યદ્યુક્તં તન્મહાબાહો વદસ્વાદ્યોત્તરં વચઃ
જો યોગ્ય હોય તો, હે મહાબાહુ, પછીનું વચન કહો.
પ્રાહ ધર્માર્થસંયુક્તં પ્રહ્લાદો વાક્યમુત્તમમ્
પ્રહલાદે ધર્મ અને અર્થથી ભરપૂર ઉત્તમ વચન કહ્યા.
અવિરોધેન ધર્મસ્ય અર્થસ્યોપાર્જનં ચ યત્
જેમાં ધર્મનું ઉલ્લંઘન ન થાય અને અર્થની પ્રાપ્તિ થાય, એ જ સાચો માર્ગ છે.
પરત્રેહ ચ યચ્છ્રેયઃ પુત્ર તત્કર્મ આરચ
હે પુત્ર, આ લોક અને પરલોકમાં જે કલ્યાણકારી છે, એ જ કર્મ કર.
યતા નાયશસો યોગસ્તથા કુરુ મહામતે
જેમાં યશનું નુકસાન ન થાય, એ રીતે જ કામ કર, હે વિવેકી.
યેનૈતાનિ ગૃહે ઽસ્માકં નિવસન્તિ સુનિર્વૃતાઃ
જે કારણે આપણા ઘરમાં સૌ સુખ અને સંતોષથી રહે છે,
વૃદ્ધો જ્ઞાતિર્ગુણી વિપ્રઃ કીર્તીશ્ચ યશસા સહ
મોટા, કુટુંબજનો, ગુણવાન બ્રાહ્મણ અને કીર્તિ તથા યશ પણ,
તથા યત્સ્વામલસત્ત્વચેષ્ટ યથા યશસ્વી ભવિતાસિ લોકે
અને તારી નિર્મળ પ્રવૃત્તિ અને પ્રયત્નથી તું દુનિયામાં પ્રસિદ્ધ બનશે.
શુશ્રુષણાસક્તસમુદ્ભવાયા મૃદ્ધિં પ્રયાન્તીહ નરાધિપેન્દ્રાઃ
ગુરુસેવા પ્રત્યેની લગનથી જે સ્થિરતા આવે છે, એથી રાજાઓ અહીં સુખ-સમૃદ્ધિ મેળવે છે.
તસ્માદ્ દ્વિજાગ્ર્યાઃ શ્રુતિશાસ્ત્રયુક્તા નરાધિપાંસ્તે ક્રતુભિર્દ્વિજેન્દ્રા યજ્ઞાગ્નિધૂમેન નૃપસ્ય શાન્તિઃ
માટે શ્રુતિ અને શાસ્ત્રમાં નિપુણ શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓ યજ્ઞો દ્વારા રાજાઓ માટે શુભ કાર્ય કરે છે; યજ્ઞાગ્નિના ધૂમથી રાજાને શાંતિ મળે છે.
ક્ષત્રિયાઃ સન્તુ દૈત્યેન્દ્ર પ્રજાપાલનધર્મિણઃ
દૈત્યરાજ, ક્ષત્રિયોએ હંમેશા પ્રજાની રક્ષા કરવાનો ધર્મ પાળવો જોઈએ.
પાશુપાલ્યં પ્રકુર્વન્તુ વેશ્યા વિપણિજીવિનઃ
વેપાર અને વેશ્યાવૃત્તિથી જીવન ગુજરાન કરનારા લોકોએ પશુપાલનનું કામ કરવું જોઈએ.
શૂદ્રાઃ સન્ત્વસુરશ્રેષ્ઠ તવાજ્ઞાકારિણઃ સદા
અસુરશ્રેષ્ઠ, શૂદ્રો હંમેશા તમારી આજ્ઞા પ્રમાણે વર્તે.
ધર્મવૃદ્ધિસ્તદા સ્યાદ્વૈ ધર્મવૃદ્ધૌ નૃપોદયઃ
ત્યારે ધર્મમાં વૃદ્ધિ થશે અને ધર્મ વધશે ત્યારે રાજાઓનું ઉદય પણ થશે.
