દક્ષસ્ય યજ્ઞં વિશતિ ક્ષયઙ્કરે જાતો ઋષીણાં પ્રવરો હિ સાધ્વસઃ
વિનાશ લાવનાર એ દક્ષના યજ્ઞમાં પ્રવેશ્યા, અને ઋષિમંડળના શ્રેષ્ઠને ભય લાગ્યો.
તસ્માત્ સ્થાનાદપાક્રમ્ય કુબ્જામ્રે ઽન્તર્હિતઃ સ્થિતઃ
એ સ્થળેથી દૂર જઈ, તે વાંકા આમ્રવૃક્ષમાં છુપાઈને રહ્યો.
સા તુ જાતા સરિચ્છ્રેષ્ઠા સીતા નામ સરસ્વતી
એ શ્રેષ્ઠ નદી બની, તેનું નામ સીતાસરસ્વતી પડ્યું.
કાન્દિશીકા લયં જગ્મુઃ સમભ્યેત્યૈવ શઙ્કરમ્
કાંદિશીકાઓ શંકરજી પાસે જઈને લય પામ્યા.
સમાસાદ્ય પુરોડાશં ભક્ષ્યાશ્ચ મહામુને
મહામુનિ, તેઓએ પુરોડાશ અને અન્ય ભોજન મેળવ્યા.
ઉત્પત્યરુહ્ય ગગનં સ્વમધિષ્ઠાનમાસ્થિતઃ
એ ઉડીને આકાશમાં ગયા અને પોતાનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું.
પુષ્પાઞ્જલિપુટા ભૂત્વા પ્રણતાઃ સંસ્થિતા મુને
પુષ્પાંજલિ સાથે હાથ જોડીને, તેઓ નમન કરી ઊભા રહ્યા, મુનિ.
શક્રાદીનાં સુરેશાનાં કૃપણં વિલલાપ હ
તેણીએ ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ માટે દુઃખથી રડવું શરૂ કર્યું.
તલપ્રહારૈરમરા બહવો વિનિપાતિતાઃ
તેણે હાથના પ્રહારોથી અનેક દેવતાઓને જમીન પર પાડી દીધા.
દૃષ્ટ્યગ્નિના તથૈવાન્યે દેવાદ્યાઃ પ્રલયીકૃતાઃ
બીજાં દેવો અને અન્ય લોકો તેની દૃષ્ટિના અગ્નિથી વિનાશ પામ્યા.
ક્રોધાદ્ બાહૂ પ્રસાર્યથ પ્રદુદ્રાવ મહેશ્વરમ્
ક્રોધથી તેણે પોતાના હાથ ફેલાવ્યા અને મહેશ્વર તરફ દોડ્યો.
બાહુભ્યાં પ્રતિજગ્રાહ કરેણૈકેન શઙ્કરઃ
શંકરે તેને બંને હાથથી પકડી લીધો અને એક જ હાથથી જકડી રાખ્યો.
કરાઙ્ગુલિભ્યો નિશ્ચેરુરસૃગ્ધારાઃ સમન્તતઃ
તેના આંગળીઓમાંથી ચારે બાજુ લોહીની ધારા વહેવા લાગી.
ભ્રામયામાસ સતતં સિંહો મૃગશિશું યથા
તેને સતત એ રીતે ઘુમાવતો રહ્યો જેમ સિંહ બચ્ચાને ઘુમાવે છે.
ભુજૌ હસ્વત્વમાપન્નૌ ત્રુટિતસ્નાયુબન્ધનૌ
તેના હાથ ઢીલા પડી ગયા, સ્નાયુઓ અને સાંધા તૂટી ગયા.
પ્રોવાચૈહ્યેહિ કાપાલિન્ પુનઃ પુનરથેશ્વરમ્
તે વારંવાર રથના સ્વામી કાપાલિનને બોલાવ્યો, 'આવો અહીં.'
મુષ્ટિનાહત્ય દશનાઃ પાતિતા ધરણીતલે
મુઠીના ઘા પડતાં તેના દાંત જમીન પર પડી ગયા.
પપાત ભુવિ નિઃસંજ્ઞો વજ્રાહત ઇવાચલઃ
તે વીજળીના ઘા લાગેલા પર્વત જેવો બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયો.
નેત્રાભ્યાં ઘોરરૂપાભ્યાં વૃષધ્વજમવૈક્ષત
તેના ભયાનક બે આંખોથી તેણે વૃષધ્વજને જોયો.
નિપાતયામાસ ભુવિ ક્ષોભયન્સર્વદેવતાઃ
તેને જમીન પર ફેંકી દીધો, જેના કારણે બધા દેવતાઓ ગભરાઈ ગયા.
નમસ્કૃત્ય તતઃ સર્વે તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયો મુને
પછી બધાએ નમન કરીને હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા, હે મુનિ.
દદર્શ દગ્ધું કોપેન સર્વાંશ્ચૈવ સુરામુરાન્
તેના ક્રોધમાં તેણે બધા દેવો અને અસુરોને ભસ્મ કરવા માટે જોયા.
ભયાદન્યે હરં દૃષ્ટ્વા ગતા વૈવસ્વતક્ષયમ્
હરાને જોઈને ડરથી બીજાઓ યમના લોકમાં ચાલ્યા ગયા.
દૃષ્ટમાત્રાસ્ત્રિનેત્રેણ ભસ્મીભૂતાભવન્ ક્ષણાત્
તેની ત્રીજી આંખે જોયા એટલે જ ક્ષણમાં બધું ભસ્મ થઈ ગયું.
દુદ્રાવ વિક્લવગતિર્દક્ષિણાસહિતો ઽમ્બરે
તે ડગમગતી ચાલે દક્ષિણ દિશા સાથે આકાશમાં ભાગી ગયો.
શરં પાશુપતં કૃત્વા કાલરૂપી મહેશ્વરઃ
મહેશ્વરે કાળરૂપ ધારણ કરીને પાશુપત અસ્ત્ર ધારણ કર્યું.
અર્દ્ધેન ગગને શર્વઃ કાલરૂપી ચ કથ્યતે
અડધી આકારથી આકાશમાં સ્થિત રહેલા શર્વજીને સમયરૂપ ગણવામાં આવે છે.
લક્ષણં ચ સ્વરૂપં ચ સર્વં વ્યાખ્યાતુમર્હસિ
તમે તેમના બધા લક્ષણો અને સાચા સ્વરૂપને સંપૂર્ણ રીતે સમજાવશો.
યેનામ્બરં મુનિશ્રેષ્ઠ વ્યાપ્તં લોકહિતેપ્સુના
મુનિશ્રેષ્ઠ, દુનિયાના કલ્યાણની ઇચ્છાથી આકાશને કોણે વ્યાપ્યું હતું?
મેષો રાશિઃ કુજક્ષેત્રં તચ્છિરઃ કાલરૂપિણઃ
મેષ રાશિ, જે મંગળનું ક્ષેત્ર છે, તેને સમયરૂપ ભગવાનનું માથું કહેવામાં આવે છે.