સ્વબન્ધુહન્તા ભવિતા કથં ત્વહં સંચિન્તયન્નેવ તતઃ સ્થિતો ઽભૂત્
'હું કેમ પોતાના જ સંબંધીને મારી શકું?' એમ વિચારતો, તે ત્યાં ઊભો રહ્યો.
અભ્યેત્ય ચોચુર્મહિષં સશૈલં ભિન્દસ્વ શક્ત્યા કુરુ દેવકાર્યમ્
તેઓએ આવીને કહ્યું: 'શક્તિથી મહિષ અને પર્વતને ઘા કર, દેવતાઓનું કાર્ય પૂરું કર.'
કથં હિ માતામહનપ્તૃકં વધે સ્વભ્રાતરં ભ્રાતૃસુતં ચ માતુઃ
માતા નો નાતી, ભાણેજ, ભાઈ કે ભાઈનો દીકરો – આવા સંબંધીઓને કેમ મારી શકાય?
કૃત્વા ચ યસ્યા મતમુત્તમાયાઃ સ્વર્ગં વ્રજન્તિ ત્વતિપાપિનો ઽપિ
પણ, સર્વોચ્ચ માતાની ઈચ્છા અનુસરી, મોટા પાપી પણ સ્વર્ગ પામે છે.
કૃતાપરાધા અપિ નૈવ વધ્યા આચાર્યમુખ્યા ગુરવસ્તથૈવ
અપરાધ કરનાર—even ગુરુઓ અને આચાર્યો જેવા મહાન પણ—મારવા યોગ્ય નથી.
યદા દૈત્યો નિર્ગામિષ્યદ્ ગુહાન્તઃ તદા શક્ત્યા ઘાતાયિષ્યામિ શત્રુમ્
જ્યારે દૈત્ય ગુહામાંથી બહાર આવશે, ત્યારે હું તેને મારીશ, શક્તિથી શત્રુનો વિનાશ કરીશ.
મત્તો ભવાન્ ન મતિમાન્ વદસે કિમર્થં વાક્યં શૃણુષ્વ હરિણા ગદિતં હિ પૂર્વમ્
તમે મને કરતાં વધુ બુદ્ધિશાળી નથી; તો કેમ આવું બોલો છો? પહેલા હરિએ જે કહ્યું હતું, એ સાંભળો.
નિહતો નમુચિઃ પૂર્વં સોદરો ઽપિ મમાનુજઃ
નમુચિ, જે મારો સગો નાના ભાઈ હતો, તે પહેલેથી જ મારો ગયો હતો.
ઘાતયસ્વ પરાક્રમ્ય શક્ત્યા પાવકદત્તયા
પાવકદત્ત શક્તિથી, તારી પરાક્રમ બતાવી, તેને મારી નાખ.
કુમારઃ પ્રાહ વચનં કમ્પમાનઃ શતક્રતુમ્
કુમારે કાંપતાં અવાજે શતક્રતુને આ શબ્દો કહ્યા.
યેનાધિક્ષિપસે માં ત્વં ધ્રુવં ન મતિમાનસિ
જેમ તું મને નિંદા કરે છે, એથી સ્પષ્ટ છે કે તારી પાસે સમજણ નથી.
તં ગૃહઃ પ્રાહ એહ્યેહિ યુદ્ધ્યસ્વ બલવાન્ યદિ
પછી ઘરએ કહ્યું, 'આ, આવ! જો તારે બળ હોય તો લડી બતાવ.'
પ્રદક્ષિણં શીઘ્રતરં યઃ કુર્યાત્ ક્રૌઞ્ચમેવ હિ
જે કોઈ ક્રૌંચ પર્વતની પરિક્રમા સૌથી ઝડપથી કરે—
પ્રદક્ષિણં પાદચારી કર્ત્તુ તૂર્ણતરો ઽબ્યગાત્
પદયાત્રાથી જેણે પરિક્રમા કરી, એ તો હજી વધુ ઝડપથી પહોંચી ગયો.
