તત્ર ગચ્છામ દેવેશ એવમાહ પુનઃ પુનઃ
'ચાલો ત્યાં જઈએ, દેવોના સ્વામી,' એમ તેઓ વારંવાર બોલ્યા.
આજગ્મતુસ્તમુદ્દેશં યત્ર લિઙ્ગં ભવસ્ય તત્
તેઓ એ જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં ભવનું લિંગ હતું.
પાતાલં પ્રવિવેશાથ વિસ્મયાન્તરિતો વિભુઃ
પછી વિભુ આશ્ચર્યથી ભરાઈને પાતાળમાં પ્રવેશ્યા.
નૈવાન્તમલભદ્ બ્રહ્મન્ વિસ્મિતઃ પુનરાગતઃ
હે બ્રહ્મન, એ અંત સુધી પહોંચી શક્યા નહીં અને આશ્ચર્યચકિત થઈ પાછા ફર્યા.
ચક્રપાણિર્વિનિષ્ક્રાન્તો લેભે ઽન્તં ન મહામુને
ચક્રધારી ભગવાન બહાર ગયા, પણ હે મહાન મુનિ, તેઓ અંત સુધી પહોંચી શક્યા નહીં.
કૃતાઞ્જલિપુટૌ ભૂત્વા સ્તોતું દેવં પ્રચક્રતુઃ
હાથ જોડીને, તેઓ ભગવાનની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
જીમૂતવાહન કવે શર્વ ત્ર્યમ્બક શઙ્કર
હે મેઘવાહક, હે કવિ, હે શર્વ, હે ત્રણ આંખવાળા, હે શંકર,
દક્ષયજ્ઞક્ષયકર કાલરૂપ નમો ઽસ્તુ તે
હે દક્ષના યજ્ઞના વિનાશક, હે સમયરૂપ, તને વંદન છે.
ભવાનન્તશ્ચ ભગવાન્ સર્વગસ્ત્વં નમો ઽસ્તુ તે
તમે અનંત છો, ભગવાન છો, સર્વત્ર વ્યાપક છો; તમને વંદન છે.
સ્વરૂપી તાવિદં વાક્યમુવાચ વદતાં વરઃ
ભગવાન પોતાના સ્વરૂપે હાજર રહીને, બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ એવા વચન બોલ્યા:
માં સ્તુવાતે ભૃશાસ્વસ્થં કામતાપિતવિગ્રહમ્
જે લોકો મને સ્તુતિ કરે છે, ભલે કામના અને દુઃખથી પીડાતા હોય, તેઓ સાચી શાંતિ પામે છે.
એતત્ પ્રગૃહ્યતાં ભૂય અતો દેવ સ્તુવાવહે
આ સ્વીકારો, અને પછી ફરી ભગવાનની સ્તુતિ કરીએ.
તદેતત્પ્રતિગૃહ્ણીયાં નાન્યથેતિ કથઞ્ચન
આ ખરેખર સ્વીકારવું જોઈએ; બીજી રીતે ક્યારેય ન થવું જોઈએ.
બ્રહ્મ સ્વયં ચ જગ્રાહ લિઙ્ગં કનકપિઙ્ગલમ્
બ્રહ્માએ પોતે જ સોનાની પીળા રંગનું લિંગ ઉઠાવ્યું.
તૃતીયં કાલવદનં ચતુર્થં ચ કપાલિનમ્
ત્રીજું કાળવદન હતું અને ચોથું કપાલીન હતું.
તસ્ય શિષ્યો બભૂવાથ ગોપાયન ઇતિ શ્રુતઃ
પછી તેનો શિષ્ય ગોપાયન તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
તસ્ય શિષ્યો ઽપ્યભૂદ્રાજા ઋષભઃ સોમકેશ્વરઃ
તેના શિષ્ય રાજા ઋષભ, જેને સોમકેશ્વર કહે છે, બન્યા.
તસ્ય શિષ્યોભવદ્વૈશ્યો નામ્ના ક્રાથેશ્વરો મુને
તેના શિષ્ય વૈશ્ય હતા, જેમનું નામ ક્રાથેશ્વર હતું, હે મુનિ.
કર્ણોદર ઇતિ ખ્યાતો જાત્યા શૂદ્રો મહાતપાઃ
તે કર્ણોદર તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, જન્મથી શૂદ્ર હતો પણ મહાન તપસ્વી હતો.
કૃત્વા તુ ચાતુરાશ્રમ્યં સ્વમેવ ભવનં ગતઃ
ચાર આશ્રમ પૂર્ણ કરીને, તે પોતાના ઘર ગયો.
આરાત્સ્થિત્વાગ્રતો ધન્વી સંતાપયિતુમુદ્યતઃ
દૂર ઉભા રહીને, ધનુર્ધારી તેને દુઃખ આપવા તૈયાર થયો.
સ્મરમાલોકયામાસ શિખાગ્રાચ્ચરણાન્તિકમ્
તેને સ્મરને જોઈને લાગ્યું કે તે જટાના ટોચથી પગ સુધી ઉતરી રહ્યો છે.
પ્રાદહ્યત તદા બ્રહ્મન્ પાદાદારભ્ય કક્ષવત્
ત્યારે, હે બ્રાહ્મણ, એ પગથી શરૂ થઈને ઉપર સુધી જંગલમાં લાગેલી આગની જેમ સળગવા લાગ્યું.
ઉત્સસર્જ ધનુઃ શ્રેષ્ઠં તજ્જગામાથ પઞ્ચધા
તેણે શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય છોડી દીધું, અને એ પાંચ ભાગમાં તૂટી ગયું.
સ ચમ્પકતરુર્જાતઃ સુગન્ધાઢ્યો ગુણાકૃતિઃ
તેમાંથી સુગંધથી ભરપૂર અને સુંદર આકારવાળો ચંપકનું વૃક્ષ ઊભું થયું.
તજ્જાતં કેસરારણ્યં બકુલં નામતો મુને
તેમાંથી કેસરાનું જંગલ પેદા થયું, જેને બકુલા નામે ઓળખાય છે, હે મુનિ.
જાતા સા પાટલા રમ્યા ભૃઙ્ગરાજિવિભૂષિતા
ત્યાં સુંદર પાટળા ઊગી, જે ભૃંગરાજના ફૂલો વડે શોભાયમાન હતી.
પઞ્ચગુલ્માભવજ્જાતી શશાઙ્કકિરણોજ્જ્વલા
પાંચ ગુલ્મ જેવા જૂથમાં, ચાંદની જેવી કિરણોથી ઝગમગતી જાતીનું છોડ ઊભું થયું.
તસ્માદ્ભુપુટા મલ્લી સંજાતા વિવિધા મુને
તે માટીના ઢગલામાંથી, હે મુનિ, અનેક પ્રકારની મલ્લી ઊગી નીકળી.
જાતિયુક્તાનિ દેવેન સ્વયમાચરિતાનિ ચ
જેમાં જાતી જોડાયેલી હતી અને દેવતાએ પોતે બનાવેલી પણ હતી, એ પણ ત્યાં દેખાઈ.