યસ્યાં માનમદૌ પુંસાં કરિણાં યૌવનાગમે
યૌવન આવતાં પુરુષો અને હાથીઓમાં, ત્યાં માન અને મદ ઉદભવે છે.
તારાગણે ઽકુલીનત્વં ગદ્યે વૃત્તચ્યુતિર્વિભો
તારાઓમાં કુળની મહિમા નથી; ગદ્યમાં, છંદ ગુમ થઈ જાય છે, ભગવાન.
ચન્દ્રભૂષિતદેહાશ્ચ યસ્યાં ત્વમિવ શઙ્કર
જ્યાં ચંદ્રથી શોભિત દેહ ધરાવનાર, તમારા જેવા શંકર છે.
વસતે ભવાંલ્લોલઃ સર્વપાપહરો રવિઃ
ત્યાં ચંચળ સૂર્ય વસે છે, જે સર્વ પાપ દૂર કરે છે.
તત્ર ગત્વા સુરશ્રેષ્ઠ પાપમોક્ષમવાપ્સ્યસિ
ત્યાં જઈને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તું પાપમુક્તિ પામશે.
જગામ વેગાદ્ ગરુડો યથાસૌ વારાણસીં પાપવિમોચનાય
પાપમુક્તિ માટે, ગરુડ ઝડપથી વારાણસી ગયો હતો.
સ્નાત્વા ચ તીર્થેષુ વિમુક્તપાપઃ સ કેશવં દ્રષ્ટુમુપાજગામ
પવિત્ર તીર્થોમાં સ્નાન કરીને, પાપમુક્ત થઈ, તેણે કેશવના દર્શન માટે પ્રયાણ કર્યું.
તવત્પ્રસાદાદ્ હૃષીકેશ બ્રહ્મહત્યા ક્ષયં ગતા
હૃષીકેશ, તમારી કૃપાથી બ્રાહ્મણહત્યા જેવું મહાપાપ પણ નાશ પામ્યું છે.
કારણં વેદ્મિ ન ચ તદેતન્મે વક્તુમર્હસિ
મારે કારણ ખબર છે, પણ એ વાત કહેવી મને યોગ્ય લાગતી નથી.
વિદ્યતે કારણં રુદ્ર તત્સર્વં કથયામિ તે
હે રુદ્ર, અહીં એક કારણ છે, હું તને બધું સમજાવીશ.
એષ તીર્થવરઃ પુણ્યો દેવગન્ધર્વપૂજિતઃ
આ તીર્થ સર્વોત્તમ અને પવિત્ર છે, દેવતાઓ અને ગંધર્વો અહીં પૂજા કરે છે.
સ્નાતમાત્રસ્ય ચાદ્યૈવ કપાલં પરિમોક્ષ્યતિ
આજે અહીં સ્નાન કરનારનું કપાળ તરત જ છૂટશે.
કપાલમોચનેત્યેવં તીર્થં ચેદં ભવિષ્યતિ
આથી, આ તીર્થ 'કપાળમોચન' તરીકે ઓળખાશે, જ્યાં કપાળ છૂટે છે.
કપાલમોચને સસ્નૌ વેદોસ્તવિધિના મુને
મુનિ, તેણે કપાળમોચન તીર્થમાં વેદોક્ત વિધિથી સ્નાન કર્યું.
નામ્ના બભૂવાથ કપાલમોચનં તત્તીર્થવર્યં ભગવત્પ્રસાદાત્
ભગવાનની કૃપાથી એ ઉત્તમ તીર્થનું નામ કપાળમોચન પડ્યું.
અનેન કારણેનાસૌ દક્ષેણ ન નિમન્ત્રિતઃ
આ કારણથી, તેને દક્ષએ આમંત્રણ આપ્યું નહોતું.
યજ્ઞે ચાર્હાપિ દુહિતા દક્ષેણ ન નિમન્ત્રિતા
દક્ષએ પોતાની લાયક દીકરીને પણ યજ્ઞમાં બોલાવી નહોતી.
જયા જગામ શૈલેન્દ્રં મન્દરં ચારુકન્દરમ્
જયાએ પર્વતોના રાજા પાસે, સુંદર ગુફાઓવાળા મન્દર પર્વત પર ગઈ.
કિમર્થં વિજયા નાગાજ્જયન્તી ચાપરાજિતા
વિજયા કેમ ગઈ નહીં? જયંતી અને અપરાજિતા કેમ નહોતી ગઈ?
ગતા નિમન્ત્રિતાઃ સર્વા મખે માતામહસ્ય તાઃ
જેને આમંત્રણ મળ્યું, એ બધી જ પોતાની નાનાના યજ્ઞમાં ગઈ.
અહં સમાગતા દ્રષ્ટું ત્વાં તત્ર ગમનોત્સુકા
હું તને જોવા અને ત્યાં જવા આતુર થઈ અહીં આવી છું.
નામન્ત્રિતાસિ તાતેન ઉતાહોસ્વિદ્ વ્રજિષ્યસિ
તને પિતાએ બોલાવી નહોતી કે છતાં પણ તું જશે?
માતૃષ્વસઃ શશાઙ્કશ્ચ સપત્નીકો ગતઃ ક્રતુમ્
મારા મામા શશાંકે પણ પોતાની પત્ની સાથે યજ્ઞમાં ગયા છે.
નિમન્ત્રિતાઃ ક્રતૌ સર્વે કિં નાસિ ત્વં નિમન્ત્રિતા
યજ્ઞમાં બધા આમંત્રિત હતા, તો તને કેમ બોલાવ્યા નહોતી?
મન્યુનાભિપ્લુતા બ્રહ્મન્ પઞ્ચત્વમગમત્ તતઃ
ક્રોધથી ઘેરાઈને, બ્રાહ્મણ, તે પછી તેનું અંત થયું.
મુઞ્ચતી વારિ નેત્રાભ્યાં સસ્વરં વિલલાપ હ
આંખોમાંથી પાણી છોડતી, તે જોરથી રડવા લાગી.
આઃ કિમેતદિતીત્યુક્ત્વા જયાભ્યાશમુપાગતઃ
‘આ શું છે?’ એમ કહીને, તે જયાના પાસે ગયો.
કૃત્તાં પરશુના ભૂમૌ શ્લથાઙ્ગીં પતિતાં સતીમ્
તેને જમીન પર પડેલી, ધર્મવતી અને ઢીલી અંગોવાળી, કટારીથી ઘાયલ થયેલી જોઈ.
કિમિયં પતિતા ભૂમૌ નિકૃત્તેવ લતા સતી
ધર્મવતી હોવા છતાં, તે જમીન પર કેમ પડી છે, будто કાપેલી વેલ જેવી?
શ્રત્વા મખસ્થા દક્ષસ્ય ભગિન્યઃ પતિભિઃ સહ
આ સાંભળીને, દક્ષની બહેનો યજ્ઞમાં, તેમના પતિઓ સાથે—