શિવા ચાશિવનિર્ઘોષા તતો ભૂયો ઽબ્રવીનમુનિઃ
શિવા અને અશિવનિર્ઘોષા—પછી ઋષિએ વધુ વાત કરી.
તતો જગામ સ ઋષિરેવમુક્ત્વા વચો ઽદ્ભુતમ્
પછી ઋષિએ આ અદ્ભુત વચન કહીને ત્યાંથી વિદાય લીધી.
તીર્થં તતો હિરણ્વત્યાસ્તીરાત્ કપિરથોત્પતત્
પછી હિરણ્વતી નદીના કાંઠેથી વાનરરથ તીર્થ તરફ ઉડી ગયો.
તયાસ્મિ દેશમાનીતા ઇમં માનુષવર્જિતમ્
તેના દ્વારા હું આ મનુષ્યવિહિન પ્રદેશમાં લાવવામાં આવ્યો.
પ્રાહ સુન્દરિ ગચ્છસ્વ શ્રીકણ્ઠં યમુનાતટે
સુંદરીએ મને કહ્યું: 'યમુના કાંઠે શ્રીકંઠ પાસે જા.'
તસ્મૈ નિવેદયાત્માનં તત્ર શ્રેયો ઽધિલપ્સ્યસે
તેણે કહ્યું: 'તેણે પોતાને અર્પણ કરજે, ત્યાં તને શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ મળશે.'
પરિત્રાણાર્થમગમદ્ધિમાદ્રેર્યમુનાં નદીમ્
ઉદ્ધાર માટે તે પર્વત પરથી યમુના નદી પાસે આવી.
સંપ્રાપ્તા શઙ્કરસ્થાનં યત્રાગચ્છતિ તાપસઃ
તે શંકરના સ્થાન પર પહોંચી, જ્યાં તપસ્વી આવે છે.
પ્રતિવન્દ્ય તતો ઽપશ્યક્ષરાંસ્તાન્મહામુને
પ્રણામ કર્યા પછી, તેણે મહાન ઋષિઓને, અક્ષય લોકોને જોયા.
તજ્જાબાલ્યુદિતં શ્લોકમલિખચ્ચાન્યમાત્મનઃ
બાળપણમાં બોલેલો પોતાનો બીજો શ્લોક તેણે લખી લીધો.
સા ચાવસ્થામિમાં પ્રાપ્તા કશ્ચિન્માં ત્રાતુમીશ્વરઃ
આ સ્થિતિમાં પહોંચી, તેણે વિચાર્યું—'કોઈ ભગવાન મને બચાવે.'
દદૃસે ચાશ્રમવરં મત્તકોકિલનાદિતમ્
તેણે મદમસ્ત કોયલના રવથી ગુંજતું ઉત્તમ આશ્રમ જોયું.
ઇત્યેવં ચિન્તયન્તી સા સંપ્રવિષ્ટા મહાશ્રમમ્
આ રીતે વિચારીને, તે મહાશ્રમમાં પ્રવેશી ગઈ.
સંશુષ્કાસ્યાં ચલન્નેત્રાં પરિમ્લાનામિવાબ્જિનીમ્
તેનું મોઢું સુકાઈ ગયું હતું, આંખો ડોલતી હતી, તે કુમળી કમળ જેવી લાગી.
કેયમિત્યેવ સંચિન્ત્ય સમુત્થાય સ્થિતાભવત્
‘આ કોણ છે?’ એમ વિચારીને એ ઊભી રહી.
પપ્રચ્છતુસ્તથાન્યો ઽયં કથયામાસતુસ્તદા
પછી બન્નેએ એકબીજાને પ્રશ્ન કર્યા અને વાત કરવાનું શરૂ કર્યું.
સમાસીને કથાભિસ્તે નાનારૂપાભિરાદરાત્
બન્ને બેઠા અને વિવિધ વાતો સાથે મન લગાડી વાતો કરતાં રહ્યા.
સ તત્ત્વજ્ઞો મુનિશ્રેષ્ઠો અક્ષરાણ્યવલોકયન્
એ સત્યને જાણનારા શ્રેષ્ઠ મુનિએ અક્ષરોને ધ્યાનપૂર્વક જોયા.
મુહૂર્તં ધ્યાનમાસ્થાય વ્યજાનાચ્ચ તપોનિધિઃ
થોડો સમય ધ્યાનમાં બેસીને એ તપસ્વીએ બધું સમજી લીધું.
અયોધ્યામગમત્ ક્ષિપ્રં દ્રષ્ટુમિક્ષ્વાકુમીશ્વરમ્
પછી એ ઝડપથી અયોધ્યા ગયો અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાને મળવા ગયો.
શ્રૂયતાં નરસાર્દૂલ વિજ્ઞપ્તિર્મમ પાર્થિવ
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ રાજા, મારી વિનંતી સાંભળો.
ઉદ્બ્દ્ધઃ કપિના રાજન્ વિષયાનતે તવૈવ હિ
હે રાજા, તમારા રાજ્યમાં એક વાંદરો ઉપજ્યો છે.
શકુનિર્નામ રાજેન્દ્ર સ હ્યસ્ત્રવિધિપારગઃ
હે રાજાધિરાજ, ત્યાં શકુનિ નામનો એક છે, જે શસ્ત્રવિદ્યા જાણે છે.
આદિદેશ પ્રિયં પુત્રં શકુનિં તાપસાન્વયે
એણે પોતાના પ્રિય પુત્ર શકુનિને, જે તપસ્વી વંશમાં જન્મેલો છે, આદેશ આપ્યો.
સંપ્રાપ્તો બન્ધનોદ્દેશં સમં હિ પરમર્ષિણા
એ મહર્ષિ સાથે મળીને એ બંધનસ્થળે પહોંચ્યો.
દદર્શ વૃક્ષશિખરે ઉદ્બદ્ધમૃષિપુત્રકમ્
એણે વૃક્ષની ટોચ પર બંધાયેલા ઋષિપુત્રને જોયો.
દૃષ્ટ્વા સ મુનિપુત્રં તં સ્વજટાસંયતં વટે
એણે વટવૃક્ષ નીચે પોતાના જટાવાળા ઋષિપુત્રને જોયો.
લાઘવાદૃષિપુત્રં તં રક્ષંશ્ચિચ્છેદમાર્ગણૈઃ
એ રક્ષકએ ઝડપથી તીરો વડે ઋષિપુત્રના બંધન કાપી નાખ્યા.
પઞ્ચવર્ષશતે કાલે ગતે શક્તસ્તદા શરૈઃ
પાંચસો વર્ષ વીતી ગયા પછી, એ તીરો વડે એ કામ કરી શક્યો.
પ્રાપ્તં સ્વપિતરં દૃષ્ટ્વા જાબાલિઃ સંયતો ઽપિ સન્
પિતા આવ્યા તે જોઈને, જાબાલિ સંયમિત હોવા છતાં આગળ વધ્યો.