દ્વિતયે તાપસાભ્યાં ચ રથૈઃ પરમવેગિભિઃ
બંને તપસ્વી ઝડપથી દોડતા રથમાં હતા.
ઘૃતાચ્યપિ નદીં સ્નાતં સુપણ્યમાજગામ હ
ઘૃતાચી નદીમાં સ્નાન કરીને સુંદર વસ્તુઓ લઈને આવી.
દૃષ્ટ્વૈવ પિતરં પાર્થિવં ચ મહાબલમ્
પિતાને અને મહાબળવાન રાજાને જોઈને,
પૂર્વં જટાસ્વેવ બલાદ્યોન બદ્ધો ઽસ્મિ પાદપે
હું પહેલાં ઝાડની મૂળ પાસે જટાઓમાં બળજબરીથી બંધાયો હતો,
સશરં ધનુરાદાય ઇદં વચનમબ્રવીત્
તેણે તીરોવાળું ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને આ શબ્દો કહ્યા:
યાવદેનં નિહન્મ્યદ્ય શરેણૈકેન વાનરમ્
આજે હું એક જ તીથી આ વાનરને મારી નાખીશ,
મહર્ષિઃ શકુનિં પ્રાહ દેતુયુક્તં વચો મહત્
મહાન ઋષીએ પક્ષીને યોગ્ય અને ભારપૂર્વક વાત કહી:
વધબન્ધૌ પૂર્વકર્મવશ્યૌ નૃપતિનન્દન
રાજકુમાર, મૃત્યુ અને બંધન તો પૂર્વકર્મના વશમાં છે.
એહ્યેહિ વાનરાસ્માકં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ
આ વાનર, આવો આવો, અમને મદદ કરવી જોઈએ.
મમાજ્ઞા દીયતાં બ્રહ્મન્ શાધિ કિં કરવાણ્યહમ્
બ્રાહ્મણ, મને આજ્ઞા આપો, કહો હું શું કરું?
મમ પુત્રસ્ત્વયોદ્બદ્ધો જટાસુ વટપાદપે
મારા પુત્રને તમે વટવૃક્ષની મૂળમાં જટાઓમાં બાંધી દીધો હતો.
તદનેન નરેન્દ્રેણ ત્રિધા કૃત્વા તુ શાખિનઃ
પછી આ રાજાએ ઝાડની ડાળીઓને ત્રણ ભાગે વહેંચી દીધી.
દશવર્ષશતાન્યસ્ય શાખાં વૈ વહતો ઽગમન્
દસ દાયકાઓ સુધી તેણે ડાળી ઉઠાવી, પણ આગળ વધી શક્યો નહીં.
સ ઋષેર્વાક્યમાકર્ણ્ય કપિર્જાબાલિનો જટાઃ
ઋષિના શબ્દો સાંભળીને વાનરે જાબાલિના પુત્રની જટાઓ છોડી દીધી.
તતઃ પ્રીતો મુનિશ્રેષ્ઠો વરદોભૂદૃતધ્જઃ
પછી પ્રસન્ન થયેલા શ્રેષ્ઠ મુનિ ઋતધ્વજ આશીર્વાદ આપનાર બન્યા.
ઋતધ્વજવચઃ શ્રુત્વા ઇમં વરમયાચત
ઋતધ્વજના શબ્દો સાંભળીને તેણે આ વરદાન માગ્યું:
બ્રહ્મન્ ભવાન્વરં મહ્યં યદિ દાતુમિહેચ્છતિ
બ્રાહ્મણ, જો તમે મને વરદાન આપવું ઇચ્છો,
ચિત્રાઙ્ગદાયાઃ પિતરં માં ત્વષ્ટારં તપોધન
તપસ્વી, ત્વષ્ટારની પુત્રી ચિત્રાંગદાનો પિતા મને બનાવો.
સુબહૂનિ ચ પાપાનિ મયા યાનિ કૃતાનિ હિ
અને ઘણા પાપો પણ મેં કર્યા છે.
તતો ઋથધ્વજઃ પ્રાહ શાપસ્યાન્તો ભવિષ્યતિ
પછી ઋતધ્વજે કહ્યું: શાપનો અંત આવશે.
ઇત્યેવમુક્તાઃ સંહૃષ્ટઃ સ તદા કપિકુઞ્જરઃ
આવી રીતે કહેતાં જ, તે વાનર-હાથી એ સમયે આનંદથી ભરાઈ ગયો.
તતસ્તુ સર્વે ક્રમાશઃ સ્નાત્વાર્ઽચ્ય પિતૃદેવતાઃ
પછી બધાએ ક્રમશઃ સ્નાન કર્યું અને પિતૃઓ તથા દેવતાઓની પૂજા કરી.
તામન્વેવ મહાવેગઃ સ કપિઃ પ્લવતાં વરઃ
પછી તે ઝડપદાર અને શક્તિશાળી વાનર, ઉછલનારા બધામાં શ્રેષ્ઠ, તેની પાછળ જતું રહ્યું.
સાપિ તં બલિનાં શ્રેષ્ઠં દૃષ્ટ્વૈવ કપિકુઞ્જરમ્
અને તેણીએ, તે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાનર-હાથીને જોઈને તરત જ—
તતો ઽનુ પર્વતશ્રેષ્ઠે ખ્યાતે કોલાહલે કપિઃ
પછી વાનરે, પ્રસિદ્ધ અને ગર્જનાથી ભરેલા પર્વતની ચોટી પર—
એવં રમન્તૌ સુચિરં સંપ્રાપ્તૌ વિન્ધ્યપર્વતમ્
આ રીતે લાંબા સમય સુધી આનંદ માણ્યા પછી, તેઓ વિંધ્ય પર્વત પર પહોંચી ગયા.
મઘ્યાહ્નમયે પ્રીતાઃ સપ્તગોદાવરં જલમ્
મધ્યાહ્ન સમયે, આનંદિત થઈને, તેમણે સાત ગોદાવરીનું પાણી પીધું.
તેષાં સારથયશ્ચાશ્વાન્ સ્નાત્વા પીતોદકાપ્લુતાન્
તેમના રથચાલકોએ ઘોડાઓને સ્નાન કરાવ્યા, જે પાણી પીધા પછી તેમાં ડૂબી ગયા હતા.
શાઢ્વલાઢ્યેષુ દેશેષુ મુહુર્ત્તાદેવ વાજિનઃ
હરીયાળી અને સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં, થોડા જ સમયમાં ઘોડાઓ—
તુરઙ્ગખુરનિર્ઘોષં શ્રુત્વા તા યોષિતાં વરાઃ
ઘોડાંઓના ખુરોની ગર્જના સાંભળી, તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ—