મુખે ઽઙ્ગુષ્ઠં સમાક્ષિપ્ય રુરોદ ઘનરાડિવ
એણે અંગૂઠો મોઢામાં નાખ્યો અને ધોધમાર વરસાદ જેવો રડવા લાગ્યો.
દદૃશુઃ સ્વેચ્છયા યાન્ત્યો બાલં શરવણે સ્થિતમ્
જેમ તેઓ પોતાની મરજીથી આગળ વધ્યા, એમ તેમણે એ બાળકને સરવણમાં ઊભેલું જોયું.
અહં પૂર્વમહં પૂર્વં તસ્મૈ સ્તન્યે ઽભિચુક્રુશુઃ
"હું પહેલો! હું પહેલો!" એમ કહીને બધાએ દૂધ માટે રડ્યા.
અબીભરંશ્ચ તાઃ સર્વાઃ શિશું સ્નેહાચ્ચ કૃત્તિકાઃ
બધી કૃત્તિકાઓએ પ્રેમથી એ બાળકને દૂધ આપ્યું.
કાર્ત્તિકેયેતિ વિખ્યાતો જાતઃ સ બલિનાં વરઃ
એ બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવો જન્મ્યો અને 'કાર્તિકેય' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
કિયત્પ્રમાણઃ પુત્રસ્તે વર્ત્તતે સામ્પ્રતં ગુહઃ
"ગુહા, તારો દીકરો હવે કેટલો મોટો થયો છે?"
પ્રોવાચ પુત્રં દેવેશ ન વેદ્મિ કતમો ગુહઃ
દેવતાઓના સ્વામી એ પોતાના દીકરાને કહ્યું: "મને ખબર નથી કે ગુહા કયો છે."
ત્રૈયમ્બલં ત્રિલોકેશ જાતઃ શરવણે શિશુઃ
ત્રણે લોકના સ્વામી, સરવણમાં જે બાળક જન્મ્યું એ ત્રયીનું બળ છે.
વેગિનં મેષમારુહ્ય કુટિલા તં દદર્શ હ
કુટિલાએ ઝડપી દોડી જતા મેષ પર ચડીને તેને જોયો.
સો ઽબ્રવીત્ પુત્રદુષ્ટ્યર્થં જાતં શરવણે શિશુમ્
એણે કહ્યું: "સરવણમાં જે બાળક જન્મ્યું છે, એ પુત્રના દુશ્મનને નાશ કરવા માટે છે."
વિવદન્તૌ દદર્સાથ સ્વેચ્છાચારી જનાર્દનઃ
પછી પોતાની ઈચ્છાથી વર્તન કરનાર જનાર્દને બંનેને ઝઘડતા જોયા.
તાવૂચતુઃ વુત્રહેતો રુદ્રશુક્રોદ્ભવાય હિ
બન્નેએ કહ્યું: "આ રુદ્ર અને શુક્રથી જન્મેલા પુત્ર માટે છે."
સ યદા વક્ષ્યતિ દેવેશસ્તત્કુરુધ્વમસંશયમ્
જ્યારે દેવોના સ્વામી કહેશે, ત્યારે એ જ કરો, એમાં શંકા રાખશો નહીં.
સમ્ભ્યેત્યોચતુસ્તથ્યં કસ્ય પુત્રેતિ નારદ
બધા ભેગા થયા અને પુછ્યું: "નારદ, આ કોનો દીકરો છે?"
દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યેતિ ગિરિજાં પ્રોદ્ભૂતપુલકો ઽબ્રવીત્
રોમાચંનદિત થઈને એણે ગિરિજાને કહ્યું: "ધન્ય છે, ધન્ય છે!"
પ્રષ્ટું સમાશ્રયેદ્ યં સ તસ્ય પુત્રો ભવિષ્યતિ
જેના પાસે જઈને એ પુછશે, એનો દીકરો એ થશે.
સહોમયા કુટિલયા પાવકેન ચ ધીમતા
હું, કુટિલા અને બુદ્ધિશાળી પાવક — અમે ત્રણેય સાથે ગયા.
દદૃશુઃ શિશુકં તં ચ કૃત્તિકોત્સઙ્ગશાયિનમ્
તેમણે એ બાળકને કૃત્તિકાઓની ગોદમાં સુતેલું જોયું.
યોગી ચતુર્મૂર્તિરભૂત્ ષણ્મુખઃ સ શિશુસ્ત્વપિ
યોગી ચાર રૂપે દેખાયા, અને બાળપણમાં હોવા છતાં, છ મુખ ધરાવતો હતો.
કુટિલામગમચ્છાખો મહાસેનો ઽગ્નિમભ્યયાત્
કુટિલા ત્યાં આવી, અને મહાસેન અગ્નિ તરફ ગયો.
પાવકશ્ચાપિ દેવેશઃ પરાં મુદમવાપ ચ
પાવક, દેવોના સ્વામી, અત્યંત આનંદિત થયા.
તા અબ્રવીદ્ધરઃ પ્રતીત્યા વિધિવદ્ વચનં મુને
પછી હરિએ ત્યાં આવીને, નિયમ મુજબ તેમને સંબોધન કર્યું, હે મુનિ.
કુટુલાયાઃ કુમારેતિ પુત્રો ઽયં ભવિતાવ્યયઃ
હરિએ કહ્યું: 'આ પુત્ર કુટિલાથી જન્મેલો છે, અને તેને કુમાર કહેવાશે.'
ગુહ ઇત્યેવ નામ્ના ચ મમાસૌ તનયઃ સ્મૃતઃ
'અને ગુહા નામથી પણ એ મારા પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે.'
માહાસેન ઇતિ ખ્યાતો હુતાશસ્યાસ્તુ પુત્રકઃ શારદ્વત ઇતિ ખ્યાતઃ સુતઃ શરવણસ્ય ચ
'હુતાશનો પુત્ર હોવાથી એ મહાસેન તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; અને શરાવણનો પુત્ર હોવાથી શારદ્વત તરીકે ઓળખાય છે.'
ષડાસ્યત્વાન્ મહાબાહુઃ ષણ્મુખો નામ ગીયતે
'છ મોઢા અને મહાબળવાન હાથ ધરતો હોવાથી, એ છમુખા તરીકે ગવાય છે.'
સસ્માર દૈવતૈઃ સાર્દ્ધ તે ઽપ્યાજગ્મુસ્ત્વરાન્વિતાઃ
એણે દેવતાઓ સાથે સ્મરણ કર્યું, અને તેઓ પણ ઝડપથી આવી પહોંચ્યા.
દૃષ્ટ્વા હુતાશનં પ્રીત્યા કુટિલાં કૃત્તિકાસ્તથા
હુતાશનને આનંદપૂર્વક, કુટિલા અને કૃત્તિકાઓને જોઈને,
દદૃશુર્બાલમત્યુગ્રં ષણ્મુખં સૂર્યસંનિભમ્ મુષ્ણન્તમિવ ચક્ષુંષિ તેજસા સ્વેન દેવતાઃ
તેમણે અત્યંત ભયાનક એવા બાળ, છમુખાને, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી જોઈને, જેના તેજથી તેમની આંખો દઝાઈ જાય તેમ લાગ્યું.
દેવકાર્યં ત્વયા દેવ કૃતં દેવ્યાગ્નિના તથા
'હે દેવ, તું, દેવી અને અગ્નિએ મળીને દેવકાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે.'