બિભેદ શક્ત્યા કૌટિલ્યો મહિષેણ સમં તદા
પછી વાંકડા સ્વભાવવાળાએ ભેંસ સાથે ભાળથી ઘા કર્યો.
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રશ્વિવસુપ્રધાના જગ્મુર્દિવં મહિષમીક્ષ્ય હતં ગુહેન
ગુહાએ ભેંસને માર્યો તે જોઈને, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મુખ્ય વસુઓ સ્વર્ગે ગયા.
નિવારિતશ્ચક્રધરેણ વેગાદાલિઙ્ગ્ય દોર્ભ્યા ગુરુરિત્યુદીર્ય
ચક્રધારી દ્વારા ઝડપથી રોકાઈને, બાહુમાં ભળી, તેણે કહ્યું, 'ગુરુ!'
હરિઃ કુમારં સશિખણ્ડિનં નયદ્વેગાદ્દિવં પન્નગશત્રુપત્રઃ
પન્નગશત્રુ હરિએ, શિખંડિ સાથે કુમારને ઝડપથી સ્વર્ગે લઈ ગયો.
ભ્રાતા મયા માતુલજો નિરસ્તસ્તસ્માત્ કરિષ્યે સ્વશરીરશોષમ્
મારો ભાઈ, જે મમેરો છે, તેને મેં હરાવ્યો છે; હવે હું પોતે પોતાનું શરીર ક્ષીણ કરીશ.
સ્નાત્વૌઘવત્યાં હરમીક્ષ્ય ભક્ત્યા ભવિષ્યસે સૂર્યસમપ્રભાવઃ
અઘવતી નદીમાં સ્નાન કરીને અને ભક્તિથી હરાને જોઈને, તું સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી બનશે.
સ્નાત્વાર્ચ્ય દેવાન્ સ રવિપ્રકાશો જગામ શૈલં સદનં હરસ્ય
સ્નાન કરીને અને દેવતાઓની પૂજા કરી, સૂર્ય જેવો તેજ પામીને, તે હરાના પર્વતસ્થાન પર ગયો.
આરાધયાનો વૃષભધ્વજં તદા હરો ઽસ્ય તુષ્ટો વરદો બભૂવ
પછી જ્યારે તેણે વૃષભધ્વજની આરાધના કરી, ત્યારે હરાએ પ્રસન્ન થઈને તેને વર આપ્યો.
છિન્દ્યાદ્યથા ત્વપ્રતિમં કરેણ બાણસ્ય તન્મે ભગવાન્ દદાતુ
જેમ કોઈ પોતાના હાથથી મૂર્તિને કાપી નાખે, એ જ રીતે ભગવાન મને બાણ પર વિજય મેળવવાની શક્તિ આપે.
બાણસ્ય તદ્બાહુબલં પ્રવૃદ્ધં સંછેત્સ્યતે નાત્ર વિચારણાસ્તિ
બાણના હાથની જે શક્તિ હવે ખૂબ વધી ગઈ છે, તે કાપી નાખવામાં આવશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
નિપત્ય પાદૌ પ્રતિવન્દ્ય હૃષ્ટો નિવેદયામાસ હરપ્રસાદમ્
પગે પડી, આનંદથી વંદન કરી, તેણે હરાની કૃપા મળ્યાની વાત કહી.
ક્રૌઞ્ચસ્ય મૃત્યુઃ શરણાગતાર્થં પાપાપહં પુણ્યવિવર્ધનં ચ
ક્રૌંચનું મૃત્યુ શરણમાં આવેલા માટે થયું, જે પાપ દૂર કરે છે અને પુણ્ય વધારશે.
સ કેન વદ નિર્ભિન્નઃ શરેણ દિતિજેશ્વરઃ
મને કહો, દૈત્યરાજને કોણે બાણથી ઘાયલ કર્યો હતો?
સૂરો ઽસૈન્યદમનો બલવાન્ સુહૃત્સુ વિપ્રાન્ધદીનકૃપણેષુ સમાનભાવઃ
તે વીર હતો, યુદ્ધમાં અપરાજિત, શક્તિશાળી અને મિત્ર, બ્રાહ્મણ, ગરીબ તથા દુઃખી સૌમાં સમાન ભાવ ધરાવતો હતો.
