દૃષ્ટ્વાદ્રવદ્ગદાપાણિર્મકરાક્ષો મહાબલઃ
આ જોઈને, મહાબલી મકરાક્ષ ગદાધારી બનીને ભાગી ગયો.
સ ચાપિ તેન સંયુક્તો વ્રીડાયુક્તો મહામનાઃ
અને તે પણ એ યુદ્ધમાં જોડાયો, પણ મહાન મનવાળો હોવા છતાં, શરમથી ભરાઈ ગયો.
બાણો ઽપિ મકારાક્ષેણ તાડિતો ઽભૂત્પરાઙ્મુખઃ
મકર આંખો ધરાવનારએ બાણને ઘા મારતાં, બાણ ડરીને પીઠ ફેરવી ભાગી ગયો.
ખડ્ગોદ્યતકરો દૈત્યઃ પ્રદુદ્રાવ ગણેશ્વરાન્
દૈત્યએ હાથમાં તલવાર ઉંચકી અને ગણપતિઓ પાસેથી દોડી છૂટી ગયો.
સમાતરશ્ચાપિ પરાજિતા રણે સ્કન્દં ભયાર્ત્તાઃ શરણં પ્રપેદિરે
બીજા દૈત્યો પણ યુદ્ધમાં હારીને અને ભયભીત થઈ, સ્કંદ પાસે આશરો લેવા દોડી ગયા.
દૃષ્ટ્વૈવ શક્ત્યા હૃદયે બિભેદ સ ભિન્નમર્મા ન્યપતત્ પૃથિવ્યામ્
સ્કંદે તેને જોઈને શક્તિથી હૃદયમાં ઘા કર્યો; તેના પ્રાણસ્થાન તૂટી ગયા અને તે જમીન પર પડી ગયો.
સંત્યજ્ય સંગ્રામશિરો દુરાત્મા જગામ શૈલં સ દિમાચલાખ્યમ્
તે દુષ્ટ દૈત્ય યુદ્ધમથક છોડી, દિમાચલ નામના પર્વત તરફ ચાલ્યો ગયો.
ભયાદ્ વિવેશોગ્રમપાં નિધાનં ગર્ણૈર્બલે વધ્યતિ સાપરાધે
ભયના કારણે, તે ભયાનક ગુહામાં છૂપાઈ ગયો, જયારે ગણો યુદ્ધમાં દોષિતોને મારી રહ્યા હતા.
મયૂરમારુહ્ય શિખણ્ડમણ્ડિતં યયૌ નિહન્તું મહિષાસુરસ્ય
પાંખોની શોભાથી સજ્જ મોર પર ચડી, તેણે મહિષાસુરને મારવા માટે કૂચ કરી.
કૈલાસમુત્સૃજ્ય હિમાચલં તથા ક્રૌઞ્ચં સમભ્યેત્વ ગુહં વિવેશ
કૈલાસ છોડીને, તે પહેલા હિમાચલ અને પછી ક્રૌંચ પર્વત પાસે ગયો અને ગુહામાં પ્રવેશ્યો.
સ્વબન્ધુહન્તા ભવિતા કથં ત્વહં સંચિન્તયન્નેવ તતઃ સ્થિતો ઽભૂત્
'હું કેમ પોતાના જ સંબંધીને મારી શકું?' એમ વિચારતો, તે ત્યાં ઊભો રહ્યો.
અભ્યેત્ય ચોચુર્મહિષં સશૈલં ભિન્દસ્વ શક્ત્યા કુરુ દેવકાર્યમ્
તેઓએ આવીને કહ્યું: 'શક્તિથી મહિષ અને પર્વતને ઘા કર, દેવતાઓનું કાર્ય પૂરું કર.'
કથં હિ માતામહનપ્તૃકં વધે સ્વભ્રાતરં ભ્રાતૃસુતં ચ માતુઃ
માતા નો નાતી, ભાણેજ, ભાઈ કે ભાઈનો દીકરો – આવા સંબંધીઓને કેમ મારી શકાય?
