ઉગ્રાયુધં ચિક્ષુરરક્તબીજૌ સમાદિદેશાથ મહાસુરેન્દ્રઃ
પછી મહાન અસુરરાજાએ ઉગ્રાયુધ, ચિક્ષુર અને રક્તબીજને આદેશ આપ્યો.
આગમ્ય મૂલે શિવિરં નિવેશ્ય તસ્થુશ્ચ સઞ્જા દનુનન્દનાસ્તે
એ લોકો આવીને મૂળે શિબિર ઊભું કર્યું અને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા, એ દાનુના પુત્રો.
મયસ્ય પુત્રો રિપુસૈન્યમર્દી સ દુન્દુભિર્દુન્દુભિનિઃખનસ્તુ
માયાનો પુત્ર દુન્દુભિ, દુશ્મન સેના ભાંગનાર, જે નગારા વગાડે છે.
કુમારિ દૂતો ઽસ્મિ મહાસુરસ્ય રમ્ભાત્મજસ્યાપ્રતિમસ્ય યુદ્ધે
હે કન્યા, હું મહાન અસુર, રંભાનો અપરાજિત પુત્ર, તેનો દૂત છું.
વાક્યં ચ યદ્રમ્ભસુતો બભાષે વદસ્વ તત્સત્યમપેતમોહઃ
રંભાના પુત્રે જે વાત કહી છે, એ તું મોહ વિના સાચી રીતે બોલ.
સુખોપવિષ્ટઃ પરમાસને ચ રમ્ભાત્મજેનોક્તમુવાચ વાક્યમ્
પારંગત આસન પર આરામથી બેઠેલા રંભાના પુત્રે આ શબ્દો કહ્યા.
યથામરા હીનબલાઃ પૃથિવ્યાં ભ્રમાન્તિ યુદ્ધે વિજિતા મયા તે
જેમ દેવતાઓ મારી સાથે યુદ્ધમાં હારીને પૃથ્વી પર બળહીન થઈ ભટકે છે.
ઇન્દ્રો ઽસ્મિ રુદ્રો ઽસ્મિ દિવાકરો ઽસ્મિ સર્વેષુ લોક્ષ્વધિપો ઽસ્મિ બાલે
હું ઈન્દ્ર છું, હું રુદ્ર છું, હું સૂર્ય છું; હે બાળા, બધા લોકોમાં હું સ્વામી છું.
યો માં હિ સંગ્રામમુપેયિવાંસ્તુ ભૂતો ન યક્ષો ન જિજીવિષુર્યઃ
જે કોઈ પણ મારા સામે યુદ્ધમાં આવ્યો છે, ભૂત હોય કે યક્ષ, એમાં કોઈ જીવવું ઈચ્છ્યું નથી.
સ્રાવણિ મામદ્ય સમાગતાનિ વીર્યાર્જિતાનીહ વિશાલનેત્રે
હે વિશાળ નેત્રવાળી, આજ શ્રાવણ મહિનામાં મારા પરાક્રમથી મેળવેલા વિજય અહીં એકઠા થયા છે.
તસ્માદ્ ભજસ્વેહ જગત્પતિં માં પતિસ્તવાર્હે ઽસ્મિ વિભુઃ પ્રભુશ્ચ
એથી, મને અહીં જગતના સ્વામી તરીકે સ્વીકાર; હું તારો યોગ્ય પતિ છું, શક્તિશાળી અને સર્વશક્તિમાન.
સત્યં પ્રભુર્દાનવરાટ્ પૃથિવ્યાં સત્યં ચ યુદ્ધે વિજિતામરાશ્ચ
સાચું છે, દાનવોનો સ્વામી પૃથ્વી પર સર્વોપરી છે; સાચું છે, દેવતાઓ યુદ્ધમાં હારી ગયા છે.
તં ચેત્ પ્રદદ્યાન્મહિષો મમાદ્ય ભજામિ સત્યેન પતિં હયારિમ્
આજે જો એ મહિષ દાનમાં મને મળે, તો હું સાચા હૃદયથી એને પતિ સ્વીકારી લઈશ.
