મન્મુષ્ટિપિષ્ટશિથિલાઙ્ગમુપાત્તભસ્મ સંદ્રક્ષ્યતે સુરજનો ભયકાતરાક્ષઃ
મારી મુઠીથી ચકનાચૂર થયેલા અને ભસ્મથી ઢંકાયેલા એ વિષ્ણુને, ડરથી ભરાયેલા નેત્રોવાળા દેવો જોઈ શકશે.
ગદાં ખગેન્દ્રોપરિ જાતકોપો મુમોચ શૈલે કુલિશં યથેન્દ્રઃ
ક્રોધે ભરાઈ, તેણે પોતાની ગદા ગરુડ પર ફેંકી, જેમ ઇન્દ્ર પર્વત પર વજ્ર ફેંકે છે.
ચક્રેણ ચિચ્છેદ સુદુર્ગતસ્ય મનોરથં પૂર્વકૃતેન કર્મ
વિષ્ણુએ પોતાના ચક્રથી, પૂર્વકર્મના ફળરૂપે, દુર્ભાગ્યશાળી કાલનેમિના આશા-આકાંક્ષાઓ કાપી નાખી.
ભુજાભ્યાં કૃત્તાભ્યાં દગ્ધશૈલપ્રકાશઃ સંદૃશ્યેતાપ્યપરઃ કાલનેમિ
બંને બાહુ કપાઈ ગયેલા, દહન થયેલા પર્વત જેવો તેજસ્વી કાલનેમિ સૌની સામે દેખાયો.
છિત્ત્વા નિપાતયામાસ પક્વં તાલફલં યથા
વિષ્ણુએ તેને એવી રીતે જમીન પર પાડી દીધો જેમ પાકેલું તાડનું ફળ નીચે પડે છે.
તસ્થૌ મેરુરિવાકમ્પ્યઃ કબન્ધઃ ક્ષ્માધરેશ્વરઃ
કબંધ, એટલે કે ધડ, પૃથ્વીનો સ્વામી, મેરુ પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો.
યથામ્બરાદ્ બાહુશિરઃ પ્રણષ્ટબલં મહેન્દ્રઃ કુલિશેન ભૂમ્યામ્
જેમ ઇન્દ્રે વજ્રથી, શક્તિ ગુમાવેલા શત્રુના હાથ અને માથું આકાશમાંથી જમીન પર ફેંકી દીધા.
વિમુક્તશસ્ત્રાલકચર્મવસ્ત્રાઃ સંપ્રાદ્રવન્ બાણમૃતે ઽસુરેન્દ્રાઃ
શસ્ત્ર, કવચ અને વસ્ત્રથી વિહોણા થયેલા અસુરોના રાજાઓ, બાણ સિવાય, ભાગી ગયા.
નિવૃત્તા દેવતાનાં ચ સશસ્ત્રા યુદ્ધલાલસાઃ
લડાઈ માટે તત્પર અને શસ્ત્રધારી દેવતાઓ યુદ્ધમાંથી પાછા ફર્યા.
પ્રાહામન્ત્ર્ય સુરાન્ સર્વાન્ યુધ્યધ્વં વિગતજ્વરાઃ
તેણે બધા દેવોને કહ્યું: 'તમે નિર્ભય બનીને યુદ્ધ કરો!'
યુયુધુર્દાનવૈઃ સાર્ધં વિષ્ણુસ્ત્વન્તરધીયત
દેવોએ દાનવો સાથે મળીને યુદ્ધ કર્યું, પણ વિષ્ણુ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
ગદામાદાય દેજસ્વી દેવસૈન્યમભિદ્રુતઃ
તેજસ્વી એ યોદ્ધાએ ગદા લઈને દેવસેન પર આક્રમણ કર્યું.
દેવસૈન્યમભિદ્રુત્ય નિજઘાન સહસ્રશઃ
દેવસેન પર તૂટી પડીને, તેણે હજારોને માર્યા.
