એષ તીર્થવરઃ પુણ્યો દેવગન્ધર્વપૂજિતઃ
આ તીર્થ સર્વોત્તમ અને પવિત્ર છે, દેવતાઓ અને ગંધર્વો અહીં પૂજા કરે છે.
સ્નાતમાત્રસ્ય ચાદ્યૈવ કપાલં પરિમોક્ષ્યતિ
આજે અહીં સ્નાન કરનારનું કપાળ તરત જ છૂટશે.
કપાલમોચનેત્યેવં તીર્થં ચેદં ભવિષ્યતિ
આથી, આ તીર્થ 'કપાળમોચન' તરીકે ઓળખાશે, જ્યાં કપાળ છૂટે છે.
કપાલમોચને સસ્નૌ વેદોસ્તવિધિના મુને
મુનિ, તેણે કપાળમોચન તીર્થમાં વેદોક્ત વિધિથી સ્નાન કર્યું.
નામ્ના બભૂવાથ કપાલમોચનં તત્તીર્થવર્યં ભગવત્પ્રસાદાત્
ભગવાનની કૃપાથી એ ઉત્તમ તીર્થનું નામ કપાળમોચન પડ્યું.
અનેન કારણેનાસૌ દક્ષેણ ન નિમન્ત્રિતઃ
આ કારણથી, તેને દક્ષએ આમંત્રણ આપ્યું નહોતું.
યજ્ઞે ચાર્હાપિ દુહિતા દક્ષેણ ન નિમન્ત્રિતા
દક્ષએ પોતાની લાયક દીકરીને પણ યજ્ઞમાં બોલાવી નહોતી.
જયા જગામ શૈલેન્દ્રં મન્દરં ચારુકન્દરમ્
જયાએ પર્વતોના રાજા પાસે, સુંદર ગુફાઓવાળા મન્દર પર્વત પર ગઈ.
કિમર્થં વિજયા નાગાજ્જયન્તી ચાપરાજિતા
વિજયા કેમ ગઈ નહીં? જયંતી અને અપરાજિતા કેમ નહોતી ગઈ?
ગતા નિમન્ત્રિતાઃ સર્વા મખે માતામહસ્ય તાઃ
જેને આમંત્રણ મળ્યું, એ બધી જ પોતાની નાનાના યજ્ઞમાં ગઈ.
અહં સમાગતા દ્રષ્ટું ત્વાં તત્ર ગમનોત્સુકા
હું તને જોવા અને ત્યાં જવા આતુર થઈ અહીં આવી છું.
નામન્ત્રિતાસિ તાતેન ઉતાહોસ્વિદ્ વ્રજિષ્યસિ
તને પિતાએ બોલાવી નહોતી કે છતાં પણ તું જશે?
માતૃષ્વસઃ શશાઙ્કશ્ચ સપત્નીકો ગતઃ ક્રતુમ્
મારા મામા શશાંકે પણ પોતાની પત્ની સાથે યજ્ઞમાં ગયા છે.
નિમન્ત્રિતાઃ ક્રતૌ સર્વે કિં નાસિ ત્વં નિમન્ત્રિતા
યજ્ઞમાં બધા આમંત્રિત હતા, તો તને કેમ બોલાવ્યા નહોતી?
મન્યુનાભિપ્લુતા બ્રહ્મન્ પઞ્ચત્વમગમત્ તતઃ
ક્રોધથી ઘેરાઈને, બ્રાહ્મણ, તે પછી તેનું અંત થયું.
મુઞ્ચતી વારિ નેત્રાભ્યાં સસ્વરં વિલલાપ હ
આંખોમાંથી પાણી છોડતી, તે જોરથી રડવા લાગી.
આઃ કિમેતદિતીત્યુક્ત્વા જયાભ્યાશમુપાગતઃ
‘આ શું છે?’ એમ કહીને, તે જયાના પાસે ગયો.
કૃત્તાં પરશુના ભૂમૌ શ્લથાઙ્ગીં પતિતાં સતીમ્
તેને જમીન પર પડેલી, ધર્મવતી અને ઢીલી અંગોવાળી, કટારીથી ઘાયલ થયેલી જોઈ.
કિમિયં પતિતા ભૂમૌ નિકૃત્તેવ લતા સતી
ધર્મવતી હોવા છતાં, તે જમીન પર કેમ પડી છે, будто કાપેલી વેલ જેવી?
શ્રત્વા મખસ્થા દક્ષસ્ય ભગિન્યઃ પતિભિઃ સહ
આ સાંભળીને, દક્ષની બહેનો યજ્ઞમાં, તેમના પતિઓ સાથે—
માતૃષ્વસા વિપન્નેયમન્તર્દુઃખેન દહ્યતી
માતૃપક્ષની પિતરાઈ બહેન, અંદરના દુઃખથી સળગી રહી હતી.
ક્રુદ્ધસ્ય સર્વગાત્રેભ્યો નિશ્ચેરુઃ સહસાર્ચિષઃ
ક્રોધિતના આખા શરીરમાંથી, આગ જેવી જ્વાળાઓ ફાટી નીકળી.
ગણાઃ સિંહમુખા જાતા વીરભદ્રપુરોગમાઃ
સિંહમુખવાળા અનેક દળો ઉત્પન્ન થયા, વીરભદ્ર આગળ હતો.
ગતઃ કનખલં તસ્માદ્ યત્ર દક્ષો ઽયજત્ ક્રતુમ્
તે કનખલમાં ગયો, જ્યાં દક્ષ યજ્ઞ કરી રહ્યો હતો.
દિશિ પ્રતીચ્યુત્તરાયાં તસ્થૌ શૂલધરો મુને
પશ્ચિમ-ઉત્તર દિશામાં, મુનિ, ત્રિશૂળધારી ઊભો રહ્યો.
મધ્યે ત્રિરશૂલધૃક્ શર્વસ્તસ્થૌ ક્રોધાન્મહામુને
મધ્યમાં, શર્વ ત્રણે જગ્યાએ ત્રિશૂળ પકડીને, ક્રોધથી, મહામુનિ, ઊભો રહ્યો.
ઋષયો યક્ષગન્ધર્વાઃ કિમિદં ત્વિત્યચિન્તયન્
ઋષિઓ, યક્ષો અને ગંધર્વો વિચારી રહ્યા હતા, 'આ શું છે?'
દ્વારપાલસ્તદા ધર્મો વીરભદ્રમુપાદ્રવત્
પછી, દ્વારપાલ ધર્મ વીરભદ્ર પર દોડી ગયો.
કરેણૈકેન જગ્રાહ ત્રિશુલં વહ્નિસન્નિભમ્
એક હાથથી તેણે અગ્ની જેવું ત્રિશૂળ પકડી લીધું.
ચતુર્થેન ગદાં ગૃહ્ય ધર્મમભ્યદ્રવદ્ ગણઃ
ચોથા હાથમાં ગદા પકડીને, દળ ધર્મ પર દોડી ગયો.