કૃત્વા તસ્થૌગુહો ઽભ્યેત્ય મૂઢઙ્કિં સંસ્થિતો ભવાન્
આ રીતે કરીને ગુહા ત્યાં ઊભો રહ્યો અને કહ્યું, 'મૂર્ખ, તું અહીં શા માટે ઊભો છે?'
કૃતો ઽસ્ય ન ત્વયા પૂર્વં કુમારઃ શક્રમબ્રવીત્
આ તું પહેલાં કર્યું નહોતું—એટલે એ બાળકે ઇન્દ્રને કહ્યું.
પ્રાપ્યોચતુર્મહેશાય બ્રહ્મણે માધવાય ચ
આ પ્રાપ્ત કરીને, તેમણે મહાદેવ, બ્રહ્મા અને માધવને કહ્યું.
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
ચકાર ગોત્રભિત્ પશ્ચાત્ત્વાયા કૃતમથો ગુહ
તમે પરિક્રમા કર્યા પછી ગુહાએ પછીથી એ કરી, હે ગોત્રભિત.
બિભેદ શક્ત્યા કૌટિલ્યો મહિષેણ સમં તદા
પછી વાંકડા સ્વભાવવાળાએ ભેંસ સાથે ભાળથી ઘા કર્યો.
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રશ્વિવસુપ્રધાના જગ્મુર્દિવં મહિષમીક્ષ્ય હતં ગુહેન
ગુહાએ ભેંસને માર્યો તે જોઈને, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મુખ્ય વસુઓ સ્વર્ગે ગયા.
નિવારિતશ્ચક્રધરેણ વેગાદાલિઙ્ગ્ય દોર્ભ્યા ગુરુરિત્યુદીર્ય
ચક્રધારી દ્વારા ઝડપથી રોકાઈને, બાહુમાં ભળી, તેણે કહ્યું, 'ગુરુ!'
હરિઃ કુમારં સશિખણ્ડિનં નયદ્વેગાદ્દિવં પન્નગશત્રુપત્રઃ
પન્નગશત્રુ હરિએ, શિખંડિ સાથે કુમારને ઝડપથી સ્વર્ગે લઈ ગયો.
ભ્રાતા મયા માતુલજો નિરસ્તસ્તસ્માત્ કરિષ્યે સ્વશરીરશોષમ્
મારો ભાઈ, જે મમેરો છે, તેને મેં હરાવ્યો છે; હવે હું પોતે પોતાનું શરીર ક્ષીણ કરીશ.
સ્નાત્વૌઘવત્યાં હરમીક્ષ્ય ભક્ત્યા ભવિષ્યસે સૂર્યસમપ્રભાવઃ
અઘવતી નદીમાં સ્નાન કરીને અને ભક્તિથી હરાને જોઈને, તું સૂર્ય જેટલો તેજસ્વી બનશે.
સ્નાત્વાર્ચ્ય દેવાન્ સ રવિપ્રકાશો જગામ શૈલં સદનં હરસ્ય
સ્નાન કરીને અને દેવતાઓની પૂજા કરી, સૂર્ય જેવો તેજ પામીને, તે હરાના પર્વતસ્થાન પર ગયો.
આરાધયાનો વૃષભધ્વજં તદા હરો ઽસ્ય તુષ્ટો વરદો બભૂવ
પછી જ્યારે તેણે વૃષભધ્વજની આરાધના કરી, ત્યારે હરાએ પ્રસન્ન થઈને તેને વર આપ્યો.
છિન્દ્યાદ્યથા ત્વપ્રતિમં કરેણ બાણસ્ય તન્મે ભગવાન્ દદાતુ
જેમ કોઈ પોતાના હાથથી મૂર્તિને કાપી નાખે, એ જ રીતે ભગવાન મને બાણ પર વિજય મેળવવાની શક્તિ આપે.
બાણસ્ય તદ્બાહુબલં પ્રવૃદ્ધં સંછેત્સ્યતે નાત્ર વિચારણાસ્તિ
બાણના હાથની જે શક્તિ હવે ખૂબ વધી ગઈ છે, તે કાપી નાખવામાં આવશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.