ઉદ્ભવં તસ્ય તીર્થસ્ય ભગવાન્ પ્રબ્રવીતુ નઃ
હે ભગવાન, અમને એ તીર્થનું ઉત્પત્તિ કહો.
યસ્યાં હિ પિતરો દિવ્યાઃ પૂજ્યાસ્માભિઃ પ્રયન્તતઃ
જેમાં અમે વિદાય લેતાં દિવ્ય પિતૃઓની પૂજા કરીએ છીએ.
કુરુક્ષેત્રોદ્ભવં પુણ્યં પ્રોક્તવાંસ્તાં તિથીમપિ
કુરુક્ષેત્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પવિત્ર દિવસે પણ તેમણે વાત કરી હતી.
કૃસ્યાદૌ સમભવદૃક્ષાત્ સંવરણો ઽવત્
ખેતની શરૂઆત વખતે, સંવરણનું જન્મ તારાઓમાંથી થયું હતું.
બાલ્યે ઽપિ ધર્મનિરતો મદ્ભક્તશ્ચ સદાભવત્
બાળપણમાં પણ તે ધર્મમાં લાગેલો અને હંમેશા મારો ભક્ત રહ્યો હતો.
સ ચાસ્યાધ્યાપયામાસ સાઙ્ગાન્ વેદાનુદારધીઃ
અને તે ઉદારમનવાળો વ્યક્તિએ તેને તમામ અંગો સહિતના વેદો શીખવ્યા.
સર્વકર્મસુ નિક્ષિપ્ય વસિષ્ઠં તપસાં નિધિમ્
બધી જવાબદારીઓ તપસ્વી વસિષ્ઠને સોંપી દીધી.
વૈભ્રાજં સ જગામાથ અથોન્માદનમભ્યયાત્
પછી તે વૈભ્રાજ પાસે ગયો અને પછી ઉન્માદમાં આવી ગયો.
અવિતૃપતઃ સુગન્ધસ્ય સમન્તાદ્ વ્યચરદ્ વનમ્
સુગંધથી તૃપ્ત ન થઈ, તે ચારે બાજુ જંગલમાં ફરી રહ્યો.
કહ્લારપદ્મકુમુદૈઃ કમલેન્દીવરૈરપિ
કહલાર, પદ્મ, કુમુદ અને કમલ-ઇન્દીવર જેવા ફૂલો વચ્ચે,
તાસાં મધ્યે દદર્શાથ કન્યાં સંવરણો ઽધિકામ્
ત્યાં, તેમના વચ્ચે સંવરણે એક અનન્ય સુંદર કન્યા જોઈ.
જાતઃ સા ચ તમીક્ષ્યૈવ કામબાણાતુરાભવત્
તે કન્યાએ તેને જોઈને પ્રેમના બાણથી ઘાયલ થઈ ગઈ.
રાજા ચલાસનો ભૂમ્યાં નિપપાત તુરઙ્ગમાત્
રાજા અસ્થિર બેઠો હતો અને ઘોડા પરથી જમીન પર પડી ગયો.
સિષિચુર્વારિણાભ્યેત્ય લબ્ધસંજ્ઞો ઽભવત્ ક્ષણાત્
તેઓ નજીક આવી પાણી છાંટી, અને પળમાં જ રાજાને શાંતિ મળી.
તાભિરાશ્વાસિતા ચાપિ મધુરૈર્વચનામ્બુભિઃ
અને તેઓએ મીઠા શબ્દોથી તેને પાણી જેવી શાંતિ આપી.
ગતસ્તુ મેરુશિખરં કામચારી યથામરઃ
પછી તે ઈચ્છા પ્રમાણે દેવતા જેવો મેરુ શિખર પર ગયો.
તદાપ્રભૃતિ નાશ્નાતિ દિવા સ્વપિતિ નો નિશિ
ત્યાંથી તેણે દિવસે ખાધું નહીં અને રાત્રે ઊંઘ્યો પણ નહીં.
તપતીતાપિતં વીરં પાર્થિવં તપસાં નિધિઃ
તપસ્વી વસિષ્ઠે દુ:ખથી દઝળેલા રાજાને કષ્ટ આપ્યું.
વિવેશ દેવં તિગ્માંશુ દદર્શ સ્યન્દને સ્થિતમ્
તે તેજસ્વી દેવ પાસે ગયો અને તેને રથમાં ઊભેલો જોયો.
પ્રતિપ્રણમિતશ્ચાસૌ ભાસ્કરેણાવિશદ્ રથે
ભાસ્કરદેવે આદરપૂર્વક વંદન કર્યું અને પછી તે રથમાં પ્રવેશ્યો.
શોભતે વારુણિઃ શ્રીમાન્ દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરઃ
વૈભવી વારુણી એ રીતે તેજસ્વી લાગી રહી હતી, જાણે બીજો સૂર્ય જ હોય.
પૃષ્ટશ્ચાગમને હેતું પ્રત્યુવાચ દિવાકરમ્
જ્યારે સૂર્યદેવે કારણ પૂછ્યું, ત્યારે તેણે આવવાનો હેતુ સમજાવ્યો.
સુતાં સંવરણસ્યાર્થે તસ્ય ત્વં દાતુમર્હસિ
આવું તો સંવરણની પુત્રી માટે છે; તમે તેને સંવરણને આપવી જોઈએ.
ગૃહાગતાય દ્વિજપુઙ્ગવાય રાજ્ઞોર્ઽથતઃ સંવરણસ્ય દેવાઃ
રાજા સંવરણના કામ માટે ઘરમાં આવેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને દેવતાઓએ—
સા ચાપિ સંસ્મૃત્ય નૃપાત્મજં તં કૃતાઞ્જલિર્વારુણિમાહ દેવી
અને એ દેવીએ, રાજપુત્રને યાદ કરીને, હાથ જોડીને વારુણીને કહ્યું—
દૃષ્ટો હ્યરણ્યે ઽમરગર્ભતુલ્યો નૃપાત્મજો લક્ષણતો ઽભિજાને
હું એ રાજપુત્રને જંગલમાં જોયો હતો—જાણે અમરદેવનો પુત્ર હોય; તેના લક્ષણો પરથી હું તેને ઓળખું છું.
કટિસ્તથા સિંહકટિર્યથૈવ ક્ષામં ચ મધ્યં ત્રિબલીનિબદ્ધમ્
એના કટિ સિંહ જેવી છે, કમર પાતળી છે અને તેમાં ત્રણ વાંકડા છે.
હસ્તૌ તથા પદ્મદલોદ્ભવાઙ્કૌ છત્રાકૃતિસ્તસ્ય શિરો વિભાતિ
એના હાથ અને પગ કમળની પાંખડી જેવા છે; માથું છત્ર જેવું તેજસ્વી છે.
દીર્ઘાશ્ચ તસ્યાઙ્ગુલયઃ સુપર્વાઃ પદ્ભ્યાં કરાભ્યાં દશનાશ્ચ સુભ્રાઃ
એની આંગળીઓ લાંબી અને સુંદર સાંધાવાળી છે; દાંત પણ હાથ અને પગમાં સુંદર છે.
રક્તસ્તથા પઞ્ચસુ રાજપુત્રઃ કૃષ્ણશ્ચતુર્ભિસ્ત્રિભિરાનતો ઽપિ
રાજપુત્રના પાંચ અંગ લાલ છે, ચાર સ્થાને કાળા છે અને ત્રણ જગ્યાએ વાંકડો છે.