એતાભ્યાં ભર્તૃપૂજાસુ તચ્ચિન્તાસુ સ્થિતં મનઃ
તેમનું મન પતિની સેવા અને એ જ વિચારોમાં જ લાગેલું રહ્યું.
તત્ર પ્રયાન્તિ કામાર્ત્તા મદવિહ્વલિતેન્દ્રિયાઃ
ત્યાં, ઈચ્છાથી પીડાતા અને કામથી મગ્ન થયેલા લોકો જાય છે.
અનુડજગ્મુર્યથા મત્તં કરિણ્ય ઇવ કુઞ્જરમ્
તેઓ એમના પાછળ એમ જ ગયા જેમ કે હાથીણો ઉન્મત્ત હાથી પાછળ જાય છે.
ક્રોધાન્વિતાબ્રુવન્સર્વે લિઙ્ગે ઽસ્ય પતતાં ભુવિ
બધાએ ગુસ્સામાં કહ્યું: 'એનું ચિહ્ન જમીન પર પડી જાય!'
અન્તર્દ્ધાનં જગામાથ ત્રિશૂલી નીલલોહિતઃ
પછી ત્રિશૂળધારી, નીલલોહિત, અદૃશ્ય થઈ ગયા.
રસાતલં વિવેશાશુ બ્રહ્મણ્ડં ચોર્ધ્વતો ઽભિનત્
એ ઝડપથી પાતાળમાં પ્રવેશ્યા અને ઉપરથી બ્રહ્માંડને ભેદી નાખ્યું.
પાતાલભુવનાઃ સર્વે જઙ્ગમાજઙ્ગમૈર્વૃતાઃ
પાતાળના બધા લોક ચાલતા અને અચલ જીવોથી ભરાઈ ગયા.
જગામ માધવં દ્રષ્ટું ક્ષીરોદં નામ સાગરમ્
એ માધવને જોવા માટે ક્ષીરોદ નામના સાગર પાસે ગયા.
ઉવાચ દેવ ભુવનાઃ કિમર્થ ક્ષુભિતા વિભો
એણે કહ્યું: 'દેવ, વિશ્વના સ્વામી, વિશ્વો કેમ ઉથલપાથલ છે, હે મહાન?'
પાતિતસ્તસ્ય ભારાર્તા સંચચાલ વસુંધરા
જ્યારે એ પડી ગયું ત્યારે ધરા એના ભારથી કંપી ઉઠી.
તત્ર ગચ્છામ દેવેશ એવમાહ પુનઃ પુનઃ
'ચાલો ત્યાં જઈએ, દેવોના સ્વામી,' એમ તેઓ વારંવાર બોલ્યા.
આજગ્મતુસ્તમુદ્દેશં યત્ર લિઙ્ગં ભવસ્ય તત્
તેઓ એ જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં ભવનું લિંગ હતું.
પાતાલં પ્રવિવેશાથ વિસ્મયાન્તરિતો વિભુઃ
પછી વિભુ આશ્ચર્યથી ભરાઈને પાતાળમાં પ્રવેશ્યા.
નૈવાન્તમલભદ્ બ્રહ્મન્ વિસ્મિતઃ પુનરાગતઃ
હે બ્રહ્મન, એ અંત સુધી પહોંચી શક્યા નહીં અને આશ્ચર્યચકિત થઈ પાછા ફર્યા.
ચક્રપાણિર્વિનિષ્ક્રાન્તો લેભે ઽન્તં ન મહામુને
ચક્રધારી ભગવાન બહાર ગયા, પણ હે મહાન મુનિ, તેઓ અંત સુધી પહોંચી શક્યા નહીં.
કૃતાઞ્જલિપુટૌ ભૂત્વા સ્તોતું દેવં પ્રચક્રતુઃ
હાથ જોડીને, તેઓ ભગવાનની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
જીમૂતવાહન કવે શર્વ ત્ર્યમ્બક શઙ્કર
હે મેઘવાહક, હે કવિ, હે શર્વ, હે ત્રણ આંખવાળા, હે શંકર,
દક્ષયજ્ઞક્ષયકર કાલરૂપ નમો ઽસ્તુ તે
હે દક્ષના યજ્ઞના વિનાશક, હે સમયરૂપ, તને વંદન છે.
ભવાનન્તશ્ચ ભગવાન્ સર્વગસ્ત્વં નમો ઽસ્તુ તે
તમે અનંત છો, ભગવાન છો, સર્વત્ર વ્યાપક છો; તમને વંદન છે.
સ્વરૂપી તાવિદં વાક્યમુવાચ વદતાં વરઃ
ભગવાન પોતાના સ્વરૂપે હાજર રહીને, બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ એવા વચન બોલ્યા:
માં સ્તુવાતે ભૃશાસ્વસ્થં કામતાપિતવિગ્રહમ્
જે લોકો મને સ્તુતિ કરે છે, ભલે કામના અને દુઃખથી પીડાતા હોય, તેઓ સાચી શાંતિ પામે છે.
એતત્ પ્રગૃહ્યતાં ભૂય અતો દેવ સ્તુવાવહે
આ સ્વીકારો, અને પછી ફરી ભગવાનની સ્તુતિ કરીએ.
તદેતત્પ્રતિગૃહ્ણીયાં નાન્યથેતિ કથઞ્ચન
આ ખરેખર સ્વીકારવું જોઈએ; બીજી રીતે ક્યારેય ન થવું જોઈએ.
બ્રહ્મ સ્વયં ચ જગ્રાહ લિઙ્ગં કનકપિઙ્ગલમ્
બ્રહ્માએ પોતે જ સોનાની પીળા રંગનું લિંગ ઉઠાવ્યું.
તૃતીયં કાલવદનં ચતુર્થં ચ કપાલિનમ્
ત્રીજું કાળવદન હતું અને ચોથું કપાલીન હતું.
તસ્ય શિષ્યો બભૂવાથ ગોપાયન ઇતિ શ્રુતઃ
પછી તેનો શિષ્ય ગોપાયન તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
તસ્ય શિષ્યો ઽપ્યભૂદ્રાજા ઋષભઃ સોમકેશ્વરઃ
તેના શિષ્ય રાજા ઋષભ, જેને સોમકેશ્વર કહે છે, બન્યા.
તસ્ય શિષ્યોભવદ્વૈશ્યો નામ્ના ક્રાથેશ્વરો મુને
તેના શિષ્ય વૈશ્ય હતા, જેમનું નામ ક્રાથેશ્વર હતું, હે મુનિ.
કર્ણોદર ઇતિ ખ્યાતો જાત્યા શૂદ્રો મહાતપાઃ
તે કર્ણોદર તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, જન્મથી શૂદ્ર હતો પણ મહાન તપસ્વી હતો.
કૃત્વા તુ ચાતુરાશ્રમ્યં સ્વમેવ ભવનં ગતઃ
ચાર આશ્રમ પૂર્ણ કરીને, તે પોતાના ઘર ગયો.