યેનાધિક્ષિપસે માં ત્વં ધ્રુવં ન મતિમાનસિ
જેમ તું મને નિંદા કરે છે, એથી સ્પષ્ટ છે કે તારી પાસે સમજણ નથી.
તં ગૃહઃ પ્રાહ એહ્યેહિ યુદ્ધ્યસ્વ બલવાન્ યદિ
પછી ઘરએ કહ્યું, 'આ, આવ! જો તારે બળ હોય તો લડી બતાવ.'
પ્રદક્ષિણં શીઘ્રતરં યઃ કુર્યાત્ ક્રૌઞ્ચમેવ હિ
જે કોઈ ક્રૌંચ પર્વતની પરિક્રમા સૌથી ઝડપથી કરે—
પ્રદક્ષિણં પાદચારી કર્ત્તુ તૂર્ણતરો ઽબ્યગાત્
પદયાત્રાથી જેણે પરિક્રમા કરી, એ તો હજી વધુ ઝડપથી પહોંચી ગયો.
કૃત્વા તસ્થૌગુહો ઽભ્યેત્ય મૂઢઙ્કિં સંસ્થિતો ભવાન્
આ રીતે કરીને ગુહા ત્યાં ઊભો રહ્યો અને કહ્યું, 'મૂર્ખ, તું અહીં શા માટે ઊભો છે?'
કૃતો ઽસ્ય ન ત્વયા પૂર્વં કુમારઃ શક્રમબ્રવીત્
આ તું પહેલાં કર્યું નહોતું—એટલે એ બાળકે ઇન્દ્રને કહ્યું.
પ્રાપ્યોચતુર્મહેશાય બ્રહ્મણે માધવાય ચ
આ પ્રાપ્ત કરીને, તેમણે મહાદેવ, બ્રહ્મા અને માધવને કહ્યું.
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
ચકાર ગોત્રભિત્ પશ્ચાત્ત્વાયા કૃતમથો ગુહ
તમે પરિક્રમા કર્યા પછી ગુહાએ પછીથી એ કરી, હે ગોત્રભિત.
બિભેદ શક્ત્યા કૌટિલ્યો મહિષેણ સમં તદા
પછી વાંકડા સ્વભાવવાળાએ ભેંસ સાથે ભાળથી ઘા કર્યો.
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રશ્વિવસુપ્રધાના જગ્મુર્દિવં મહિષમીક્ષ્ય હતં ગુહેન
ગુહાએ ભેંસને માર્યો તે જોઈને, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મુખ્ય વસુઓ સ્વર્ગે ગયા.
નિવારિતશ્ચક્રધરેણ વેગાદાલિઙ્ગ્ય દોર્ભ્યા ગુરુરિત્યુદીર્ય
ચક્રધારી દ્વારા ઝડપથી રોકાઈને, બાહુમાં ભળી, તેણે કહ્યું, 'ગુરુ!'
હરિઃ કુમારં સશિખણ્ડિનં નયદ્વેગાદ્દિવં પન્નગશત્રુપત્રઃ
પન્નગશત્રુ હરિએ, શિખંડિ સાથે કુમારને ઝડપથી સ્વર્ગે લઈ ગયો.
ભ્રાતા મયા માતુલજો નિરસ્તસ્તસ્માત્ કરિષ્યે સ્વશરીરશોષમ્
મારો ભાઈ, જે મમેરો છે, તેને મેં હરાવ્યો છે; હવે હું પોતે પોતાનું શરીર ક્ષીણ કરીશ.
સ્નાત્વૌઘવત્યાં હરમીક્ષ્ય ભક્ત્યા ભવિષ્યસે સૂર્યસમપ્રભાવઃ
અઘવતી નદીમાં સ્નાન કરીને અને ભક્તિથી હરાને જોઈને, તું સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી બનશે.
સ્નાત્વાર્ચ્ય દેવાન્ સ રવિપ્રકાશો જગામ શૈલં સદનં હરસ્ય
સ્નાન કરીને અને દેવતાઓની પૂજા કરી, સૂર્ય જેવો તેજ પામીને, તે હરાના પર્વતસ્થાન પર ગયો.
