તપ્તકૃચ્છ્રરહસ્યં વૈ ચક્રુઃ શક્રપુરોગમાઃ
ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓએ તપની ગુપ્ત વિધિ કરી હતી.
વિમુક્તપાપા દેવેશં વાસુદેવમથાબ્રુવન્
પાપથી મુક્ત થઈને તેઓએ દેવોના દેવ વાસુદેવને સંબોધ્યા.
યં ક્ષીરાદ્યભિષેકેણ સ્નાપયામો વિધાનતઃ
નિયમ મુજબ કયા દેવને દુધ વગેરેથી અભિષેક કરીએ?
મદ્દેહે કિં ન પશ્યધ્વં યોગાશ્ચાયં પ્રતિષ્ઠિતઃ
મારા શરીરમાં સ્થિત યોગશક્તિ તમે કેમ નથી જોઈ શકતા?
સત્યં વદ સુરેશાન મહેશાનઃ ક્વ તિષ્ઠતિ
દેવોના સ્વામી, સાચું કહો: મહાદેવ ક્યાં નિવાસ કરે છે?
દર્શયામાસ દેવાનાં મુરારિર્લિઙ્ગમૈશ્વરમ્
મુરારીએ દેવતાઓને ઈશ્વરલિંગ દર્શાવ્યું.
સ્નાપયાઞ્ચક્રિરે લિઙ્ગં શાશ્વતં ધ્રુવમવ્યયમ્
તેમણે એ શાશ્વત, અડગ અને અવિનાશી લિંગને અભિષેક કર્યો.
બિલ્વપત્રામ્બુજૈર્દેવં પૂજયામાસુરઞ્જસા
બિલ્વપત્ર અને કમળથી તેમણે ભગવાનની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.
જપ્ત્વાષ્ટશતનામાનં પ્રણામં ચક્રિરે તતઃ
આઠસો નામોનું જાપ કરીને પછી તેમણે વંદન કર્યું.
કથં યોગત્વમાપન્નૌ સત્ત્વાન્ધતમસોદ્ભવૌ
અંધકાર અને અજ્ઞાનમાંથી જન્મેલા એ જીવોએ યોગશક્તિ કેવી રીતે પામી?
સર્વલક્ષણસંયુક્તઃ સર્વાયુધધરો ઽવ્યયઃ
તેમાં સર્વ લક્ષણો છે, બધા શસ્ત્રો ધારણ કરે છે અને તે અવિનાશી છે.
સમાધવં હારભુજઙ્ગવક્ષસં પીતાજિનાચ્છન્નકટિપ્રદેશમ્
તેના ગળામાં હાર છે, છાતી પર સાપના આભૂષણ છે અને કમર પર પીળું મૃગચર્મ છે.
કપર્દખટ્વાઙ્ગકપાલઘણ્ટાસશઙ્ખટઙ્કારરવં મહર્ષે
હે મહર્ષિ, કપર્દા શંખ, ખટ્વાંગ, કપાળ, ઘંટ અને શંખના ઘોંઘાટથી આખું વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠ્યું.
પ્રોક્ત્વા પ્રણામં કમલાસનાદ્યાશ્ચક્રુર્મતિં ચૈકતરાં નિયુજ્ય
પછી કમલાસન અને બીજા સૌએ વંદન કર્યું અને દરેકે પોતાનું મન એક દિશામાં સ્થિર કર્યું.
પ્રગૃહ્યાભ્યદ્રવત્તૂર્ણં કુરુક્ષેત્રં સ્વમાશ્રમમ
તેને પકડી, તે ઝડપથી પોતાના આશ્રમ, એટલે કે કુરુક્ષેત્ર તરફ દોડી ગયો.
દૃષ્ટ્વાનમઃ સ્થાણવેતિ પ્રોક્ત્વા સર્વેહ્યુપાવિશન્
તેને જોઈને સૌએ કહ્યું: 'નમસ્કાર, હે સ્થાણુ,' અને પછી બધા સાથે બેઠા.
ક્ષુબ્ધં જગજ્જગન્નાથ ઉન્મજ્જસ્વ પ્રિયાતિથે
હે જગન્નાથ, જગત અશાંત છે; હે પ્રિય અતિથિ, કૃપા કરીને ઉઠો.
શ્રુત્વોત્તસ્થૌ ચ વૈગેન સર્વવ્યાપી નિરઞ્જનઃ
આ સાંભળતાં જ સર્વવ્યાપક અને નિર્દોષ ભગવાન તરત જ ઊભા થયા.
સ ચાગતઃ સુરૈઃ સેન્દ્રઃ પ્રણતો વિનયાન્વિતૈઃ
ત્યારે તે દેવો અને ઇન્દ્ર સાથે આવ્યા, બધા વિનમ્રતાથી નમન કરતા.
મહાવ્રતં ત્રયો લોકાઃ ક્ષુબ્ધાસ્ત્વત્તેસાવૃતાઃ
તમારા મહાન વ્રતથી ત્રણેય લોક ગભરાઈ ગયા છે અને તેના આવરણમાં છે.
તતઃ સુરા દિવં જગ્મુર્હૃષ્ટાઃ પ્રયતમાનસાઃ
પછી દેવતાઓ આનંદથી અને એકાગ્ર મનથી સ્વર્ગ તરફ ગયા.
તતો ઽભિચિન્તયદ્રુદ્રઃ કિમર્થં ક્ષુભિતા મહી
પછી રુદ્રે વિચાર્યું: 'શુ માટે પૃથ્વી અશાંત થઈ છે?'
દદર્શોઘવતીતીરે ઉશનસં તપોનિધિમ્
તેને ઘઘવતી નદીના કિનારે તપસ્વી ઉશનસને જોયા.
જગત્ક્ષોભકરં વિપ્ર તચ્છીઘ્રં કથ્યતાં મમ
હે બ્રાહ્મણ, મને જલદી કહો કે જગતનું આ અશાંતિનું કારણ શું છે.
સંજીવનીં શુભાં વિદ્યાં જ્ઞાતુમિચ્છે ત્રિલોચન
હે ત્રિનેત્ર, હું એ શુભ સંજીવની વિદ્યા જાણવા ઈચ્છું છું.
તસ્માત્ સંજીવનીંવિદ્યાં ભવાન્ જ્ઞાસ્યતિ તત્તવત્તઃ
આથી, તમે સંજીવની વિદ્યા સાચા અર્થમાં જાણી શકશો.
તથાપિ ચલતે પૃથ્વી સાબ્ધિભૂભૃન્નગાવૃતા
છતાં પણ, સાગર, પર્વત અને ટેકરીઓથી ઘેરાયેલી પૃથ્વી હજી હલનચલન કરે છે.
દદર્શ નૃત્યમાનં ચ ઋષિં મઙ્કણસંજ્ઞિતમ્
તેને મંકણ નામના ઋષિને નૃત્ય કરતા જોયા.
તસ્યૈવ વેગેન સમાહતા તુ ચચાલ ભૂર્ભૂમિધરૈઃ સહૈવ
મંકણના જોરદાર નૃત્યથી પૃથ્વી અને તેના પર્વતો પણ કંપી ઉઠ્યા.
કિં ભાવિતો નૃત્યસિ કેન હેતુના વદસ્વ મામેત્ય કિમત્ર તુષ્ટિઃ
તમે શા માટે નૃત્ય કરો છો? તમારો ઇરાદો શું છે? આગળ આવીને મને કહો, અહીં તમને કઈ ખુશી મળે છે?