યોધયામાસ બલાવાન્ સુરાણાં ચ વરૂછિનીમ્
શક્તિશાળી એ યોદ્ધાએ દેવોના શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
વિપાકો વિક્ષરઃ સૈન્યં તે ઽપિ દેવાનુપાદ્રવન્
પરિણામે બધું બગડી ગયું; તારો સેના પણ દેવતાઓ પર તૂટી પડી.
ગતે જનાર્દને દેવે પ્રાયશો વિમુખ્યાભવન્
જ્યારે જનાર્દન દેવ ચાલ્યા ગયા, ત્યારે મોટાભાગે બધા નિરાશ થઈ ગયા.
પૃષ્ઠતશ્ચાદ્રવન્ સર્વે ત્રૈલોક્યવિજિગીષવઃ
ત્રણે લોક જીતવાની ઈચ્છા ધરાવનારા બધા પાછળથી ભાગી ગયા.
ત્રિવિષ્ટપં પરિત્યજ્ય બ્રહ્મલોકમુપાગતાઃ
સ્વર્ગ છોડી તેઓ બ્રહ્મલોક પહોંચી ગયા.
સ્વર્ગભોક્તા બલિર્જાતઃ સપુત્રભ્રાતૃબાન્ધવઃ
બલિ પોતાના પુત્રો, ભાઈઓ અને કુટુંબજનો સાથે સ્વર્ગનો આનંદ માણનાર બન્યો.
વરુણો ઽભૂન્મયઃ સોમો રાહુર્હ્લોદો હુતાશનઃ
વરુણ માયા બન્યો, સોમ રાહુ થયો, હ્લાદ હૂતાશન બની ગયો.
યે ઽન્યે ઽપ્યધિકૃતા દેવાસ્તેષુ જાતાઃ સુરારયઃ
અને બીજા નિયુક્ત દેવતાઓમાં પણ દેવશત્રુઓ જન્મ્યા.
દેવાસુરો ઽભૂત્ સંગ્રામો યત્ર શક્રો ઽપ્યભૂદ્ બલિઃ
દેવો અને અસુરો વચ્ચે યુદ્ધ થયું, જેમાં બલિએ પણ ઇન્દ્રને હરાવ્યો.
ભૂર્ભુવઃસ્વરિતિ ખ્યાતં દશલોકાધિપો બલિઃ
બલિ દસ લોકનો સ્વામી બની, ભૂઃ, ભુવઃ અને સ્વઃ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
તત્રોપાસન્ત ગન્ધર્વા વિશ્વાવસુપુરોગમાઃ
ત્યાં વિશ્વાવસુ આગેવાની હેઠળના ગંધર્વો પૂજા કરવા આવ્યા.
વાદયન્તિ ચ વાદ્યાનિ યક્ષવિદ્યાધરાદયઃ
યક્ષો, વિદ્યા ધારીઓ અને બીજા લોકોએ વાદ્યો વગાડ્યા.
સસ્માર મનસા બ્રહ્મન્ પ્રહ્લાદં સ્વપિતામહમ્
હે બ્રાહ્મણ, તેણે મનમાં પોતાના પરદાદા પ્રહલાદને યાદ કર્યો.
સમભ્યાગાત્ ત્વરાયુક્તઃ પાતાલાત્ સ્વર્ગમવ્યયમ્
પાતાળમાંથી ઝડપથી અમર સ્વર્ગમાં આવી પહોંચ્યો.
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા વવન્દે ચરણાવુભૌ
હાથ જોડીને તેણે બંને પગે નમન કર્યું.
સમુત્થાપ્ય પરિષ્યવજ્ય વિવેશ પરમાસને
તેણે ઊભા કરી, ભેટી અને સાથે સાથે શ્રેષ્ઠ આસન પર ગયો.
નિર્જિતાઃ શક્રરાજ્યં ચ હૃતં વીર્યબલાન્મયા
દેવતાઓ હારી ગયા અને મારે શક્તિથી ઇન્દ્રનું રાજ્ય પણ લઈ લીધું.