નમસ્કૃત્ય તતઃ સર્વે તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયો મુને
પછી બધાએ નમન કરીને હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા, હે મુનિ.
દદર્શ દગ્ધું કોપેન સર્વાંશ્ચૈવ સુરામુરાન્
તેના ક્રોધમાં તેણે બધા દેવો અને અસુરોને ભસ્મ કરવા માટે જોયા.
ભયાદન્યે હરં દૃષ્ટ્વા ગતા વૈવસ્વતક્ષયમ્
હરાને જોઈને ડરથી બીજાઓ યમના લોકમાં ચાલ્યા ગયા.
દૃષ્ટમાત્રાસ્ત્રિનેત્રેણ ભસ્મીભૂતાભવન્ ક્ષણાત્
તેની ત્રીજી આંખે જોયા એટલે જ ક્ષણમાં બધું ભસ્મ થઈ ગયું.
દુદ્રાવ વિક્લવગતિર્દક્ષિણાસહિતો ઽમ્બરે
તે ડગમગતી ચાલે દક્ષિણ દિશા સાથે આકાશમાં ભાગી ગયો.
શરં પાશુપતં કૃત્વા કાલરૂપી મહેશ્વરઃ
મહેશ્વરે કાળરૂપ ધારણ કરીને પાશુપત અસ્ત્ર ધારણ કર્યું.
અર્દ્ધેન ગગને શર્વઃ કાલરૂપી ચ કથ્યતે
અડધી આકારથી આકાશમાં સ્થિત રહેલા શર્વજીને સમયરૂપ ગણવામાં આવે છે.
લક્ષણં ચ સ્વરૂપં ચ સર્વં વ્યાખ્યાતુમર્હસિ
તમે તેમના બધા લક્ષણો અને સાચા સ્વરૂપને સંપૂર્ણ રીતે સમજાવશો.
યેનામ્બરં મુનિશ્રેષ્ઠ વ્યાપ્તં લોકહિતેપ્સુના
મુનિશ્રેષ્ઠ, દુનિયાના કલ્યાણની ઇચ્છાથી આકાશને કોણે વ્યાપ્યું હતું?
મેષો રાશિઃ કુજક્ષેત્રં તચ્છિરઃ કાલરૂપિણઃ
મેષ રાશિ, જે મંગળનું ક્ષેત્ર છે, તેને સમયરૂપ ભગવાનનું માથું કહેવામાં આવે છે.
સૌમ્યાર્દ્ધ વૃષનામેદં વદનં પરિકીર્તિતમ્
ચંદ્રદેવના અધિકારવાળી વૃષભ રાશિને તેમના મોઢું ગણવામાં આવે છે.
મિથુનં ભુજયોસ્તદસ્ય ગગનસ્થસ્ય શૂલિનઃ
મિથુન રાશિને આકાશમાં ઊભેલા ત્રિશૂલધારી ભગવાનના હાથ કહેવામાં આવે છે.
સૂર્યક્ષેત્રં વિભોર્બ્રહ્મન્ હૃદયં પરિગીયતે
સૂર્યનું ક્ષેત્ર, હે બ્રાહ્મણ, મહાન ભગવાનનું હૃદય ગણાય છે.
સોમપુત્રસ્ય સદ્મૈતદ્ દ્વિતીયં જઠરં વિભોઃ
ચંદ્રપુત્રનું ઘર બીજું છે, જે ભગવાનનું પેટ કહેવાય છે.
દ્વિતીયં સુક્રસદનં તુલા નાભિરુદાહૃતા
શુક્રનું બીજું ઘર તુલા રાશિ છે, જેને નાભિ કહેવામાં આવે છે.
દ્વિતીયં વૃશ્ચિકો રાશિર્મેઢ્રં કાલસવરૂપિણઃ
બીજી રાશિ, વૃશ્ચિક, સમયરૂપ ભગવાનના અંગે મેદ્ર કહેવામાં આવે છે.
ઊરુયુગલમીશસ્ય અમરર્ષે પ્રગીયતે
હે અમર ઋષિ, ભગવાનના બંને જાંઘોનું વર્ણન આવું કરવામાં આવ્યું છે.
ધનિષ્ઠાર્ધં શતભિષા જાનુની પરમેષ્ઠિનઃ
ધનિષ્ઠાનો અડધો ભાગ અને શતભિષ રાશિ પરમેશ્વરનાં ઘૂંટણ ગણાય છે.
સૌરેઃ સદ્માપરમિદં કુમ્ભો જઙ્ઘે ચ વિશ્રતે
શનિનું મુખ્ય ઘર કુંભ રાશિ છે, જેને પગની પિંડળી ગણવામાં આવે છે.
દ્વિતીયં જીવસદનં મીનસ્તુ ચરણાવુભૌ
ગુરુનું બીજું ઘર મીન રાશિ છે, જેને બંને પગ કહેવાય છે.
વિદ્ધશ્ચાસૌ વેદનાબુદ્ધિમુક્તઃ ખે સંતસ્થૌ તારકાભિશ્ચિતાઙ્ગઃ
વેદના અને વિચારથી મુક્ત થઈ, તારા વડે શોભિત શરીર સાથે, તે આકાશમાં ઊભો રહ્યો.
તેષાં વિશેષતો બ્રૂહિ લક્ષણાનિ સ્વરૂપતઃ
હવે તમે તેમના લક્ષણો અને સાચા સ્વરૂપને વિગતે કહો.
યાદૃશા યત્ર સંચારા યસ્મિન્ સ્થાને વસન્તિ ચ
તેઓ કેવી રીતે ચાલે છે અને કયા સ્થાન પર રહે છે, એ જણાવો.
સંચારસ્થાનમેવાસ્ય ધાન્યરત્નાકરાદિષુ
તેમના ગતિસ્થાન ધાન્ય, રત્ન અને એવાં અન્ય વસ્તુઓમાં છે.
નિત્યં ચરતિ ફુલ્લેષુ સરસાં પુલિનેષુ ચ
સદા ખીલેલા ફૂલોમાં અને સરોવરનાં કિનારે તે ફરતો રહે છે.
તસ્યાધિવાસભૂમિત્તુ કુષીવલધરાશ્રયઃ
પૃથ્વી એનું નિવાસસ્થાન છે અને ખેતરો એનું આશ્રય છે.
વીણાવાદ્યધૃઙ્ મિથુનં ગીતનર્તકશિલ્પિષુ
વીણા વગાડવામાં nipુણ એવા જોડી, ગાયક, નૃત્યકાર અને કળાકારોમાં છે.
મિથુનં નામ વિખ્યાતં રાશિર્દ્વેધાત્મકઃ સ્થિતઃ
આ જોડી નામથી પ્રસિદ્ધ છે અને એ રાશિ બે સ્વરૂપે સ્થિર છે.
કેદારવાપીપુલિને વિવિક્તાવનિરેવ ચ
ખેતરોમાં, તળાવોમાં અને એકાંતવાળી નદીકાંઠે પણ રહે છે.
વસતે વ્યાધપલ્લીષુ ગહ્વરેષુ ગુહાસુ ચ
શિકારીઓના ગામોમાં, પહાડની ગુફાઓમાં અને કંદરાઓમાં વસે છે.