આરાધયાનો વૃષભધ્વજં તદા હરો ઽસ્ય તુષ્ટો વરદો બભૂવ
પછી જ્યારે તેણે વૃષભધ્વજની આરાધના કરી, ત્યારે હરાએ પ્રસન્ન થઈને તેને વર આપ્યો.
છિન્દ્યાદ્યથા ત્વપ્રતિમં કરેણ બાણસ્ય તન્મે ભગવાન્ દદાતુ
જેમ કોઈ પોતાના હાથથી મૂર્તિને કાપી નાખે, એ જ રીતે ભગવાન મને બાણ પર વિજય મેળવવાની શક્તિ આપે.
બાણસ્ય તદ્બાહુબલં પ્રવૃદ્ધં સંછેત્સ્યતે નાત્ર વિચારણાસ્તિ
બાણના હાથની જે શક્તિ હવે ખૂબ વધી ગઈ છે, તે કાપી નાખવામાં આવશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
નિપત્ય પાદૌ પ્રતિવન્દ્ય હૃષ્ટો નિવેદયામાસ હરપ્રસાદમ્
પગે પડી, આનંદથી વંદન કરી, તેણે હરાની કૃપા મળ્યાની વાત કહી.
ક્રૌઞ્ચસ્ય મૃત્યુઃ શરણાગતાર્થં પાપાપહં પુણ્યવિવર્ધનં ચ
ક્રૌંચનું મૃત્યુ શરણમાં આવેલા માટે થયું, જે પાપ દૂર કરે છે અને પુણ્ય વધારશે.
સ કેન વદ નિર્ભિન્નઃ શરેણ દિતિજેશ્વરઃ
મને કહો, દૈત્યરાજને કોણે બાણથી ઘાયલ કર્યો હતો?
સૂરો ઽસૈન્યદમનો બલવાન્ સુહૃત્સુ વિપ્રાન્ધદીનકૃપણેષુ સમાનભાવઃ
તે વીર હતો, યુદ્ધમાં અપરાજિત, શક્તિશાળી અને મિત્ર, બ્રાહ્મણ, ગરીબ તથા દુઃખી સૌમાં સમાન ભાવ ધરાવતો હતો.
પાતાલકેતું નિજઘાન પૃષ્ઠે બાણેન ચન્દ્રાર્ધનિભેન વેગાત્
પાતાળકેતુને ચાંદની જેવો તેજસ્વી અને ઝડપી બાણ પાછળથી વાગ્યો.
યેનાસૌ પત્રિણા દૈત્યં નિજઘાન નૃપાત્મજઃ
કયા રાજકુમારે પાંખવાળા બાણથી એ દૈત્યને મારો હતો?
પપાતાલકેતુસ્તપસો ઽસ્ય વિઘ્નં કરોતિ મૌઢ્યાત્ સ સમાધિભઙ્ગમ્
પાતાળકેતુએ અજ્ઞાનતાથી તેની તપશ્ચર્યામાં વિઘ્ન ઊભું કર્યું અને ધ્યાનમાં ખલેલ પહોંચાડ્યો.
આકાશમીક્ષ્યાથ સ દીર્ઘમુષ્ણં મુમોચ નિઃશ્વાસમનુત્તમં હિ
પછી તેણે આકાશ તરફ જોઈને લાંબી, ગરમ અને ઊંડી આહ ભરી.
અસૌ તુરઙ્ગો બલવાન્ ક્રમેત અહ્ના સહસ્રાણિ તુ યોજનાનામ્
એ શક્તિશાળી ઘોડો એક જ દિવસે હજારો યોજન દૂર દોડે શકતો હતો.
સ્થિતસ્તપસ્યેવ તતો મહર્ષિર્દૈત્યં સમેત્ય વિશિખૈર્નૃપજો બિભેદ
પછી મહર્ષિ તપમાં સ્થિર થયેલા જેમ ઊભા રહ્યા, દૈત્યને મળ્યા અને રાજકુમારે તેને બાણોથી ઘાયલ કર્યો.