તાસાં મધ્યે દદર્શાથ કન્યાં સંવરણો ઽધિકામ્
ત્યાં, તેમના વચ્ચે સંવરણે એક અનન્ય સુંદર કન્યા જોઈ.
જાતઃ સા ચ તમીક્ષ્યૈવ કામબાણાતુરાભવત્
તે કન્યાએ તેને જોઈને પ્રેમના બાણથી ઘાયલ થઈ ગઈ.
રાજા ચલાસનો ભૂમ્યાં નિપપાત તુરઙ્ગમાત્
રાજા અસ્થિર બેઠો હતો અને ઘોડા પરથી જમીન પર પડી ગયો.
સિષિચુર્વારિણાભ્યેત્ય લબ્ધસંજ્ઞો ઽભવત્ ક્ષણાત્
તેઓ નજીક આવી પાણી છાંટી, અને પળમાં જ રાજાને શાંતિ મળી.
તાભિરાશ્વાસિતા ચાપિ મધુરૈર્વચનામ્બુભિઃ
અને તેઓએ મીઠા શબ્દોથી તેને પાણી જેવી શાંતિ આપી.
ગતસ્તુ મેરુશિખરં કામચારી યથામરઃ
પછી તે ઈચ્છા પ્રમાણે દેવતા જેવો મેરુ શિખર પર ગયો.
તદાપ્રભૃતિ નાશ્નાતિ દિવા સ્વપિતિ નો નિશિ
ત્યાંથી તેણે દિવસે ખાધું નહીં અને રાત્રે ઊંઘ્યો પણ નહીં.
તપતીતાપિતં વીરં પાર્થિવં તપસાં નિધિઃ
તપસ્વી વસિષ્ઠે દુ:ખથી દઝળેલા રાજાને કષ્ટ આપ્યું.
વિવેશ દેવં તિગ્માંશુ દદર્શ સ્યન્દને સ્થિતમ્
તે તેજસ્વી દેવ પાસે ગયો અને તેને રથમાં ઊભેલો જોયો.
પ્રતિપ્રણમિતશ્ચાસૌ ભાસ્કરેણાવિશદ્ રથે
ભાસ્કરદેવે આદરપૂર્વક વંદન કર્યું અને પછી તે રથમાં પ્રવેશ્યો.
શોભતે વારુણિઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરઃ
વૈભવી વારુણી એ રીતે તેજસ્વી લાગી રહી હતી, જાણે બીજો સૂર્ય જ હોય.
પૃષ્ટશ્ચાગમને હેતું પ્રત્યુવાચ દિવાકરમ્
જ્યારે સૂર્યદેવે કારણ પૂછ્યું, ત્યારે તેણે આવવાનો હેતુ સમજાવ્યો.
સુતાં સંવરણસ્યાર્થે તસ્ય ત્વં દાતુમર્હસિ
આવું તો સંવરણની પુત્રી માટે છે; તમે તેને સંવરણને આપવી જોઈએ.
ગૃહાગતાય દ્વિજપુઙ્ગવાય રાજ્ઞોર્ઽથતઃ સંવરણસ્ય દેવાઃ
રાજા સંવરણના કામ માટે ઘરમાં આવેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને દેવતાઓએ—
સા ચાપિ સંસ્મૃત્ય નૃપાત્મજં તં કૃતાઞ્જલિર્વારુણિમાહ દેવી
અને એ દેવીએ, રાજપુત્રને યાદ કરીને, હાથ જોડીને વારુણીને કહ્યું—
દૃષ્ટો હ્યરણ્યે ઽમરગર્ભતુલ્યો નૃપાત્મજો લક્ષણતો ઽભિજાને
હું એ રાજપુત્રને જંગલમાં જોયો હતો—જાણે અમરદેવનો પુત્ર હોય; તેના લક્ષણો પરથી હું તેને ઓળખું છું.
કટિસ્તથા સિંહકટિર્યથૈવ ક્ષામં ચ મધ્યં ત્રિબલીનિબદ્ધમ્
એના કટિ સિંહ જેવી છે, કમર પાતળી છે અને તેમાં ત્રણ વાંકડા છે.
