એક એવ રણે રૌદ્રઃ કાલનેમિર્મહાસુરઃ
એકલો જ ભયાનક મહાસુર કાલનેમિ યુદ્ધભૂમિમાં તોફાન મચાવતો રહ્યો.
યોધયામાસ તેજસ્વી વિદ્યુન્માલી મહાસુરઃ
પ્રભાશાળી મહાસુર વિદ્યુન્માલી યુદ્ધમાં ઉતરી પડ્યો.
સાધ્યાન્ મરુદ્ગણાંશ્ચૈવ નિવાતકવચાદયઃ
સાધ્ય, મરુદગણ અને નિવાતકવચો પણ યુદ્ધમાં જોડાયા.
કૃતાનિ ચ સુરાબ્દાનાં દશતીઃ ષટ્ મહામુને
હે મહામુનિ, દેવતાઓના દશ-દશ એવા છ સમુદ્રો રચાયા.
તદા માયં સમાશ્રિત્ય ગ્રસન્તઃ ક્રમશો ઽવ્યયાન્
પછી માયાનો આશરો લઈ તેઓ ધીરે ધીરે અવિનાશી દેવતાઓને ગળી જવા લાગ્યા.
આવૃતં વર્જિતં સર્વૈઃ પ્રમથૈરમરૈરપિ
પ્રમથગણો અને અમરદેવતાઓએ બધાને ઘેરીને બહાર કરી દીધા.
ક્રોધાદુત્પાદયામાસ રુદ્રો જૃમ્ભાયિકાં વશી
કૃોધથી સ્વામી રુદ્રે જૃંભાયિકા ઉત્પન્ન કરી.
વદનં વિકૃતં કૃત્વા મુક્તશસ્ત્રં વિજૃમ્ભિરે
મુખ વિકૃત કરીને, તેણે જૃંભાયિકા અસ્ત્ર છોડ્યું.
સુરાશ્ચ નિર્યયુસ્તૂર્ણં દૈત્યદેહેભ્ય આકુલા
દેવતાઓ દૈત્યોના શરીરમાંથી ગભરાઈને ઝડપથી બહાર નીકળી આવ્યા.
શોભન્તે પદ્મપત્રાક્ષા મેઘેભ્ય ઇવ વિદ્યુતઃ
તેઓના કમળપાનાં જેવાં નેત્રો વીજળી જેવી ઝળહળતા હતા, જાણે વાદળમાંથી વીજળી ચમકે.
અયુધ્યન્ત મહાત્માનો ભૂય એવાતિકોપિતાઃ
મહાન આત્માઓ ફરીથી અત્યંત ક્રોધથી યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
પરાજીયન્ત સંગ્રામે ભૂયો ભૂયસ્ત્વહર્નિશમ્
તેઓ યુદ્ધમાં વારંવાર, દિવસ-રાત હારતા રહ્યા.
કાલે ઽભ્યુપાસત તદા સો ઽષ્ટાદશભુજો ઽવ્યયઃ
પછી યોગ્ય સમયે અષ્ટાદશબાહુ અવિનાશી ભગવાનની પૂજા કરવામાં આવી.
કૃતાર્થો ભક્તિમાન્ મૂર્ધ્ના પુષ્પાઞ્જલિમુપાક્ષિપત્
મનવાંછિત ફળ પામીને, ભક્તિભાવે ભરીને, તેણે માથા પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી.
હિરણ્યગર્ભેત્યાદિત્યમુપતસ્થે જજાપ હ
તેણે સૂર્યદેવની 'હિરણ્યગર્ભ' તરીકે ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી અને સ્તુતિઓ ઉચ્ચારી.
નનર્ત ભાવગમ્ભીરં દોર્દણ્ડં ભ્રામયન્ બલાત્
તે ગાઢ ભાવથી નાચ્યો, બળથી પોતાના મજબૂત હાથો ફેરવતો.
નૃત્યન્તે ભાવસંયુક્તા હરસ્યાનુવિલાસિનઃ
જે લોકો નૃત્યના ભાવમાં લીન હતા અને હરાની નકલ કરતાં, તેઓ પણ આનંદથી નાચ્યા.
યુદ્ધાય દાનવૈઃ સર્વૈસ્ત્રિનેત્રભુજપાલિતૈઃ
ત્રણે આંખો અને ત્રણ હાથ ધરનારના રક્ષણ હેઠળ બધા દૈત્યોએ યુદ્ધ માટે તૈયારી કરી.
દાનવા નિર્જિતાઃ સર્વે બલિભિર્ભયવર્જિતૈઃ
બધા નિર્ભય અને બળવાન દૈત્યોએ પણ અંતે પરાજય વ્હોર્યો.
અન્ધકઃ સુન્દમાહૂય ઇદં વચનમબ્રીત્
અંધકે સુન્દાને બોલાવીને કહ્યું:
તદ્વદામ્યદ્ય યદ્વાક્યં તચ્છ્રુત્વા યત્ક્ષમં કુરુ
હવે હું જે કહેવાનું છે, તે કહું છું; સાંભળ અને યોગ્ય લાગે તે કર.
સમાસતે હિ હૃદયે પદ્માક્ષી શૈલનન્દિની
પર્વતકન્યા, કમળની આંખોવાળી પાર્વતી મારા હૃદયમાં વસે છે.
તત્રૈનાં મોહયિષ્યામિ હરરૂપેણ દાનવ
હે દૈત્ય, ત્યાં હું હરાનું રૂપ ધારણ કરીને તેને મોહિત કરીશ.
તતો ગત્વાથ ભુક્ત્વા તાં જેષ્યામિ પ્રમથાન્ સુરાન્
પછી ત્યાં જઈને અને તેનો આનંદ માણીને, હું પ્રમથગણ અને દેવતાઓને હરાવીશ.
સમજાયત શૈલાદિરન્ધકઃ શઙ્કરો ઽપ્યભૂત્
આ રીતે પર્વતપુત્ર અંધકનો જન્મ થયો અને શંકર પણ પ્રગટ થયા.
સંપ્રાપ્તૌ મન્દરગિરિં પ્રહારૈઃ ક્ષતવિગ્રહૌ
મારા પર ઘા વાગી શરીર ઘાયલ થતાં, બંને મંદર પર્વત પર પહોંચ્યા.
વિવેશ નિર્વિશઙ્કેન ચિત્તેનાસુરસત્તમઃ
અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એ નિર્ભય મનથી અંદર પ્રવેશ્યો.
મહેશ્વરવપુશ્છ્ન્નં પ્રહારૈર્જર્જરચ્છવિમ્
તેને મહેશ્વરનું સ્વરૂપ દેખાયું, જે ઘા વાગવાથી કાંઈકમારું અને ઘાયલ હતું.
તં દૃષ્ટ્વા માલિનીં પ્રાહ સુયશાં વિજયાં જયામ્
તેને જોઈને માલિનીએ સુયશા, વિજયા અને જયાને કહ્યું.
શત્રુભિર્દાનવવરૈસ્તદુત્તિષ્ઠસ્વ સત્વરમ્
શત્રુઓથી ઘેરાયેલા હોવા છતાં, દૈત્યવીરો, તુરંત ઊઠો.