તસ્યૈવ લાવણ્યગૃહસ્ય મુદ્રા કન્દર્પરાજ્ઞા સ્વયમેવ દત્તા
એ સૌંદર્યના મકાનની મુદ્રા તો કંદર્પરાજાએ પોતે આપી છે.
મન્યામ તં કામનરાધિપસ્ય પ્રાકારગુપ્તં નગરં સુદુર્ગમ્
હું તો એને કામદેવના કિલ્લાની મજબૂત દીવાલોથી ઘેરાયેલું શહેર જ માનું છું.
આવાસનાર્થં મકરધ્વજેન જનસ્ય દેશાવિવ સન્નિવિષ્ટૌ
મકરધ્વજએ વસવાટ માટે, જાણે લોકો એ દેશમાં વસાવ્યા હોય તેમ, એમાં વસાવ્યા છે.
સૃષ્ટ્વા વિધાતા હિ નિરૂપણાય શ્રાન્તસ્તથા હસ્તતલે દદૌ હિ
વિધાતાએ સર્જન કરીને, થાકી ગયા પછી, તપાસવા માટે હાથમાં આપી દીધું.
આક્રમ્ય લોકાનિવ મિર્મિતાયા રૂપાર્જિતસ્યૈવ કૃતાધરૌ હિ
જેમ નવા સર્જાયેલા લાગે એવા રીતે, સૌ લોકોએ કબજે કરીને, માત્ર પોતાના રૂપના જ બળે મેળવેલી પ્રતિષ્ઠા સાથે એ ઊભો છે.
આજ્ઞાપિ તાભ્યાં નખરત્નમાલા નક્ષત્રમાલા ગગને યથૈવ
તેમના આદેશથી, નખની રત્નમાળાની એક માળા ઊભી થઈ, જેમ આકાશમાં તારાઓની માળા દેખાય છે.
દૃષ્ટ્વા યથેષ્ટં ન ચ વિદ્મ કા સા સુતાથવા કસ્યચિદેવ બાલા
અમે એને ઈચ્છ્યા તેમ જોયા, પણ એ કોણ છે, કોની દીકરી છે કે માત્ર કોઈ બાળિકા છે – એ અમને ખબર નથી.
ગત્વાત્થ વિન્ધ્યં સ્વયમેવ પશ્ય કુરુષ્વ યત્ તે ઽભિમતં ક્ષમં ચ
તમે જાતે જ વિંધ્ય પર્વત પર જાઓ અને જોઈ આવો; જે તમારે મનગમતું અને યોગ્ય લાગે એ કરો.
ચક્રે મતિં નાત્ર વિચારમસ્તિ ઇત્યેવમુક્ત્વા મહિષો ઽપિ નાસ્તિ
એણે મનમાં નક્કી કર્યું, કોઈ શંકા રાખ્યા વિના, અને એમ કહ્યું: 'અહીં મહિષ નથી.'
યસ્મિન્ યથાયાનિ યતો ઽથવિપ્ર સ નીયતે વા વ્રજતિ સ્વયં વા
જે રીતે અને જ્યાંથી પણ કોઈ આવે છે, હે બ્રાહ્મણ, તેને કોઈ લઈ જાય છે અથવા પોતે જ જાય છે.
ઉગ્રાયુધં ચિક્ષુરરક્તબીજૌ સમાદિદેશાથ મહાસુરેન્દ્રઃ
પછી મહાન અસુરરાજાએ ઉગ્રાયુધ, ચિક્ષુર અને રક્તબીજને આદેશ આપ્યો.
આગમ્ય મૂલે શિવિરં નિવેશ્ય તસ્થુશ્ચ સઞ્જા દનુનન્દનાસ્તે
એ લોકો આવીને મૂળે શિબિર ઊભું કર્યું અને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા, એ દાનુના પુત્રો.
મયસ્ય પુત્રો રિપુસૈન્યમર્દી સ દુન્દુભિર્દુન્દુભિનિઃખનસ્તુ
માયાનો પુત્ર દુન્દુભિ, દુશ્મન સેના ભાંગનાર, જે નગારા વગાડે છે.
કુમારિ દૂતો ઽસ્મિ મહાસુરસ્ય રમ્ભાત્મજસ્યાપ્રતિમસ્ય યુદ્ધે
હે કન્યા, હું મહાન અસુર, રંભાનો અપરાજિત પુત્ર, તેનો દૂત છું.
વાક્યં ચ યદ્રમ્ભસુતો બભાષે વદસ્વ તત્સત્યમપેતમોહઃ
રંભાના પુત્રે જે વાત કહી છે, એ તું મોહ વિના સાચી રીતે બોલ.
