નવાબ્દિકસ્ય વ્રતબન્ધનં ચ વેદે ચ શાસ્ત્રે વિધિપારગો ઽબૂત્
નવ વર્ષના વયે તેણે ઉપનયન સંસ્કાર કર્યો અને પછી વેદ તથા શાસ્ત્રોમાં પારંગત બન્યો.
ખ્યાતઃ પૃથિવ્યાં પુરુષોત્તમો ઽસૌ નામ્ના કુરુઃ સંવરણસ્ય પુત્રઃ
પૃથ્વી પર તે પુરુષોત્તમ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, તેનું નામ હતું કુરુ, સંવરણનો પુત્ર.
દારક્રિયાર્થમકરોદ્ યત્નં શુભકુલે તતઃ
પછી તેણે શુભ કુળમાં લગ્ન માટે પ્રયત્નો કર્યા.
કુરોરર્થાય વતવાન્ સ પ્રાદાત્ કુરવે ઽપિ તામ્
કુરુના હિત માટે તેણે વિનંતી કરી અને તેને પણ કુરુને આપી.
રેમે તન્વ્યા સહ તયા પૌલોમ્યા મઘવાનિવ
તે પૌલોમીને લઈને આનંદથી જીવન વિતાવતો હતો, જેમ મેઘવંતે પોતાની પત્ની સાથે આનંદ માણ્યો.
વિદિત્વા યોવરાજ્યાય વિધાનેનાભ્યષેચયત્
આ જાણીને, તેણે નિયમ મુજબ તેને યુવરાજ તરીકે અભિષેક કર્યો.
પાલયામાસ સ મહીં પુત્રવચ્ચ સ્વયં પ્રજાઃ
તે પોતાનાં સંતાનની જેમ પ્રજાનું અને પૃથ્વીનું રક્ષણ કરતો હતો.
સ સર્વપાલકશ્ચાસીત્ પ્રજાપાલો મહાબલઃ
તે સર્વનો રક્ષક અને પ્રજાનો મહાબળવાન રક્ષક હતો.
યાવત્કીર્તિઃ સુસંસ્થા હિ તાવદ્વાસઃ સુરૈઃ સહ
જ્યારે સુધી તેની કીર્તિ અડગ રહી, ત્યાં સુધી તે દેવતાઓ સાથે વસતો રહ્યો.
વિચચાર મહીં સર્વાં કીર્ત્યર્થં તુ નરાધિપઃ
રાજાએ કીર્તિ માટે આખી પૃથ્વી પર પ્રવાસ કર્યો.
તદાસાદ્ય સુસંતુષ્ટો વિવેશાભ્યાન્તરં તતઃ
તે પ્રાપ્ત કરીને, સંપૂર્ણ સંતોષ પામી, પછી અંદર પ્રવેશ્યો.
પ્લક્ષજાં બ્રહ્મણઃ પુત્રીં હરિજિહ્વાં સરસ્વતીમ્
પ્લક્ષવૃક્ષથી જન્મેલી, બ્રહ્માની પુત્રી અને હરિપ્રિય જીહ્વાવાળી સરસ્વતી પાસે ગયો.
સ્થિતાં ભગવતીં કૂલે તીર્થકોટિભિરાપ્લુતામ્
ભગવતી સરસ્વતી તટ પર ઊભી રહી, અનેક તીર્થોના જળથી પવિત્ર થયેલી હતી.
સમાજગામ ચ પુનઃ બ્રહ્મણો વેદિમુત્તરામ્
પછી તે ફરીથી બ્રહ્માના ઉત્તર વેદિ પર આવ્યો.
આકમન્તાદ્ યોજનાનિ પઞ્ચ ચ સર્વતઃ
પાંચ યોજન જેટલી ચારે બાજુથી નજીક ગયો.
યેનોત્તરતયા વેદિર્ગાદિતા સર્વપઞ્ચકા
કારણ કે તે ઉત્તર તરફ છે, તેથી બધાં વિદ્વાનો તેને 'ઉત્તર વેદિ' કહે છે.
યાસુ યષ્ટં સુરેશેન લોકનાથેન શંભુના
જે યજ્ઞોમાં દેવોના સ્વામી અને લોકપાલ શંભુએ યજ્ઞ કર્યા હતા,
વિરજા દક્ષિણા વેદિરનન્તફલદાયિની
વિરજા દક્ષિણ બાજુની વેદી છે, જે અનંત ફળ આપે છે.
સમન્તપઞ્ચકા ચોક્તા વેદિરેવોત્તરાવ્યયા
સમંતપંચક પણ ઉત્તમ અને અવિનાશી ઉત્તર વેદી કહેવાય છે.
કરિષ્યામિ કૃષિષ્યામિ સર્વાન્ કામાન્ યથેપ્સિતાન્
હું તમારી ઇચ્છા પ્રમાણે બધા કામ અને ઇચ્છાઓ પૂરી કરીશ, ખેતી પણ કરીશ.
ચક્રે કીર્ત્યર્થમતુલં સંસ્થાનં પાર્થિવર્ષભઃ પૌણ્ડ્રકં યામ્યમહિષં સ્વયં કર્ષિતુમુદ્યતઃ
યશ માટે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠએ અનન્ય પૌંડ્રક યામ્યમહિષ રચ્યું અને પોતે તેને ખેડવા તૈયાર થયો.
પ્રોવાચ રાજન્ કિમિદં ભવાન્ કર્તુમિહોદ્યતઃ
તેણે પૂછ્યું: 'રાજા, તમે અહીં શું કરવા તૈયાર થાઓ છો?'
પ્રોવાચ રાજન્ કિમિદં ભવાન્ કર્તુમિહોદ્યતઃ
તેણે પૂછ્યું: 'રાજા, તમે અહીં શું કરવા તૈયાર થાઓ છો?'
કૃષામિ શૌચં દાનં ચ યોગં ચ બ્રહ્મચારિતામ્
હું પવિત્રતા, દાન, યોગ અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરું છું.
લબ્ધો ઽષ્ટાઙ્ગેતિ સહસા અવહસ્ય ગતસ્તતઃ
અચાનક અષ્ટાંગ પ્રાપ્ત કરીને, તે હસ્યો અને ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
કૃષતે ઽન્યાન્ સમન્તાચ્ચ સપ્તક્રોશાન્ મહીપતિઃ
રાજાએ ચારે તરફથી સાત ક્રોશ જમીન ખેડી.
તદાષ્ટાઙ્ગં મહાધર્મં સમાખ્યાતં નૃપેણ હિ
પછી રાજાએ મહાન અષ્ટાંગ ધર્મ જાહેર કર્યો.
દેહ્યહં વાપયિષ્યામિ સીરં કૃષતુ વૈ ભવાન્
જમીન આપો; હું વાવણી કરાવીશ, તમે ખેતર ખેડો.
પ્રસૃતં તં ભુજં દૃષ્ટ્વા મયા ચક્રેણ વેગતઃ
તે લંબાયેલા હાથને જોઈને, મેં ચક્રથી ઝડપથી ઘા કર્યો.
તતઃ સવ્યો ભુજો રાજ્ઞા દત્તશ્ છિન્નો ઽપ્યસૌ મયા
પછી રાજાએ આપેલું ડાબું હાથ મેં કાપી નાખ્યું, છતાં એ મારાથી જ થયું.