કિમત્ર ચિત્રં યદનુજ્જ્વલં જનં નિષેવ્ય યોષિદ્ ભવતિ ત્વશીલા
અહીં શું આશ્ચર્ય છે? તેજ વગરના લોકો સાથે રહેતાં, સ્ત્રીનું વર્તન અશાંત બની જાય છે.
ફલૈશ્ચ બિલ્વાઃ પયસા તથાપગાઃ પત્રૈઃ સપદ્મૈશ્ચ મહાસરાંસિ
બિલ્વ વૃક્ષો ફળ આપે છે, નદીઓ પાણી આપે છે, અને મોટા તળાવ પાંદડા અને કમળથી શોભાયમાન છે.
ગૃહં કુરુષ્વાત્ર મહાચજલોત્તમે સુનિર્વૃતા યેન ભવામિ શંભો
મહાન જળકાંઠે આ ઉત્તમ સ્થળે ઘર બાંધો, જેથી હું શાંતિથી રહી શકું, ó શંભુ.
ન મે ઽસ્તિ વિત્તં ગૃહસંચયાર્થે મૃગારિચર્માવરણં મમ પ્રિયે
મારે ઘર માટે કોઈ સંપત્તિ નથી; મારા માટે હરણની ચામડી જ આવરણ છે, ó પ્રિય.
કેયૂરમેકં મમ કમ્બલસ્ત્વહિર્દ્વિતીયમન્યો ભુજગો ધનઞ્જયઃ
મારે એક જ કયૂર છે, મારી ઓઢણી તું છે; બીજું તો ધનંજય નામના સાપ છે.
નીલો ઽપિ નીલાઞ્જનતુલ્યવર્ણઃ શ્રોણીતટે રાજતિ સુપ્રતિષ્ઠઃ
ગાઢ કાજલ જેવી રંગવાળું નિલો, કમર પર સુંદર રીતે ઝળકે છે.
અવનિતસમવેક્ષ્ય સ્વામિનો વાસકૃચ્છ્રાત્ પરિવદતિ સરોષં લજ્જયોચ્છ્વસ્ય ચોષ્મ્
માલિકને વાસ માટે કઠિનાઈમાં જોઈને, સેવક ગુસ્સે અને શરમથી ઉશ્કેરાઈને ફરિયાદ કરે છે.
વૃક્ષમૂલે સ્થિતાયા મે સુદુઃખેન વદામ્યતઃ
વૃક્ષની મૂળ પાસે ઊભી રહીને, હું ખૂબ દુઃખ સાથે વાત કરું છું.
તતો ઽભવન્નામ તેદશ્વરસ્ય જીમૂતકેતુસ્ત્વિતિ વિશ્રુતં દિવિ
પછી એ ઘોડાનું નામ જીમૂતકેતુ તરીકે સ્વર્ગમાં પ્રસિદ્ધ થયું.
લોકાન્ન્દકરી રમ્યા શરત્ સમભવન્મુને
મુનિ, સુંદર શરદ ઋતુ આવી, જે વિશ્વમાં પ્રકાશ લાવી.
પદ્માઃ સુગન્ધં નિલયાનિ વાયસા રુરુર્વિષાણં કલુષં જલાશયઃ
કમળ સુગંધ ફેલાવે છે, પક્ષીઓ ઘરમાં રહે છે, હરણના સિંગ તીખા છે, અને જળાશયો અશુદ્ધ છે.
નન્દન્તિ હૃષ્ટાન્યપિ ગોકુલાનિ સન્તશ્ચ સંતોષમનુવ્રજન્તિ
ગોકુલો પણ આનંદથી ખુશ થાય છે, અને સજ્જન સંતોષના માર્ગે ચાલે છે.
સતાં ચ ચિત્તં હિ દિશાં મુખૈઃ સમં વૈમલ્યમાયાન્તિ શશઙ્કકાન્તયઃ
સજ્જનોનું મન, દિશાઓના ચહેરા દ્વારા, ચાંદનીની કિરણોની જેમ, સમાન રીતે સ્વચ્છતા પામે છે.
સતીમાદાય શૈલેન્દ્રં મન્દરં સમુપાયયૌ
સતીને લઈને, તે પર્વતોના રાજા મંદર પાસે પહોંચ્યો.