હસ્તૌ તથા પદ્મદલોદ્ભવાઙ્કૌ છત્રાકૃતિસ્તસ્ય શિરો વિભાતિ
એના હાથ અને પગ કમળની પાંખડી જેવા છે; માથું છત્ર જેવું તેજસ્વી છે.
દીર્ઘાશ્ચ તસ્યાઙ્ગુલયઃ સુપર્વાઃ પદ્ભ્યાં કરાભ્યાં દશનાશ્ચ સુભ્રાઃ
એની આંગળીઓ લાંબી અને સુંદર સાંધાવાળી છે; દાંત પણ હાથ અને પગમાં સુંદર છે.
રક્તસ્તથા પઞ્ચસુ રાજપુત્રઃ કૃષ્ણશ્ચતુર્ભિસ્ત્રિભિરાનતો ઽપિ
રાજપુત્રના પાંચ અંગ લાલ છે, ચાર સ્થાને કાળા છે અને ત્રણ જગ્યાએ વાંકડો છે.
વૃતઃ સ ભર્તા ભગવાન્ હિ પૂર્વં તં રાજપુત્રં ભુવિ સંવિચિન્ત્ય
એ ભગવાન, તેના પતિએ, પૃથ્વી પર એ રાજપુત્ર વિશે અગાઉ વિચાર કર્યો હતો.
નેહાન્યકામાં પ્રવદન્તિ સન્તો દાતું તથાન્યસ્ય વિભો ક્ષમસ્વ
જાણકાર લોકો કહે છે કે, જ્યારે કોઈ બીજાને ઇચ્છાય ત્યારે બીજાને આપવું યોગ્ય નથી; પ્રભુ, મને માફ કરો.
જ્ઞાત્વા ચ તત્રાર્કસુતાં સકામાં મુદા યુતો વાક્યમિદં જગાદ
જ્યારે જાણ્યું કે સૂર્યદેવની પુત્રી એને ઇચ્છે છે, ત્યારે તેણે આનંદપૂર્વક આ શબ્દો કહ્યા.
સ એવ ચાયાતિ મમાશ્રમં વૈ ઋક્ષાત્મજઃ સંવરણો હિ નામ્ના
એ જ ઋક્ષપુત્ર સંવરણ, નામથી ઓળખાતો, હવે મારા આશ્રમમાં આવી રહ્યો છે.
દૃષ્ટ્વા વસિષ્ઠં પ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના સ્થિતસ્ત્વપશ્યત્ તપતીં નરેન્દ્રઃ
વશિષ્ઠને જોઈને રાજાએ માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું અને પછી તપતીને જોયા.
પપ્રચ્છ કેયં લલના દ્વિજેન્દ્ર સ વારુણિઃ પ્રાહ નરાધિપેન્દ્રમ્
તેને પૂછ્યું: 'આ સ્ત્રી કોણ છે, બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ?' ત્યારે વારુણીએ રાજાધિરાજને જવાબ આપ્યો.
મયા તવાર્થાય દિવાકરો ઽર્થિતઃ પ્રાદાન્મયા ત્વાશ્રમમાનિનિન્યે
'તમારા માટે મેં સૂર્યદેવને વિનંતી કરી; તેમણે દીકરી આપી અને હું તેને તમારા આશ્રમમાં લાવ્યો છું.'
ઇત્યેવમુક્તો નૃપતિઃ પ્રહૃષ્ટો જગ્રાહ પાણિં વિધિવત્ તપત્યાઃ
આ રીતે સંભળીને રાજા આનંદિત થયો અને વિધિ પ્રમાણે તપતીનો હાથ પકડી લીધો.
રરામ તન્વી ભવનોત્તમેષુ યતા મહૈન્દ્રં દિવિ દૈત્યકન્યા
તે સુન્દર ભવનોમાં આનંદ માણતી હતી, જેમ દૈત્યકન્યા મહેન્દ્રના સ્વર્ગમાં આનંદ કરતી હતી.
સ જાતકર્માદિભિરેવ સંસ્કૃતો વિવર્દ્ધતાજ્યેન હુતો યથાગ્નિઃ
જન્મથી જ કરાયેલી વિધિઓથી તેનું સંસ્કાર થયું અને ઘીથી તેને પોષણ મળ્યું, જેમ અગ્નિને ઘીથી પોષાય છે.