મમ પુત્રસ્ત્વયોદ્બદ્ધો જટાસુ વટપાદપે
મારા પુત્રને તમે વટવૃક્ષની મૂળમાં જટાઓમાં બાંધી દીધો હતો.
તદનેન નરેન્દ્રેણ ત્રિધા કૃત્વા તુ શાખિનઃ
પછી આ રાજાએ ઝાડની ડાળીઓને ત્રણ ભાગે વહેંચી દીધી.
દશવર્ષશતાન્યસ્ય શાખાં વૈ વહતો ઽગમન્
દસ દાયકાઓ સુધી તેણે ડાળી ઉઠાવી, પણ આગળ વધી શક્યો નહીં.
સ ઋષેર્વાક્યમાકર્ણ્ય કપિર્જાબાલિનો જટાઃ
ઋષિના શબ્દો સાંભળીને વાનરે જાબાલિના પુત્રની જટાઓ છોડી દીધી.
તતઃ પ્રીતો મુનિશ્રેષ્ઠો વરદોભૂદૃતધ્જઃ
પછી પ્રસન્ન થયેલા શ્રેષ્ઠ મુનિ ઋતધ્વજ આશીર્વાદ આપનાર બન્યા.
ઋતધ્વજવચઃ શ્રુત્વા ઇમં વરમયાચત
ઋતધ્વજના શબ્દો સાંભળીને તેણે આ વરદાન માગ્યું:
બ્રહ્મન્ ભવાન્વરં મહ્યં યદિ દાતુમિહેચ્છતિ
બ્રાહ્મણ, જો તમે મને વરદાન આપવું ઇચ્છો,
ચિત્રાઙ્ગદાયાઃ પિતરં માં ત્વષ્ટારં તપોધન
તપસ્વી, ત્વષ્ટારની પુત્રી ચિત્રાંગદાનો પિતા મને બનાવો.
સુબહૂનિ ચ પાપાનિ મયા યાનિ કૃતાનિ હિ
અને ઘણા પાપો પણ મેં કર્યા છે.
તતો ઋથધ્વજઃ પ્રાહ શાપસ્યાન્તો ભવિષ્યતિ
પછી ઋતધ્વજે કહ્યું: શાપનો અંત આવશે.
ઇત્યેવમુક્તાઃ સંહૃષ્ટઃ સ તદા કપિકુઞ્જરઃ
આવી રીતે કહેતાં જ, તે વાનર-હાથી એ સમયે આનંદથી ભરાઈ ગયો.
તતસ્તુ સર્વે ક્રમાશઃ સ્નાત્વાર્ઽચ્ય પિતૃદેવતાઃ
પછી બધાએ ક્રમશઃ સ્નાન કર્યું અને પિતૃઓ તથા દેવતાઓની પૂજા કરી.
તામન્વેવ મહાવેગઃ સ કપિઃ પ્લવતાં વરઃ
પછી તે ઝડપદાર અને શક્તિશાળી વાનર, ઉછલનારા બધામાં શ્રેષ્ઠ, તેની પાછળ જતું રહ્યું.
સાપિ તં બલિનાં શ્રેષ્ઠં દૃષ્ટ્વૈવ કપિકુઞ્જરમ્
અને તેણીએ, તે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાનર-હાથીને જોઈને તરત જ—
તતો ઽનુ પર્વતશ્રેષ્ઠે ખ્યાતે કોલાહલે કપિઃ
પછી વાનરે, પ્રસિદ્ધ અને ગર્જનાથી ભરેલા પર્વતની ચોટી પર—
એવં રમન્તૌ સુચિરં સંપ્રાપ્તૌ વિન્ધ્યપર્વતમ્
આ રીતે લાંબા સમય સુધી આનંદ માણ્યા પછી, તેઓ વિંધ્ય પર્વત પર પહોંચી ગયા.
મઘ્યાહ્નમયે પ્રીતાઃ સપ્તગોદાવરં જલમ્
મધ્યાહ્ન સમયે, આનંદિત થઈને, તેમણે સાત ગોદાવરીનું પાણી પીધું.
તેષાં સારથયશ્ચાશ્વાન્ સ્નાત્વા પીતોદકાપ્લુતાન્
તેમના રથચાલકોએ ઘોડાઓને સ્નાન કરાવ્યા, જે પાણી પીધા પછી તેમાં ડૂબી ગયા હતા.
શાઢ્વલાઢ્યેષુ દેશેષુ મુહુર્ત્તાદેવ વાજિનઃ
હરીયાળી અને સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં, થોડા જ સમયમાં ઘોડાઓ—
તુરઙ્ગખુરનિર્ઘોષં શ્રુત્વા તા યોષિતાં વરાઃ
ઘોડાંઓના ખુરોની ગર્જના સાંભળી, તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ—
આરુહ્ય બલભીં તાસ્તુ સમુદૈક્ષન્ત સર્વશઃ
મજબૂત કોટ પર ચડીને, તેઓ બધાએ એકસાથે બહાર નજર કરી.
સુરથં હસતી પ્રાહ સંરોહત્પુલકા સખીમ્
સુરથાએ હસતાં હસતાં, આનંદથી રોમાંચિત થઈ, પોતાની સખીને કહ્યું.
સ એવ નૂનં નરદેવસૂનુર્વૃતો મયા પૂર્વતરં પતિર્યઃ
નિશ્ચિતપણે, એ જ રાજકુમાર, જેને મેં પહેલાં પતિ તરીકે પસંદ કર્યો હતો—
સ એષ નૂનં તપતાં વરિષ્ઠો ઋતધ્વજો નાત્ર વિચારમસ્તિ
એ ખરેખર દુઃખ સહન કરનારા સૌમાં શ્રેષ્ઠ, ઋતધ્વજ છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.
એષો ઽપરો ઽસ્યૈવ સુતો જાવાલિર્નાત્ર સંશયઃ
આ બીજો, એનો પોતાનો પુત્ર જાવાલી છે; અહીં કોઈ સંશય નથી.
સમાસતાગ્રતઃ શંભોર્ગાયન્ત્યો ગીતિકાં શુભામ્
શંભુની સામે બેઠી, તેમણે શુભ ગીત ગાયું.
દ્રષ્ટું ત્રૈલોક્યકર્તારં ત્ર્યમ્બકં હાટકેશ્વરમ્
ત્રણ લોકના સર્જનહાર, ત્ર્યંબક, હાટકેશ્વર ભગવાનને જોવા માટે—
સ્થિતાસ્તુ પુરતસ્તસ્ય ગાયન્ત્યો ગેયમુત્તમમ્
તેણાની સામે ઊભી રહીને, તેમણે શ્રેષ્ઠ ગીત ગાયું.
દૃષ્ટ્વા હૃષિતચિત્તસ્તુ સંરોહત્પુલકો બભૌ
આ જોઈને, તેનું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું અને તેના શરીરે રોમાંચ આવી ગયો.
પ્રત્યભિજ્ઞાય યોગાત્મા બભૌ મુદિતમાનસઃ
તેને ઓળખીને, યોગી આત્મા આનંદિત મનથી તેજસ્વી દેખાયો.