સુખોપવિષ્ટઃ પરમાસને ચ રમ્ભાત્મજેનોક્તમુવાચ વાક્યમ્
પારંગત આસન પર આરામથી બેઠેલા રંભાના પુત્રે આ શબ્દો કહ્યા.
યથામરા હીનબલાઃ પૃથિવ્યાં ભ્રમાન્તિ યુદ્ધે વિજિતા મયા તે
જેમ દેવતાઓ મારી સાથે યુદ્ધમાં હારીને પૃથ્વી પર બળહીન થઈ ભટકે છે.
ઇન્દ્રો ઽસ્મિ રુદ્રો ઽસ્મિ દિવાકરો ઽસ્મિ સર્વેષુ લોક્ષ્વધિપો ઽસ્મિ બાલે
હું ઈન્દ્ર છું, હું રુદ્ર છું, હું સૂર્ય છું; હે બાળા, બધા લોકોમાં હું સ્વામી છું.
યો માં હિ સંગ્રામમુપેયિવાંસ્તુ ભૂતો ન યક્ષો ન જિજીવિષુર્યઃ
જે કોઈ પણ મારા સામે યુદ્ધમાં આવ્યો છે, ભૂત હોય કે યક્ષ, એમાં કોઈ જીવવું ઈચ્છ્યું નથી.
સ્રાવણિ મામદ્ય સમાગતાનિ વીર્યાર્જિતાનીહ વિશાલનેત્રે
હે વિશાળ નેત્રવાળી, આજ શ્રાવણ મહિનામાં મારા પરાક્રમથી મેળવેલા વિજય અહીં એકઠા થયા છે.
તસ્માદ્ ભજસ્વેહ જગત્પતિં માં પતિસ્તવાર્હે ઽસ્મિ વિભુઃ પ્રભુશ્ચ
એથી, મને અહીં જગતના સ્વામી તરીકે સ્વીકાર; હું તારો યોગ્ય પતિ છું, શક્તિશાળી અને સર્વશક્તિમાન.
સત્યં પ્રભુર્દાનવરાટ્ પૃથિવ્યાં સત્યં ચ યુદ્ધે વિજિતામરાશ્ચ
સાચું છે, દાનવોનો સ્વામી પૃથ્વી પર સર્વોપરી છે; સાચું છે, દેવતાઓ યુદ્ધમાં હારી ગયા છે.
તં ચેત્ પ્રદદ્યાન્મહિષો મમાદ્ય ભજામિ સત્યેન પતિં હયારિમ્
આજે જો એ મહિષ દાનમાં મને મળે, તો હું સાચા હૃદયથી એને પતિ સ્વીકારી લઈશ.
દદ્યાત્સ્વમૂર્ધાનમપિ ત્વદર્થે કિં નામ શુલ્કં યદિહૈવ તભ્યમ્
એ તો તારા માટે પોતાનું માથું પણ આપી દે, તો હવે શું કન્યાદાન માટે ક્યાંકું શુલ્ક રહી જાય છે? જો તુરંત જ આપવું હોય તો એમાં શું બાકી રહ્યું?
વિહસ્ય ચૈતદ્વચનં બભાષે હિતાય સર્વસ્ય ચરાચરસ્ય
આ વાત સાંભળીને એ હસીને, સર્વ જીવજંતુઓના કલ્યાણ માટે બોલી.
યો જેષ્યતે ઽસ્મત્કુલજાં રણાગ્રે તસ્યાઃ સ ભર્ત્તાપિ ભવિષ્યતીતિ
જે કોઈ યુદ્ધમાં અમારા કુળની દીકરીને જીતશે, એ જ તેનો પતિ બનશે.
ગત્વા નિવેદયામાસ મહિષાય યથાતથમ્
પછી એ જઈને બધું સાચું સાચું મહિષને કહી દીધું.
આગત્ય વિન્ધ્યશિખરં યોદ્ધધુકામઃ સરસ્વતીમ્
યુદ્ધ કરવાની ઈચ્છા લઈને એ વિંધ્ય પર્વતની ચોટી પર, સરસ્વતી પાસે આવ્યો.
સેનાગ્રગામિનં ચક્રે નમરં નામ દાનવમ્
એણે નામર નામના દાનવને સેના પ્રમુખ બનાવ્યો.
બલેકદેશમાદાય દુર્ગા દુદ્રાવ વેગિતઃ
દુર્ગાએ સેના નો એક ભાગ લઈને ઝડપથી આગળ ધસી ગઈ.