પૃથ્વીના રાજાઓને મળીએ.
આહૂયન્તાં ચ નિધયસ્ત્વાજ્ઞાપ્યનાતાં ચ ગુહ્યકાઃ
ખજાનાઓને બોલાવાઓ અને યક્ષોને પણ જાણ કરો.
સ્થાનં પ્રાચીનમાસાદ્ય વાજિસેધાન્ યજામહે
પૂર્વ દિશામાં પહોંચીને, આપણે અશ્વમેધ યજ્ઞ કરીએ.
બાઢમિત્યબ્રવીદ્ હૃષ્ટો નિધયઃ સંદિદેશ સઃ
તે આનંદથી 'હા' કહ્યું અને ખજાનાદારોને આદેશ આપ્યો.