તદ્વૃદ્ધૌ ભવતો વૃદ્ધિસ્તદ્વાનૌ હાનિરુચ્યતે
ધર્મ વધે ત્યારે તમારી સમૃદ્ધિ પણ વધે છે; અને ધર્મ ઘટે ત્યારે નુકસાન થાય છે.
તતો યદાજ્ઞાપયસે કરિષ્યે ઇત્થં બલિઃ પ્રાહ વચો મહર્ષે
પછી, તમે જે આજ્ઞા આપશો તે હું નિશ્ચિતપણે કરીશ—એવું બલિએ મહર્ષિને કહ્યું.
ત્રૈલોક્યં પાલયામાસ બલિર્ધર્માન્વિતઃ સદા
બલિ હંમેશા ધર્મથી યુક્ત રહી ત્રણેય લોકનું પાલન કરતો હતો.
બ્રહ્માણં શરણં ભેજે સ્વભાવસ્ય નિષેણાત્
પોતાના સ્વભાવના પ્રભાવથી તેણે બ્રહ્માનું આશ્રય લીધું.
સ્વદીપ્ત્યા દ્યોતયન્તં ચ સ્વદેશં સસુરાસુરમ્
પોતાની તેજસ્વિતા વડે તેણે પોતાનું રાજ્ય, દેવો અને અસુરો સહીત પ્રકાશિત કર્યું.
મમ સ્વભાવો બલિના નાશિતો દેવસત્તમ
દેવશ્રેષ્ઠ, મારા સ્વભાવને બલવાન બલિએ નષ્ટ કરી દીધો છે.
ન કેવલં હિ ભવતો હૃતં તેન બલીયસા
માત્ર તમારું જ નહીં, પણ એ બલવાને બીજાનું પણ હરણ કર્યું છે.
ભાસ્કરો ઽપિ હિ દીનત્વં પ્રયાતો હિ બલાદ્ બલેઃ
અહીં સુધી કે, સૂર્ય પણ બલિના બળથી નિરાશ અને દુર્બળ થઈ ગયો છે.
ઋતે સહસ્રં શિરસં હરિં દશશતાઙ્ઘ્રિકમ્
હજારો માથા અને દસસો પગ ધરાવનારા હરિ સિવાય,
સમાહરિષ્યતિ બલેઃ કર્તુઃ સદ્ધર્મગોચરમ્
સાચા ધર્મના ક્ષેત્રમાં જે આવે છે, તે બલિ પાસેથી હરિ જ મેળવે છે.
દીનાન્ દૃષ્ટ્વા સ શક્રાદીન્ વિભીતકવનં ગતઃ
શક્ર અને અન્ય દેવતાઓને દુઃખી જોઈ, તે વિભીતકવનમાં ગયો.
ધર્મો ઽભવચ્ચતુષ્પાદશ્ચાતુર્વર્ણ્યે ઽપિ નારદ
નારદ, ચારેય વર્ણમાં પણ ધર્મ ચારે પગે અડગ રહ્યો.
દયા દાનં ત્વાનૃશંસ્યં શુશ્રુષા યજ્ઞકર્મ ચ
દયા, દાન, દયાળુતા, સેવા અને યજ્ઞકર્મ સૌ પ્રચલિત રહ્યા.
બલિના બલવાન્ બ્રહ્મન્ તિષ્યો ઽપિ હિ કૃતઃ કૃતઃ
બલવાન બલિએ, બળવાન બ્રાહ્મણને પણ વારંવાર વશ કરી લીધો.
પ્રજાપાલનધર્મસ્થાઃ સદૈવ મનુજર્ષભાઃ
માણસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો, પોતાના પ્રજાની રક્ષા અને ધર્મમાં સદા સ્થિર રહે છે.
ત્રૈલોક્યલક્ષ્મીર્વરદા ત્વાયાતા દાનવેશ્વરમ્
ત્રણે લોકની સમૃદ્ધિ, જે સૌને વર આપે છે, એ હવે તારી પાસે આવી છે, દાનવોના રાજા.