તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગીં ગિરિરાજસુતાં વને
વનમાં, દરેક અંગે મનોહર એવી ગિરિરાજકન્યાને જોઈને—
કસ્યેયં ચારુસર્વાઙ્ગી વને ચરતિ સુન્દરી
'આ વનમાં ફરતી સુંદર, દરેક અંગે આકર્ષક સ્ત્રી કોણની છે?'
તન્મદીયેન જીવેન ક્રિયતે નિષ્ફલેન કિમ્
'મારું જીવન જો વ્યર્થ જાય તો તેનો શું લાભ?'
અતો ધિઙ્ મમ રૂપેણ કિં સ્થિરેણ પ્રયોજનમ્
'મારા રૂપનું પણ શું કામ, જો તે નિષ્ફળ રહે તો શરમ છે.'
યો મામસિતકેશાં તાં યોજયેન્ મૃગલોચનામ્
'જે મને એ કાળી વાળવાળી, હરણ જેવી આંખવાળી સ્ત્રી સાથે મિલાવશે—'
પિધાય કર્ણો હસ્તાભ્યાં શિરઃકમ્પં વચો ઽબ્રવીત્
કાન પર હાથ મૂકી, માથું હલાવીને તેણે આ શબ્દો કહ્યા:
લોકનાથસ્ય ભાર્યોયં શઙ્કરસ્ય ત્રિશૂલિનઃ
'આ તો લોકનાથ, ત્રિશૂલધારી શંકરની પત્ની છે.'
ભવતઃ પરદારોયં મા નિમજ્જ રસાતલે
'આ પરસ્ત્રી છે, હે પ્રભુ, પાતાળમાં ડૂબીશ નહીં!'
શત્રવસ્તે પ્રકુર્વન્તુ પરદારાવગાહનમ્
'પરસ્ત્રીના સંપર્કનો પાપ તો તમારા દુશ્મનો કરે.'
દૃષ્ટ્વા સૈન્યં વિપ્રધેનુપ્રસક્તં તથ્યં પથ્યં સર્વલોકે હિતં ચ
જ્યારે તેણે બ્રાહ્મણોની ગાય માટે સમર્પિત, સત્ય અને સર્વલોકના હિતમાં રહેલી સેના જોઈ—
વરં ક્લીબૈર્ભાવ્યં ન ચ પરકગલત્રાભિગમનં વરં ભિક્ષાર્થિત્વં ન ચ પરધનાસ્વાદમસકૃત્
'પરસ્ત્રી પાસે જવું કરતાં નિર્બળ રહેવું સારું; પરધનનો સ્વાદ લેતા ભિક્ષા માંગવી વધુ ઉત્તમ છે.'
ઇયં સા શત્રુજનનીત્યેવમુક્ત્વા પ્રદુદ્રુવે
'આ તો શત્રુઓની જનની છે' એમ કહીને તે ભાગી ગયો.
તાન્ રુરોધ બલાન્નન્દી વજ્રોદ્યતકરો ઽવ્યયઃ
નંદીએ, હાથમાં વજ્ર ઊંચકીને, અડગ રહીને તેમને જોરથી અટકાવ્યા.
કુલિશોનાહતાસ્તૂર્ણં જગ્મુર્ભીતા દિશો દશ
વજ્રના ઘા ખાઈ, તેઓ ડરીને દસેય દિશામાં ભાગી ગયા.
પરિઘેણ સમાહત્ય પાતયામાસ નન્દિનમ્
પછી તેણે લાકડીથી નંદીને માર્યો અને તેને જમીન પર પાડી દીધો.
શતરૂપાભવદ્ ગૌરી ભયાત્ તસ્ય દુરાત્મનઃ
તે દુષ્ટના ભયથી શતરૂપા ગૌરી બની ગઈ.
યથા વને મત્તકરી પરિભ્રમન્ કરેણુમધ્યે મદલોલદૃષ્ટિઃ
જેમ જંગલમાં ઉશ્કેરાયેલી હાથીણ પોતાના જૂથમાં મસ્ત નજરે ફરતી હોય છે,
નાત્રાશ્ચર્યં ન પશ્યન્તિ ચત્વારો ઽમી સદૈવ હિ
આમાં કંઈ આશ્ચર્ય નથી; આ ચારેય તો ક્યારેય કંઈ જોતાં જ નથી.
સો ઽપશ્યમાનો ગિરિજાં પશ્યન્નપિ તદાન્ધકઃ
એ સમયે અંધક, ગિરિજાને જોઈને પણ સાચે જોઈ શક્યો નહીં.
તતો દેવ્યા સ દુષ્ટાત્મા શતવર્યા નિરાકૃતઃ
પછી એ દુષ્ટને દેવી, જે સો વીજળી જેવી પ્રખર હતી, તેણે ત્યજી દીધો.
વીક્ષ્યાન્ધકં નિપતિતં શતરૂપા વિભાવરી
અંધકને પડેલો જોઈને, શતરૂપા રાત્રિ જેવી તેજસ્વી લાગી.
પતિતં ચાન્ધકં દૃષ્ટ્વા દૈત્યદાનવયૂથપાઃ
અંધકને પડેલો જોઈને, દૈત્ય અને દાનવોના મુખ્યોએ—
તેષામાપતતાં શબ્દં શ્રુત્વા તસ્થૌ ગણેશ્વરઃ
તેમની દોડધામનો અવાજ સાંભળી, ગણેશ્વર અડગ ઊભો રહ્યો.
આદાય વજ્રં બલવાન્ મઘવાનિવ ગણેશ્વરઃ
પછી શક્તિશાળી ગણેશ્વરે વીજળી પકડી અને મેઘવંત જેવો થયો.
દેવી ચ તા નિજા મૂર્તિઃ પ્રાહ ગચ્છધ્વમિચ્છયા
દેવીએ પોતાની સ્વરૂપોને કહ્યું: 'તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે જાઓ.'
વસતિર્ભવતીનાં ચ ઉદ્યાનેષુ વનેષુ ચ
તમારું નિવાસ ઉદ્યાનો અને જંગલોમાં રહેશે.
વનસ્પતિષુ વૃક્ષેષુ ગચ્છધ્વં પ્રણિપત્યામ્બિકાં ક્રમાત્
વનસ્પતિઓ અને વૃક્ષોમાં જઈ, ક્રમશઃ અંબિકાને વંદન કરતાં જાવ.
સ્વબલં નિર્જિતં દૃષ્ટ્વા તતઃ પાતાલમાદ્રવાત્
પછી પોતાનું સેનાબળ હારેલું જોઈ, તે ઝડપથી પાતાળમાં ભાગી ગયો.
રાત્રૌ ન શેતે મદનેષુતાડિતો ગૌરીં સ્મરન્કામબલાભિપન્નઃ
પ્રેમના બાણોથી ઘાયલ, ગૌરીને યાદ કરીને, કામના બળે ઘેરાયેલો, તે રાત્રે ઊંઘી શક્યો નહીં.
અનધકં યોધયામાસ એતન્મે વક્તુમર્હસિ
મને કહો કે અંધક સાથે કેવી રીતે યુદ્ધ થયું; તમે મને આ વાત અવશ્ય કહો.