રરામ શંભુર્ભગવાન્ સત્યા સહ મહાદ્યુતિઃ
મહાન તેજવાળા શંભુ ભગવાન, સત્યા સાથે આનંદમાં રહ્યા.
દક્ષઃ પ્રજાપતિશ્રેષ્ઠો યષ્ટુમારભત ક્રતુમ્
પ્રજાપતિઓમાં શ્રેષ્ઠ દક્ષે યજ્ઞ શરૂ કર્યો.
સકશ્યપાન્ સમામન્ત્ર્ય સદસ્યાન્ સમચીકરત્
કશ્યપોને બોલાવીને, સભામાં સભ્ય તરીકે નિમણુંક કરી.
સહાનસૂયયાત્રિં ચ સહ ધૃત્યા ચ કૌશિકમ્
અનસૂયા, અત્રિ, ધૃતિ અને કૌશિક સાથે મળીને.
ચન્દ્રયા સહિતં બ્રહ્મન્નૃષિમઙ્ગીરસં તથા
ચંદ્ર અને મહર્ષિ અંગીરસ સાથે, હે બ્રાહ્મણ.
વિદ્વાન્ ગુણસંપન્નાન્ વેદવેદાડ્ગપારગાન્
જેઓ વિદ્વાન છે, ગુણોથી ભરપૂર છે, અને વેદ તથા તેના અંગોમાં પારંગત છે.
નિમન્ત્ર્ય યજ્ઞવાટસ્ય દ્વારપાલત્વમાદિશત્
તેમને આમંત્રણ આપીને, યજ્ઞસ્થળના દ્વારપાલ તરીકે ફરજ સોંપી.
ભૃગું ચ મન્ત્રસંસ્કારે સમ્યગ્ દક્ષં પ્રયુક્તવાન્
ભૃગુને મંત્રોની સંસ્કાર વિધિમાં યોગ્ય રીતે જોડ્યો.
ધનાનામાધિપત્યે ચ યુક્તવાન્ હિ પ્રજાપતિઃ
પ્રજાપતિને ધનના અધિપતિ તરીકે નિમણુંક કરવામાં આવી.
સશઙ્કરાં સતીં મુક્ત્વા મખે સર્વાન્ ન્યમન્ત્રયત્
શંકર અને સતીને છોડીને, યજ્ઞ માટે સૌને આમંત્રિત કર્યા.
જ્યેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠો વરિષ્ઠો ઽપિ આદ્યો ઽપિ ન નિમન્ત્રિતઃ
મોટા, શ્રેષ્ઠ, સૌથી મહાન અને આગલા પણ આમંત્રિત ન થયા.
કપાલીલિ વિદિત્વેશો દક્ષેણ ન નિમન્ત્રિતઃ
કપાલી તરીકે ઓળખાતા ભગવાનને દક્ષે આમંત્રણ આપ્યું નહોતું.
કિમર્થં દેવતાશ્રેષ્ઠઃ શૂલપાણિસ્ત્રિલોચનઃ કપાલી ભગવાઞ્જાતઃ કર્મણા કેન શઙ્કરઃ
કયા કારણે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, શૂળધારી, ત્રિનેત્ર, કપાલી એવા શંકર પોતાના કર્મથી એવા બન્યા?
પ્રોક્તમાદિપુરાણે ચ બ્રહ્મણાવ્યક્તમૂર્ત્તિના
આદીપુરાણમાં અવ્યક્ત સ્વરૂપવાળા બ્રહ્માએ કહ્યું છે.
નષ્ટટન્દ્રાર્કનક્ષત્રં પ્રણષ્ટપવનાનલમ્
જ્યારે સૂર્ય અને તારા નિર્જીવ હતા, પવન અને અગ્નિ પણ અદૃશ્ય થઈ ગયા હતા.
નિમગ્નુપર્વતતરુ તમોભૂતં સુદુર્દસમ્
પર્વતો અને વૃક્ષો ડૂબી ગયા હતા, બધું અંધકારમાં ઢંકાઈ ગયું હતું, પાર કરવું અતિ કઠિન હતું.