પાતાલકેતું નિજઘાન પૃષ્ઠે બાણેન ચન્દ્રાર્ધનિભેન વેગાત્
પાતાળકેતુને ચાંદની જેવો તેજસ્વી અને ઝડપી બાણ પાછળથી વાગ્યો.
યેનાસૌ પત્રિણા દૈત્યં નિજઘાન નૃપાત્મજઃ
કયા રાજકુમારે પાંખવાળા બાણથી એ દૈત્યને મારો હતો?
પપાતાલકેતુસ્તપસો ઽસ્ય વિઘ્નં કરોતિ મૌઢ્યાત્ સ સમાધિભઙ્ગમ્
પાતાળકેતુએ અજ્ઞાનતાથી તેની તપશ્ચર્યામાં વિઘ્ન ઊભું કર્યું અને ધ્યાનમાં ખલેલ પહોંચાડ્યો.
આકાશમીક્ષ્યાથ સ દીર્ઘમુષ્ણં મુમોચ નિઃશ્વાસમનુત્તમં હિ
પછી તેણે આકાશ તરફ જોઈને લાંબી, ગરમ અને ઊંડી આહ ભરી.
અસૌ તુરઙ્ગો બલવાન્ ક્રમેત અહ્ના સહસ્રાણિ તુ યોજનાનામ્
એ શક્તિશાળી ઘોડો એક જ દિવસે હજારો યોજન દૂર દોડે શકતો હતો.
સ્થિતસ્તપસ્યેવ તતો મહર્ષિર્દૈત્યં સમેત્ય વિશિખૈર્નૃપજો બિભેદ
પછી મહર્ષિ તપમાં સ્થિર થયેલા જેમ ઊભા રહ્યા, દૈત્યને મળ્યા અને રાજકુમારે તેને બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
વાક્ કસ્યાદેહિની જાતા પરં કૌતૂહલં મમ
આ વાણી કોની પાસેથી ઉત્પન્ન થઈ? હે દેહરહિત, મને ખૂબ જ જિજ્ઞાસા છે.
નિસૃષ્ટવાન્ ભૂવલયે તુરઙ્ગં ઋતધ્વજસ્યૈવ સુતાર્થમાશુ
ઋતધ્વજની પુત્રી માટે તેણે ઝડપથી ઘોડો ધરતી પર છોડ્યો.
રાજ્ઞઃ કુવલયાશ્વસ્ય કોર્ઽથો નૃપસુતસ્ય ચ
રાજા કુવલયાશ્વ અને રાજકુમારનો શું હેતુ છે?
લાવણ્યરાશિઃ શશિકાન્તિતુલ્યા મદાલસા નામ મદાલસૈવ
તે સૌંદર્યની ખજાનાં છે, ચાંદની જેવી તેજસ્વી છે, નામ મદાલસા—સાચે મદાલસાજ છે.
પાતાલકેતુસ્તુ જહાર તન્વીં તસ્યાર્થતઃ સો ઽશ્વવરઃ પ્રદત્તઃ
પણ પાતાળકેતુએ એ સળંગ કન્યાને અપહરણ કરી; તેના માટે એ ઉત્તમ ઘોડો અપાયો હતો.
દૃષ્ટો યથા દેવપતિર્મહેન્દ્રઃ શચ્યા તથા રાજસુતો મૃગાક્ષ્યા
જેમ શચીએ દેવોના રાજા મહેન્દ્રને જોયા, તેમ રાજકુમારે મૃગનેત્રા કન્યાને જોયા.
હિરણ્યાક્ષસુતો ધીમાન્ કિમચેષ્ટત વૈ પુનઃ
હિરણ્યાક્ષનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર પછી શું કર્યુ?
ક્રોધં ચક્રે સુદુર્બુદ્ધિર્દેવાનાં દેવસૈન્યહા
દેવતાઓની સેના નાશ કરનાર એ અત્યંત દુષ્ટ બુદ્ધિવાળો ક્રોધથી ભરાયો.
નિર્જગામાથ પાતાલાદ્ વિચચાર ચ મેદિનીમ
પછી તે પાતાળમાંથી બહાર આવ્યો અને પૃથ્વી પર ફરવા લાગ્યો.
દૃષ્ટા ગૌરી ચ ગિરિજા સખીમધ્યે સ્થિતાશુભા
તેણે ગૌરીને, ગિરિરાજની પુત્રીને, તેના સખીઓ વચ્ચે સુંદર રૂપે ઉભેલી જોઈ.