પાતાલાદાગમચ્છુક્રઃ ખમાશ્રમપદં મુનિઃ
શુક્ર મુનિ પાતાળમાંથી આકાશસ્થ આશ્રમમાં આવ્યા.
મેઘલેખામિવાકાશે સંધ્યારાગેણ રઞ્જિતામ્
સાંજના રંગથી રંગાયેલી આકાશની મેઘરેખા જેવી લાગી.
કઃ ક્રીડતિ સરોષેણ સમમાશીવિષેણ હિ
કોણ છે જે ગુસ્સા સાથે એ રીતે રમે છે જેમ કે કોઈ ઝેરી સાપ સાથે રમે?
યસ્ત્વાં સુદ્ધસમાચારાં વિધ્વંસયતિ પાપકૃત્
જે તારી જેવી શુદ્ધ ચાલચાલન ધરાવનારીને નાશ કરે છે, એ ખરેખર પાપી છે.
રુદન્તી વ્રીડયોપેતા મન્દં મન્દમુવાચ હ
એ રડતી અને લાજથી ભરાઈ, ધીમે ધીમે બોલી.
બલાદનાથા રુદતી નીતાહં વચનીયતામ્
હું બળજબરીથી, સહાય વિના, રડતી રડતી અહીંથી લઈ જવામાં આવી રહી છું, જ્યાં મારા વિશે વાત થવાની છે.
ઉપસ્પૃશ્ય શુચિર્ભૂત્વા ઇદં વચનમબ્રવીત્
પાણીથી શુદ્ધ થઈ, પોતે પવિત્ર બની, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
ગૌરવં ચ તિરસ્કૃત્ય ચ્યુતધર્મારજા કૃતા
માન આપવાનું બાજુએ મૂકી, તેને પતિત ધર્મવાળી રાણી બનાવવામાં આવી.
સપ્તરાત્રાન્તરાદ્ ભસ્મ ગ્રાવવૃષ્ટ્યા ભવિષ્યતિ
સાત રાત પછી પથ્થરવરસાદથી બધું રાખ રાખ થઈ જશે.
ત્વં પાપમોક્ષાર્થમિહૈવ પુત્રિ તિષ્ઠસ્વ કલ્યાણિ તપશ્ચરન્તી
પાપમાંથી મુક્તિ માટે તું અહીં જ રહી, પુત્રી, તપ કર, સુખી રહે.
જગામ શિષ્યસહિતઃ પાતાલં દાનવાલયમ્
તે પોતાના શિષ્યો સાથે પાતાળ, દાનવોના ઘર તરફ ગયો.
મહતા ગ્રાવવરષેણ સપ્તરાત્રાન્તરે તદા
પછી સાત રાત પછી ભારે પથ્થરવરસાદ થયો.
આલયં રાક્ષસાનાં તુ કૃતં દેવેન શંભુના
રાક્ષસોનું ઘર દેવ શંભુએ બનાવ્યું હતું.
ભસ્મભૂતાન્ પ્રાકૃતાંસ્તુ મહાન્તં ચ પરાભવમ્
એણે સામાન્ય લોકોને રાખ કરી નાખ્યા અને મોટું પરાજય લાવ્યું.
પ્રાકૃતાપિ દહેન્નારી કિમુતાહોદ્રિનન્દિની
સામાન્ય સ્ત્રી પણ બળી શકે, તો પર્વતકન્યા તો કેટલી વધુ શક્તિશાળી હશે!
દ્રષ્ટુમપ્યમિતૌજસ્કઃ કિમુ યોધયિતું રણે
જેની તાકાત અપરંપાર છે, એને જોવું પણ મુશ્કેલ છે, તો યુદ્ધમાં લડવું તો કેટલું અઘરું હશે!
વાક્યમાહ મહાતેજાઃ પ્રહ્લાદં ચાન્ધકાસુરઃ
મહાન તેજવાળા અંધકાસુરે પ્રહલાદને આ શબ્દો કહ્યા.
એકાકી ધર્મરહિતો ભસ્મારુણિતવિગ્રહઃ
એકલો, ધર્મ વિના, એનો શરીર રાખથી લાલ થયેલો હતો.
સ કથં વૃષપત્રાક્ષાદ્ બિભેતિ સ્ત્રીમુખેક્ષકાત્
જેની આંખો વૃષભના પાંદડા જેવી છે, એ સ્ત્રીના ચહેરાની નજરથી કેમ ડરે?
ન સમ્યગુક્તં ભવતા વિરુદ્ધં ધર્મતોર્ઽથતઃ
તમે જે કહ્યું તે સાચું નથી; એ ધર્મ અને અર્થ બંનેના વિરુદ્ધ છે.
ગજેન્દ્રમશકાભ્યાં ચ રુક્મપાષાણયોરિવ
જેમ હાથી અને મચ્છર, કે પછી સોનાં અને પથ્થર વચ્ચે મોટો ફરક હોય છે.
તાવદેવાન્તરં ચાસ્તિ ભવતો વા હરસ્ય ચ
એજ રીતે, તમારું અને હરનું અંતર એટલું જ વિશાળ છે.
શૃણુષ્વ વાક્યં દેવર્ષેરસિતસ્ય મહાત્મનઃ
મહાન આત્મા દેવર્ષિ અસીતના વચન સાંભળો.
સ્વદારતુષ્ટઃ પરદારવર્જો નતસ્ય લોકે ભયમસ્તિ કિઞ્ચિત્
જે પોતાના પત્નીથી સંતોષી રહે છે અને બીજાની પત્નીથી દૂર રહે છે, તેને દુનિયામાં કશી ભય નથી.
પરાર્થદારેષ્સુરવર્ણસંગમી સુખં ન વિન્દેત પરત્ર ચેહ
પણ જે બીજાની પત્ની તરફ લલચાય છે, એ ભલે કેટલાય ઉંચા વર્ણનો હોય, તેને અહીં કે પરલોકે સુખ નથી મળતું.
ધર્માન્વિતો ઽભૂન્મનુરર્કપુત્રઃ સ્વદારસંતુષ્ટમનાસ્ત્વગસ્ત્યઃ
સૂર્યપુત્ર મનુ ધર્મમાં સ્થિર રહ્યા અને અગસ્ત્યે પોતાના પત્નીથી મનથી સંતોષ માન્યો.
તેજોન્વિતાઃ શાપવરક્ષમાશ્ચ જાતાશ્ચ સર્વે સુરસિદ્ધપૂજ્યાઃ
આ બધાને તેજ મળ્યું, શાપ અને વરદાન સહન કરવાની ક્ષમતા મળી અને દેવો તથા સિદ્ધો દ્વારા પૂજનીય બન્યા.
પરોપતાપી નમુચિર્દુરાત્મા પરાબલેપ્સુર્નહુષશ્ચ રાજા
નમુચિ જે બીજાને દુઃખ આપતો દુષ્ટ હતો અને રાજા નહુષ બીજાની શક્તિ મેળવવા ઇચ્છતો હતો—
અવર્ણસંગી યદુસ્ત્તમૌજા એતે વિનષ્ટાસ્ત્વનયાત્ પુરા હિ
યદુ અને ઉત્કમૌજાએ અન્ય વર્ણની સ્ત્રીઓ સાથે સંબંધ રાખ્યો, તેથી તેઓ પાપના કારણે પ્રાચીન સમયમાં નષ્ટ થયા.
ધર્મહીના નરા યાન્તિ રૌરવં નરકં મહત્
ધર્મ વિહોણા મનુષ્યો મહાન રૌરવ નામના નરકમાં જાય છે.