તદાપ્રભૃતિ નિસ્તેજાઃ ક્ષીણવીર્યઃ પ્રદૃશ્યતે
ત્યાંથી પછી તે તેજહીન અને શક્તિથી ખૂટી ગયો છે.
તપોર્થાય તથા ચક્રે મતિં મતિમતાં વરઃ
પછી તપ માટે, જ્ઞાનોમાં શ્રેષ્ઠ એણે પોતાનું મન એકાગ્ર કર્યું.
શૈલાદિં સ્થાપ્ય ગોપ્તારં વિચચાર મહીતલમ્
પર્વતને રક્ષક તરીકે રાખીને, તેણે સમગ્ર ધરતી પર વિહાર કર્યો.
ધારયાણઃ કટીદેશે મહાશઙ્ખસ્ય મેખલામ્
તેના કમરના આસપાસ મહાન શંખની કમરપટ્ટી પહેરી હતી.
એકાહવાસી વૃક્ષે હિ શૈલસાનુનદીષ્વટન્
એ એક દિવસ માટે વૃક્ષો, પર્વતની ઢાળીઓ અને નદીઓમાં રહીને ફરતો રહ્યો.
વાય્વાહારસ્તદા તસ્થૌ નવવરિષશતં ક્રમાત્
એ સમયે તેણે માત્ર વાયુ પર જીવંત રહી, અને સતત નવસો વર્ષ સુધી ઊભો રહ્યો.
વિસ્તૃતે હિમવત્પુષ્ઠે રમ્યે સમશિલાતલે
વિસ્તૃત અને સુંદર હિમવંતના પટ પર, સમતલ પથ્થરની સપાટી પર,
સાર્ચિષ્મતી જટામધ્યાન્નિષણ્ણા ધરણીતલે
તે તેજસ્વિ સ્ત્રીએ પોતાની જટામાં બેઠી, ધરતી પર સ્થિર થઈ.
જાતસ્તીર્થવરઃ પુમ્યઃ કેદાર ઇતિ વિશ્રુતઃ
ત્યાં શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર તીર્થ ઉત્પન્ન થયું, જે કેદાર નામે પ્રસિદ્ધ થયું.
પુણ્યવૃદ્ધિકરં બ્રહ્મન્ પાપઘ્નં મોક્ષસાધનમ્
હે બ્રાહ્મણ, તે પુણ્યમાં વધારો કરે છે, પાપ નાશ કરે છે અને મોક્ષનું સાધન છે.
યે જલં તાવકે તીર્થે પીત્વા સંયમિનો નરાઃ
જે સંયમી પુરુષો તારા તીર્થનું જળ પીવે છે,
તેષાં હૃત્પઙ્કજેષ્વેવ મલ્લિઙ્ગં ભવિતા ધ્રુવમ્
તેમના હૃદયના કમળમાં નિશ્ચિતપણે શિવલિંગ પ્રગટ થશે.
પિતૄણામક્ષયં શ્રાદ્ધં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
તેમના પિતૃઓ માટે શ્રાદ્ધ ક્યારેય ક્ષય પામશે નહીં; તેમાં કોઈ શંકા નથી.
ભવિષ્યન્ત્યક્ષયા નૄણાં મૃતાનામપુનર્ભવઃ
મૃત પિતૃઓ માટે પુનર્જન્મ નહીં થાય; તેઓ અક્ષય અવસ્થા પામશે.
પુનાતિ પુંસાં કેદારસ્ત્રિનેત્રવચનં યથા
કેદાર પુરુષોને પવિત્ર કરે છે, જેમ ત્રણ આંખાવાળાના વચન મુજબ છે.
સ્નાતું ભાનુસુતાં દેવીં કાલિન્દીં પાપનાશિનીમ્
સૂર્યપુત્રી, પાપનાશિ કાલિન્દી દેવીમાં સ્નાન કરવા માટે,
વૃતાં તીર્થશતૈઃ પુણ્યૈઃ પ્લક્ષજાં પાપનાશિનીમ્
શતાબ્દી તીર્થોથી ઘેરાયેલી, પાપનાશક પ્લક્ષજામાં,
દ્રુપદાં નામ ગાયત્રીં જજાપાન્તર્જલે હરઃ
હરે જળમાં 'દ્રુપદા' નામની ગાયત્રીનો જાપ કર્યો.
સાગ્રાઃ સંવત્સરો જાતો ન ચોન્મજ્જત ઈશ્વરઃ
એક આખું વર્ષ વીતી ગયું, છતાં ભગવાન બહાર આવ્યા નહીં.
ચેલુઃ પેતુર્ધરણ્યાં ચ નક્ષત્રાસ્તારકૈઃ સહ
નક્ષત્રો અને તારાઓ સાથે ધરતી પર પડી ગયા.
સ્વસ્ત્યસ્તુ લોકેભ્ય ઇતિ જપન્તઃ પરમર્ષયઃ
‘સૌ લોકોએ સુખી રહે’ એવી પ્રાર્થના કરતાં મહાન ઋષિઓએ પોતાના જપ આરંભ્યા.
દૃષ્ટ્વોચુઃ કિમિદં લોકાઃ ક્ષુબ્ધાઃ સંશયમાગતાઃ
આ જોઈને તેઓએ કહ્યું: ‘આ શું થયું? લોકો ગભરાઈ ગયા છે અને શંકામાં પડી ગયા છે.’
તદાગચ્છત વો યુક્તં દ્રષ્ટું ચક્રગદાધરમ્
હવે તમારે સૌએ ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર ભગવાનને જોવા જવું યોગ્ય છે.
પિતામહં પુરસ્કૃત્ય મુરારિસદનં ગતાઃ
પિતામહને આગળ રાખીને તેઓએ મુરાના શત્રુના નિવાસસ્થાને ગયા.
દૈત્યો રાક્ષસો વાપિ પાર્થિવો વા તદુચ્યતામ્
દૈત્ય હોય, રાક્ષસ હોય કે રાજા હોય—એ કોણ છે, એ કહો.
દૈત્યો રાક્ષસો વાપિ પાર્થિવો વા તદુચ્યતામ્
દૈત્ય હોય, રાક્ષસ હોય કે રાજા હોય—એ કોણ છે, એ કહો.
કથં ચ નહતઃ સંખ્યે વિષ્ણુના તદ્ વદસ્વ મે
અને યુદ્ધમાં વિષ્ણુએ તેને કેવી રીતે મારો, એ પણ મને કહો.
વિચિત્રમિદમાખ્યાનં પુણ્યં પાપપ્રણાશનમ્
આ કથા અદ્ભુત છે, પુણ્યદાયી છે અને પાપનો નાશ કરતી છે.
સ દદર્શ રણે શસ્તાન્ દિતિપુત્રાન્ સુરોત્તમૈઃ
યુદ્ધમાં તેણે દિતિના પુત્રોને શસ્ત્રોથી સજ્જ જોઈને, તેઓ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ સામે ઊભા હતા.
આરાધયામાસ વિભું બ્રહ્માણમપરાજિતમ્
તેણે અપરાજિત અને સર્વશક્તિમાન બ્રહ્માજીની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.