દદ્યાત્સ્વમૂર્ધાનમપિ ત્વદર્થે કિં નામ શુલ્કં યદિહૈવ તભ્યમ્
એ તો તારા માટે પોતાનું માથું પણ આપી દે, તો હવે શું કન્યાદાન માટે ક્યાંકું શુલ્ક રહી જાય છે? જો તુરંત જ આપવું હોય તો એમાં શું બાકી રહ્યું?
વિહસ્ય ચૈતદ્વચનં બભાષે હિતાય સર્વસ્ય ચરાચરસ્ય
આ વાત સાંભળીને એ હસીને, સર્વ જીવજંતુઓના કલ્યાણ માટે બોલી.
યો જેષ્યતે ઽસ્મત્કુલજાં રણાગ્રે તસ્યાઃ સ ભર્ત્તાપિ ભવિષ્યતીતિ
જે કોઈ યુદ્ધમાં અમારા કુળની દીકરીને જીતશે, એ જ તેનો પતિ બનશે.
ગત્વા નિવેદયામાસ મહિષાય યથાતથમ્
પછી એ જઈને બધું સાચું સાચું મહિષને કહી દીધું.
આગત્ય વિન્ધ્યશિખરં યોદ્ધધુકામઃ સરસ્વતીમ્
યુદ્ધ કરવાની ઈચ્છા લઈને એ વિંધ્ય પર્વતની ચોટી પર, સરસ્વતી પાસે આવ્યો.
સેનાગ્રગામિનં ચક્રે નમરં નામ દાનવમ્
એણે નામર નામના દાનવને સેના પ્રમુખ બનાવ્યો.
બલેકદેશમાદાય દુર્ગા દુદ્રાવ વેગિતઃ
દુર્ગાએ સેના નો એક ભાગ લઈને ઝડપથી આગળ ધસી ગઈ.
ઊચુર્વાક્યં મહાદેવીં વર્મ હ્યાબન્ધ ચામ્બિકે
તેઓએ મહાદેવીને કહ્યું: 'હે અંબિકા, તમારું બક્ષું પહેરી લો!'
કવચં કો ઽત્ર સંતિષ્ઠેત્ મમાગ્રે દાનવાધમઃ
અહીં કયો નીચ દાનવ છે, જે મારા સામે બક્ષું પહેરીને ઊભો રહી શકે?
તદા રક્ષાર્થમસ્યાસ્તુ વિષ્ણુપઞ્જરમુક્તવાન્
ત્યારે એની રક્ષા માટે વિષ્ણુપાંજર બોલાવવામાં આવ્યું.
અવધ્યં દૈવતૈઃ સર્વેર્મહિષં પ્રત્યપીયત્
મહિષને બધા દેવતાઓ માટે અજય ઘોષિત કરવામાં આવ્યો.
પ્રોક્તં તયા ચાપિ હિ પાદઘાતૈર્નિષૂદિતો ઽસૌ મહિષાસુરેન્દ્રઃ
પણ એણે પોતાના પગના ઘા વડે એ મહિષાસુર રાજાને પરાજિત કર્યો, જેમ કહેવામાં આવ્યું છે.
કસ્તસ્ય કુર્યાદ્ યુધિ દર્ફહાનિં યસ્ય સ્થિતશ્ચેતસિ ચક્રપાણિઃ
જેના મનમાં ચક્રધારી વસે છે, એની યુદ્ધમાં શાન કોને ઓછી કરી શકે?
સવાહનં હતવતી તથા વિસ્તરતો વાદ
એણે એને અને એની સવારીને મારી નાખ્યા, અને આમ, આખો વિવાદ વિગતે સમાપ્ત થયો.
વિદ્યામાનેષુ શસ્ત્રેષુ યત્પદ્ભ્યાં તમમર્દયત્
હથિયારો હાજર હોવા છતાં, એણે એને પોતાના પગથી દબાવી દીધો.
વૃત્તાં દેવયુગસ્યાદૌ પુણ્યાં પાપભયાપહામ્
દેવયુગની શરૂઆતમાં થયેલું આ પાવન ઘટના પાપના ભયને દૂર કરે છે.
સગજાશ્વરથો બ્રહ્મન્ દૃષ્ટો દેવ્યા યથેચ્છયા
હે બ્રાહ્મણ, હાથી, ઘોડા અને રથ સાથે, દેવી પોતાની ઈચ્છા મુજબ દેખાઈ.