સંપ્રાપ્ય તીર્થે પિષ્ઠન્તિ અર્ચન્ત્યો હાટકેશ્વરમ્
પવિત્ર તીર્થ પર પહોંચી, તેઓ બેઠા અને હાટકેશ્વરનું પૂજન કર્યું.
તાસામર્થાય શકુનિર્જાબાલિઃ સઋતધ્વજઃ
તેમના માટે શકુની, જાબાલી અને ઋતધ્વજએ પ્રયત્ન કર્યો.
કાલે જગામ નિર્વેદાત્ સમં પિત્રા તુ શાકલમ્
સમય આવતાં, નિરાશ થઈને તે પિતાની સાથે શાકલપુર ગયો.
સમધ્યાસ્તે સ વિજ્ઞાય સાર્ઘપાત્રો વિનિર્યયૌ
તે સમજીને ધ્યાનમાં બેસ્યો અને પછી અર્પણપાત્ર લઈને બહાર ગયો.
સ ચેક્ષ્વાકુસુતો ધીમાન્ શકુનિર્ભ્રાતૃજોર્ચિતઃ
ઇક્ષ્વાકુનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર શકુની, ભાઈઓ દ્વારા સન્માનિત હતો.
રાજન્ નષ્ટઽબલાસ્માકં નન્દયન્તીતિ વિશ્રુતા
રાજા, આપણા પ્રિયજન ગુમ થઈ ગયા છે એ વાત સૌને જાણીતી છે.
તસ્માદુત્તિષ્ઠ માર્ગસ્વ સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ
માટે, ઊઠો અને તેને શોધો—તમે મદદ કરવી જ જોઈએ.
નષ્ટા કૃતશ્રમસ્યાપિ કસ્યાહં કથયામિ તામ્
હું ઘણો પ્રયાસ કર્યો છતાંયે તે ગુમ થઈ ગઈ છે; હવે હું એ વાત કોને કહું?
સિદ્ધાનાં વાક્યમાકર્ણ્ય બાણૈશ્છિન્નઃ સહસ્રધા
સિદ્ધોના વચન સાંભળીને, તે બાણોથી હજારો ટુકડામાં વિભાજિત થયો.
ન ચ જાનામિ સા કુત્ર તસ્માદ્ ગચ્છામિ માર્ગિતુમ્
મને ખબર નથી કે તે ક્યાં છે; એટલે હું તેને શોધવા જઈ રહ્યો છું.
સ્યન્દનાનિ દ્વિજાભ્યાં સ ભ્રાતૃપુત્રાય ચાર્પયત્
એણે રથો બે બ્રાહ્મણોને અને પોતાના ભાઈના પુત્રને સોંપ્યા.
બદર્યાશ્રમમાસાદ્ય દદૃશુસ્તપસાં નિધિમ્
બદરીના આશ્રમમાં પહોંચી, તેમણે તપસ્વીઓના ખજાનાને જોયો.
નિઃશ્વાસાયાસપરમં પ્રથમે વયસિ સ્થિતમ્
તે મહેનત અને ઉદાસીનતામાં શ્રેષ્ઠ, યુવાનીના પ્રથમ અવસ્થામાં હતો.
તપસ્વિન્ યૌવને ઘોરમાસ્થિતો ઽસિ સુદુશ્ચરમ્
હે તપસ્વી, યુવાનીમાં તું બહુ જ કઠિન અને ભયાનક તપ કરી રહ્યો છે.
સો ઽબ્રવીત્ કો ભવાન્ બ્રૂહિ મમાત્માનં સુહૃત્તયા
તે કહે છે: 'તમે કોણ છો? મને મિત્રતાથી તમારું સાચું સ્વરૂપ બતાવો.'
સ પ્રાહ રાજાસ્મિ વિભો તપસ્વિન્ શાકલે પુરે
તે જવાબ આપે છે: 'હું રાજા છું, મહાન ઋષિ, શાકલાનગરમાં વસું છું.'
સ ચાસ્મૈ પૂર્વચરિતં સર્વં કથિતવાન્ નૃપઃ
પછી રાજાએ પોતાનો પહેલો આખો ઇતિહાસ તેમને કહ્યો.
આગચ્છ યામિ તન્વઙ્ગીં વિચેતું ભ્રાતૃજો ઽસિ મે
'ચાલો, હું પાતળી કમરવાળી યુવતીને શોધવા જઈ રહ્યો છું; તમે મારા ભાઈ છો.'
સમારોપ્ય રથં તૂર્ણં તાપસાભ્યાં ન્યવેદયત્
પછી તેણે ઝડપથી રથ પર ચડીને બંને તપસ્વીઓને જાણ કરી.
પ્રોવાચ રાજન્નેહ્યોહિ કરિષ્યામિ તવ પ્રિયમ્
તે કહે છે: 'મહારાજ, અહીં આવો, હું તમારી મનગમતી વાત કરું છું.'
સપ્તગોદાવરં તીર્થં સા મયૈવ વિસર્જિતા
'સપ્તગોદાવર તીર્થ મેં જ છોડ્યું હતું.'
તત્રાસ્માકં સમેષ્યન્તિ કન્યાસ્તિસ્રસ્તથાપરાઃ
'ત્યાં અમારી ત્રણ દીકરીઓ અને બીજી પણ અમને મળશે.'
શકુનિં પુરતઝ કૃત્વા સેન્દ્રદ્યુમ્નઃ સપુત્રકઃ
પક્ષીને આગળ રાખીને ઇન્દ્રદ્યુમ્ન પોતાના પુત્રો સાથે નીકળી પડ્યા.
સપ્તગોદાવરં તીર્થં યત્ર તાઃ કન્યકા ગતાઃ
સપ્તગોદાવર તીર્થે, જ્યાં એ યુવતીઓ ગઈ હતી.
વિચચારોદયગિરિં વિચિન્વન્તી સુતાં નિજામ્
તે પોતાની દીકરીને શોધતી સવારે પર્વત પર ફરતી હતી.
કિં બાલા ન ત્વયા દૃષ્ટા કપે સત્યં વદસ્વ માં
'બાળિકા, શું તું તેને જોઈ નથી? વાનર, મને સાચું કહેજે.'
દૃષ્ટા દેવવતી નામ્ના મયા ન્યસ્તા મહાશ્રમે
'હું દેવવતી નામની યુવતીને જોયી હતી; મેં તેને મહાન આશ્રમમાં છોડી હતી.'
શ્રકણ્ઠાયતનસ્યાગ્રે મયા સત્યં તવોદિતમ્
'શ્રકંઠના મંદિરે આગળ, મેં તને સાચું કહેલું છે.'
ન હિ દેવવતી ખ્યાતા તદાચ્છ વ્રજાવહે
'ત્યાં દેવવતી જાણીતી નથી; ચાલ, હું તને બતાવું.'
પૃષ્ઠતો ઽસ્યાઃ સમાગચ્છન્નદીમન્વેવ કૌશિકીમ્
પછી તેઓ તેની પાછળથી કૌશિકી નદીના કિનારે ચાલ્યા.