સહ તેનૈવ વૃક્ષેણ પતિતાસ્મ્યહમાકુલા
એ જ વૃક્ષ સાથે, હું વ્યાકુળ થઈને નીચે પડી ગઈ.
સહ તેનૈવ વૃક્ષેણ પતિતાસ્મ્યહમાકુલા
એ જ વૃક્ષ સાથે, હું વ્યાકુળ થઈને નીચે પડી ગઈ.
દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ સ્તાવરાણિ ચરાણિ ચ
બધા જીવો, સ્થાવર અને જંગમ, બધાએ મને જોયી.
ઊચુશ્ચ સિદ્ધગન્ધર્વાઃ કષ્ટં સેયં મહાત્મનઃ
સિદ્ધો અને ગંધર્વોએ કહ્યું: 'અરે, મહાન આત્માવાળી માટે કેટલું દુઃખદ છે.'
મનોઃ પુત્રસ્ય વીરસ્ય સહસ્રક્રતુયાજિનઃ
મનુની પુત્રી, વીર અને હજારો યજ્ઞ કરનાર માટે.
ન ચ જાને સ કેનાપિ વૃક્ષશ્છિન્નઃ સહસ્રધા
પણ મને ખબર નથી કે એ વૃક્ષને કોણે હજાર ટુકડામાં કાપી નાખ્યું.
સમાનીતાસ્મયહમિમં ત્વં દૃષ્ટા ચાદ્ય સુન્દરિ
સુંદરિ, આજે હું અહીં લાવવામાં આવ્યો છું અને તને જોઈ શક્યો છું.
કન્યકે અનુપશ્યે હિ પુણ્કરસ્યોત્તરે તટે
કન્યે, પુંકરાના ઉત્તર કાંઠે જરા જો તો.
જગામ કન્યકે દ્રષ્ટું પ્રષ્ટું કાર્યસમુત્સુકા
કન્યા એ વાત જાણવાની અને જોવા ઉત્સુક બનીને ત્યાં ગઈ.
યાથાતથ્યં તયોસ્તાભ્યાં સ્વમાત્માનં નિવેદિતમ્
એ બંનેએ સાચી રીતે પોતાનો પરિચય આપ્યો.
સંપ્રાપ્ય તીર્થે પિષ્ઠન્તિ અર્ચન્ત્યો હાટકેશ્વરમ્
પવિત્ર તીર્થ પર પહોંચી, તેઓ બેઠા અને હાટકેશ્વરનું પૂજન કર્યું.
તાસામર્થાય શકુનિર્જાબાલિઃ સઋતધ્વજઃ
તેમના માટે શકુની, જાબાલી અને ઋતધ્વજએ પ્રયત્ન કર્યો.
કાલે જગામ નિર્વેદાત્ સમં પિત્રા તુ શાકલમ્
સમય આવતાં, નિરાશ થઈને તે પિતાની સાથે શાકલપુર ગયો.
સમધ્યાસ્તે સ વિજ્ઞાય સાર્ઘપાત્રો વિનિર્યયૌ
તે સમજીને ધ્યાનમાં બેસ્યો અને પછી અર્પણપાત્ર લઈને બહાર ગયો.
સ ચેક્ષ્વાકુસુતો ધીમાન્ શકુનિર્ભ્રાતૃજોર્ચિતઃ
ઇક્ષ્વાકુનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર શકુની, ભાઈઓ દ્વારા સન્માનિત હતો.
રાજન્ નષ્ટઽબલાસ્માકં નન્દયન્તીતિ વિશ્રુતા
રાજા, આપણા પ્રિયજન ગુમ થઈ ગયા છે એ વાત સૌને જાણીતી છે.
તસ્માદુત્તિષ્ઠ માર્ગસ્વ સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ
માટે, ઊઠો અને તેને શોધો—તમે મદદ કરવી જ જોઈએ.
નષ્ટા કૃતશ્રમસ્યાપિ કસ્યાહં કથયામિ તામ્
હું ઘણો પ્રયાસ કર્યો છતાંયે તે ગુમ થઈ ગઈ છે; હવે હું એ વાત કોને કહું?
સિદ્ધાનાં વાક્યમાકર્ણ્ય બાણૈશ્છિન્નઃ સહસ્રધા
સિદ્ધોના વચન સાંભળીને, તે બાણોથી હજારો ટુકડામાં વિભાજિત થયો.
ન ચ જાનામિ સા કુત્ર તસ્માદ્ ગચ્છામિ માર્ગિતુમ્
મને ખબર નથી કે તે ક્યાં છે; એટલે હું તેને શોધવા જઈ રહ્યો છું.
સ્યન્દનાનિ દ્વિજાભ્યાં સ ભ્રાતૃપુત્રાય ચાર્પયત્
એણે રથો બે બ્રાહ્મણોને અને પોતાના ભાઈના પુત્રને સોંપ્યા.
બદર્યાશ્રમમાસાદ્ય દદૃશુસ્તપસાં નિધિમ્
બદરીના આશ્રમમાં પહોંચી, તેમણે તપસ્વીઓના ખજાનાને જોયો.
નિઃશ્વાસાયાસપરમં પ્રથમે વયસિ સ્થિતમ્
તે મહેનત અને ઉદાસીનતામાં શ્રેષ્ઠ, યુવાનીના પ્રથમ અવસ્થામાં હતો.
તપસ્વિન્ યૌવને ઘોરમાસ્થિતો ઽસિ સુદુશ્ચરમ્
હે તપસ્વી, યુવાનીમાં તું બહુ જ કઠિન અને ભયાનક તપ કરી રહ્યો છે.
સો ઽબ્રવીત્ કો ભવાન્ બ્રૂહિ મમાત્માનં સુહૃત્તયા
તે કહે છે: 'તમે કોણ છો? મને મિત્રતાથી તમારું સાચું સ્વરૂપ બતાવો.'
સ પ્રાહ રાજાસ્મિ વિભો તપસ્વિન્ શાકલે પુરે
તે જવાબ આપે છે: 'હું રાજા છું, મહાન ઋષિ, શાકલાનગરમાં વસું છું.'
સ ચાસ્મૈ પૂર્વચરિતં સર્વં કથિતવાન્ નૃપઃ
પછી રાજાએ પોતાનો પહેલો આખો ઇતિહાસ તેમને કહ્યો.
આગચ્છ યામિ તન્વઙ્ગીં વિચેતું ભ્રાતૃજો ઽસિ મે
'ચાલો, હું પાતળી કમરવાળી યુવતીને શોધવા જઈ રહ્યો છું; તમે મારા ભાઈ છો.'
સમારોપ્ય રથં તૂર્ણં તાપસાભ્યાં ન્યવેદયત્
પછી તેણે ઝડપથી રથ પર ચડીને બંને તપસ્વીઓને જાણ કરી.
પ્રોવાચ રાજન્નેહ્યોહિ કરિષ્યામિ તવ પ્રિયમ્
તે કહે છે: 'મહારાજ, અહીં આવો, હું તમારી મનગમતી વાત કરું છું.'