કૃત્વા ચ યસ્યા મતમુત્તમાયાઃ સ્વર્ગં વ્રજન્તિ ત્વતિપાપિનો ઽપિ
પણ, સર્વોચ્ચ માતાની ઈચ્છા અનુસરી, મોટા પાપી પણ સ્વર્ગ પામે છે.
કૃતાપરાધા અપિ નૈવ વધ્યા આચાર્યમુખ્યા ગુરવસ્તથૈવ
અપરાધ કરનાર—even ગુરુઓ અને આચાર્યો જેવા મહાન પણ—મારવા યોગ્ય નથી.
યદા દૈત્યો નિર્ગામિષ્યદ્ ગુહાન્તઃ તદા શક્ત્યા ઘાતાયિષ્યામિ શત્રુમ્
જ્યારે દૈત્ય ગુહામાંથી બહાર આવશે, ત્યારે હું તેને મારીશ, શક્તિથી શત્રુનો વિનાશ કરીશ.
મત્તો ભવાન્ ન મતિમાન્ વદસે કિમર્થં વાક્યં શૃણુષ્વ હરિણા ગદિતં હિ પૂર્વમ્
તમે મને કરતાં વધુ બુદ્ધિશાળી નથી; તો કેમ આવું બોલો છો? પહેલા હરિએ જે કહ્યું હતું, એ સાંભળો.
નિહતો નમુચિઃ પૂર્વં સોદરો ઽપિ મમાનુજઃ
નમુચિ, જે મારો સગો નાના ભાઈ હતો, તે પહેલેથી જ મારો ગયો હતો.
ઘાતયસ્વ પરાક્રમ્ય શક્ત્યા પાવકદત્તયા
પાવકદત્ત શક્તિથી, તારી પરાક્રમ બતાવી, તેને મારી નાખ.
કુમારઃ પ્રાહ વચનં કમ્પમાનઃ શતક્રતુમ્
કુમારે કાંપતાં અવાજે શતક્રતુને આ શબ્દો કહ્યા.
યેનાધિક્ષિપસે માં ત્વં ધ્રુવં ન મતિમાનસિ
જેમ તું મને નિંદા કરે છે, એથી સ્પષ્ટ છે કે તારી પાસે સમજણ નથી.
તં ગૃહઃ પ્રાહ એહ્યેહિ યુદ્ધ્યસ્વ બલવાન્ યદિ
પછી ઘરએ કહ્યું, 'આ, આવ! જો તારે બળ હોય તો લડી બતાવ.'
પ્રદક્ષિણં શીઘ્રતરં યઃ કુર્યાત્ ક્રૌઞ્ચમેવ હિ
જે કોઈ ક્રૌંચ પર્વતની પરિક્રમા સૌથી ઝડપથી કરે—
પ્રદક્ષિણં પાદચારી કર્ત્તુ તૂર્ણતરો ઽબ્યગાત્
પદયાત્રાથી જેણે પરિક્રમા કરી, એ તો હજી વધુ ઝડપથી પહોંચી ગયો.
કૃત્વા તસ્થૌગુહો ઽભ્યેત્ય મૂઢઙ્કિં સંસ્થિતો ભવાન્
આ રીતે કરીને ગુહા ત્યાં ઊભો રહ્યો અને કહ્યું, 'મૂર્ખ, તું અહીં શા માટે ઊભો છે?'
કૃતો ઽસ્ય ન ત્વયા પૂર્વં કુમારઃ શક્રમબ્રવીત્
આ તું પહેલાં કર્યું નહોતું—એટલે એ બાળકે ઇન્દ્રને કહ્યું.
પ્રાપ્યોચતુર્મહેશાય બ્રહ્મણે માધવાય ચ
આ પ્રાપ્ત કરીને, તેમણે મહાદેવ, બ્રહ્મા અને માધવને કહ્યું.
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્
તેને પર્વતને પૂછ્યું, 'આ પરિક્રમા પહેલાં કોણે કરી હતી?'
ચકાર ગોત્રભિત્ પશ્ચાત્ત્વાયા કૃતમથો ગુહ
તમે પરિક્રમા કર્યા પછી ગુહાએ પછીથી એ કરી, હે ગોત્રભિત.